Inhoudsopgave
We schrijven de jaren zeventig van de vorige eeuw. Het college van burgemeester en wethouders ontvangt in juni 1976 een brief van een in oprichting zijnde Stichting Filmhuis. De initiatiefnemers zijn ontevreden over het filmaanbod in de stad. De bestaande bioscopen presenteren in hun ogen qua films ‘een zeer eenzijdige keuze’.
De vrijwilligers van het eerste uur Joep Schreurs, Hans van Genk, Willy Winkelhuijzen, Nico Braeken, Dick Wessels, Ger Nijst en Ed Cillekens ijveren voor een volwaardig filmhuis en willen vooruitlopend op hun plannen een groot filmgebeuren organiseren. Dat wordt een Filmnacht in het toenmalige jongerencentrum Kombi aan de Capucijnengang. De gemeente ziet het plan echter niet zitten en wil geen financiële bijdrage leveren, maar dankzij een bijdrage van het Anjerfonds komt de Filmnacht er toch. Het evenement is een proef. Bij voldoende belangstelling, zo is het plan, zou het Filmhuis er komen. De proef slaagt want de belangstelling was zo groot dat er in een geïmproviseerde derde zaal extra voorstellingen moeten worden georganiseerd.
Het Filmhuis Maastricht is een feit. Op 14 oktober 1976 is de eerste reguliere vertoning in het filmhuis. De film Wildwechsel van Rainer Werner Fassbinder wordt vertoond. Begonnen wordt in de begindagen van het Filmhuis met 1 film per week op donderdag. Het duurt nog tot 1983 voordat het Filmhuis een directeur kan aanstellen in de persoon van Jan Besselink, ook vrijwilliger van het eerste uur. Het Filmhuis kan verder professionaliseren.
Nu, vijftig jaar na de oprichting in oktober 1976, is het Filmhuis populairder dan ooit. Het Filmhuis krijgt zijn huidige naam Lumière na de verhuizing naar de Ierewach in de Bogaardenstraat. Sinds 2016 zit Lumière in de voormalige energiecentrale van de Sphinxfabriek aan het Bassin en delen ze het monumentale pand met de Muziekgieterij.
“2025 was een recordjaar voor Lumière,” vertelt Aerd de Boode. Hij volgde in 2025 David Deprez op als algemeen directeur van het filmhuis. Samen met Wouter Greven, die verantwoordelijk is voor het totale filmprogramma, waaronder de reguliere programmering en de premièretitels en Daphne Stubbe, manager Communicatie en Marketing is hij bezig om het 50-jarig jubileum voor te bereiden. Hoogtepunt wordt de maand oktober, de maand waar vijftig jaar geleden het filmhuis werd opgericht. In die maand zullen er tal van activiteiten plaatsvinden om het jubileum te vieren. Het succes van Lumière met in 2025 meer dan 176.000 bezoekers hangt samen met het divers filmprogramma en de unieke setting waarin Lumière is gevestigd. Aerd: “Lumière heeft niet alleen een functie als filmhuis, maar we zijn ook een uitgaanscentrum met horeca en een filmeducatief centrum.”
Volgens Daphne Stubbe, verantwoordelijk voor de marketing van Lumière, is de aantrekkingskracht zeker het unieke gebouw van Lumière aan het Bassin. “We hebben een terras aan het water en een drukbezocht restaurant. Iedereen is hier welkom, je hoeft een bezoek niet te combineren met een filmbezoek. Laatst waren er gasten die zeiden, ‘verrek je kunt hier ook naar de film’.
In de missie van Lumière staat: ‘We zijn voor iedereen hét filmhuis van Maastricht; een bruisende, verbindende en onmisbare ontmoetingsplek.’ “Een recordaantal bezoekers wil nog niet zeggen dat iedereen in Maastricht ons kent,” zegt Wouter Greven die als Hoofd Programma de films selecteert die in Lumière gedraaid worden. “Iets meer dan de helft van onze bezoekers komt uit de stad. Onder die bezoekers veel internationale studenten. We zien ook dat we favoriet zijn bij toeristen die een weekendje in Maastricht zijn, maar we willen graag dat nog meer inwoners kennismaken met Lumière.
In de beginjaren kleefde aan het filmhuis het imago van alternatief, studentikoos, een filmhuis waar onbekende films waren te zien. Aerd de Boode: “Dat imago hebben we ver achter ons gelaten. Je zult bij ons geen grote Hollywoodproducties zien, maar we programmeren zeker films die een groot publiek trekken. Speciale aandacht is er voor Nederlandse films en lokale films. Daar is veel belangstelling voor”, zegt De Boode.
Aanbod
Het is aan Wouter Greven om de juiste films te vinden. Wouter: “Deels worden die via distributeurs bij ons aangeboden, maar ik bezoek zelf de grote filmfestivals in Venetië en Berlijn om de films te gaan zien. Dan zie ik vijf, zes films per dag en zoek naar de juiste films voor Lumière. Het aanbod is daardoor zeer divers. We hebben vijf zalen, waarvan de grootste zaal 160 stoelen telt. We zien het als onze opdracht om de liefde voor internationale (arthouse) cinema te verspreiden in Maastricht. En ja dan kan het zijn dat maar 20 mensen in de zaal zitten, maar de films die deze mensen bezoeken zouden anders nergens te zien zijn. De grote, commerciële bioscopen beginnen daar niet aan.”
Avondje uit
Daphne Stubbe vertelt dat de bezoekers jong en oud zijn. “Je zou verwachten dat de huidige generatie jongeren vooral bezig is met het scherm van hun telefoon, maar we zien echt heel veel jongeren die voor het grote scherm naar ons komen. Voor veel bezoekers is Lumière een avondje uit. Je kunt een drankje pakken voor de film of lekker eten. We hebben zeer zeker een sociale functie. We organiseren tal van activiteiten en hebben elke donderdag de Aanschuiftafel. Iedereen is dan welkom aan een lange tafel in het Grand Café om te genieten van een lekkere lunch, een goede kop koffie, gesprekken en een film en dat voor een laag bedrag.”
Over de toekomst van Lumière maken ze zich geen grote zorgen. Aerd: “Iedereen dacht dat televisie en internet en later de streamingdiensten het einde zouden betekenen voor de bioscopen en filmhuizen. Niets is minder waar. In vijftig jaar tijd kende Lumière goede en slechte tijden en we zijn er nog steeds. Ik ben ervan overtuigd dat we ook de komende vijftig jaar nog steeds Lumière in Maastricht hebben.”
Maurice Ubags
