Inhoudsopgave
Niemand weet eigenlijk precies wanneer en hoe het 80 jaar oude Mariabeeld gemaakt door de kunstenaar Jean Weerts verdween. De lege hardstenen nis in de voorgevel van de Toneelacademie bood inmiddels een bijna een vertrouwde aanblik. Af en toe werd op het graniet een bierflesje, een wijnglas of een geel badeendje geplaatst. En natuurlijk kon daar hartelijk om worden geglimlacht, maar het feit bleef: aan de 14 Mariabeelden en plaquettes die samen de Bidweg vormen ontbrak er één.
Door Marianne Lubrecht
Daar moest verandering in komen, opperde Harrie Theunissen, lid van de Broederschap van Onze-Lieve-Vrouwe. Niet alleen werd het idee binnen de al 312 jaar oude Broederschap omarmd, ook de Toneelacademie en de Gemeente Maastricht toonden zich voorstander van deze rijke, eeuwenoude traditie, die bovendien in 2023 het belangrijke Unesco-predicaat ‘immaterieel erfgoed’ verwierf.
De geschiedenis van de Bidweg is al vijf eeuwen oud, stelt theoloog en archivaris Régis de la Haye, en behoort daarmee tot het oudste religieus-culturele erfgoed van Maastricht. De Bidweg is ontstaan uit de processie die de Franciscanen op Paasmaandag hielden. Beginpunt was hun klooster aan de Pieterstraat, het gebouw waarin nu Tracé, het Limburgs Samenlevingsarchief, gehuisvest is. Volgens een vaste route werd het Mariabeeld van de Franciscanen – het beeld dat later ‘Sterre der Zee’ werd genoemd en dat nu in de Merodekapel van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek staat – door de Maastrichtse binnenstad gedragen. Dat gebeurde niet alleen op Tweede Paasdag maar ook op de dagen van kerkelijke Mariafeesten, en bij grote nood.
Onderzoek naar de geschiedenis van de Bidweg is lastig, stelt De La Haye, want de paters Franciscanen zijn tot drie keer toe – in 1578, 1639 en 1796 – uit hun Maastrichtse kloosters verdreven. De archieven zijn daarbij zoekgeraakt of vernietigd. Duidelijk is wel dat de Bidweg een uiting is van grote volksvroomheid, die nooit echt georganiseerd is. Zelfs in tijden van een van overheidswege opgelegd processieverbod wordt de Bidweg gelopen, alleen of in kleine groepen. En dat vormt ook geen probleem. Nu is het de broederschap van Onze Lieve Vrouwe die de zorg voor de Bidweg op zich heeft genomen en de taak heeft aanvaard de traditie van de Bidweg nieuw leven in te blazen. En dat lijkt te lukken. Iedere zondagavond om 20.00 uur bidden internationale studenten de Bidweg; iedere eerste zaterdag van de maand loopt om 9.00 uur een steeds grotere groep gelovigen deze route.
En in de vroege avond van woensdag 25 maart 2026, op het feest van Maria Boodschap, trekken de leden broederschap van Onze-Lieve-Vrouw, priesters en religieuzen, gelovigen – oud en jong – van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek naar de Toneelacademie op de hoek van de Lenculenstraat. Daar is het door frater Leo Disch vervaardigde nieuwe beeld in de al zo lange tijd verlaten nis gezet, aan het zicht onttrokken door een tulen doek. ‘Dit beeld,’ zegt pastoor Vries voordat hij het beeld aldaar onthult, zegent en bewierookt, ‘completeert de aloude Bidweg van Onze Lieve Vrouw. Heel zinvol staat het beeld van de “Zetel der Wijsheid”, waarmee wordt verbeeld dat Maria verbonden is met de eeuwige Wijsheid van God, in de nis bij de Toneelacademie. Want vanouds wordt deze beeltenis van Maria vooral gebruikt door instellingen van hoger onderwijs.’ Tijdens het samenzijn passeren voetgangers, vervolgen fietsers hun weg en maakt de stadsbus maakte voorzichtig zijn draai vanuit de Bouillonstraat.
De maker van het beeld, de benedictijner monnik Leo Disch, Maastrichtenaar van geboorte, kreeg de opdracht om aan de hand van foto’s een replica te maken van het verdwenen beeld dat in 1945 door de rooms-katholieke scholieren van de Maastrichtse scholen in de binnenstad bijeen werd gespaard. In exact dezelfde steensoort, de Franse Savonnière. Ook dit keer is het benodigde bedrag in gezamenlijkheid bij elkaar gebracht; de Broederschap, de Toneelacademie, de Gemeente Maastricht, studenten, en ook Disch zelf: allen droegen bij. ‘Het maken van dit beeld was een sacrale actie,’ zegt Disch. ‘Die is alleen mogelijk wanneer schoonheid en spiritualiteit samenkomen.’
En de Toneelacademie zette haar deuren vanavond wijd open. Na het officiële gedeelte van zegening, het gebed en het zingen van Marialiederen, werden allen aanwezigen uitgenodigd binnen te komen en te schuilen voor de inmiddels losgebarsten regenbui. Met een glas wijn en de voordracht van een prachtig gedicht werd gevierd dat Maria weer thuis is.
Foto’s van de onthulling en zegening van het Mariabeeld 25 maart 2026: Marianne Lubrecht
