Inhoudsopgave
In de jaren '00 beleefden de coffeeshops in Maastricht gouden tijden. Voordat de deuren 's ochtends vroeg openden, stonden de rijen Fransen, Belgen en ook Duitsers al in lange rijen te wachten. De stad zuchtte onder de overlast van de drugstoeristen: ze sliepen in afgeragde auto's, vervuilden veel portieken.
"De trein naar de hel", noemde een Luikse krant de boemeltrein van Luik naar Maastricht. De toen 'beste burgemeester van het land', Gerd Leers wilde rigoreus een einde maken aan de overlast.
Eind 2004 bedacht Leers een plan om de coffeeshops naar de randen van de stad te verplaatsen. De grote stroom drugstoeristen die via de A2 vanuit het zuiden naar Maastricht kwamen, moesten zo dicht mogelijk bij de autosnelweg hun drugs kunnen kopen. Het was de bedoeling dat ze dan linea recta weer zouden keren en ons land weer zouden verlaten. Leers in De Ster van 4 november 2004: "Zuid-Limburg is de narcostaat van Nederland geworden." Daar moest een eind aan komen.
Het plan van Leers hield in de kern in dat alle coffeeshops vrijwillig moesten meewerken. Zonder instemming van allen, zou het plan niet doorgaan. In ruil was het stadhuis bereid de vergunnigen voor de coffeeshops weer overdraagbaar te maken: die waren op dat moment persoonsgebonden en er was sprake van een uitsterfbeleid. Een overdraagbare vergunning was vele miljoenen euro's waard.
Het spreekt vanzelf dat de zestien coffeeshops hun mega-omzetten niet zomaar op het spel zouden zetten. De VOCM, de Vereniging Officiële Coffeeshophouders Maastricht, nam meteen stelling tegen het plan uit het stadhuis. De lokale gebruikers zouden tekort worden gedaan als de coffeeshops uit het centrum gehaald zouden worden. De VOCM wees ook op de bestedingen in de stad van de jaarlijks anderhalf miljoen drugstoeristen.
Het was groot nieuws toen in 2011 bekend werd dat de gemeente percelen aan de Köbbesweg had aangewezen, waar een soort gigantische 'drugs drive in' moest komen.
In de daarvoor noodzakelijke bestemmingsplanprocedure, die tot en met de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is gevoerd, is altijd vastgehouden aan het uitgangspunt - van zowel de coffeeshops als de gemeente - dat sprake moet zijn van vrijwillige medewerking door de coffeeshops, schrijft de gemeente nu.
Vier jaar later was er sprake van een impasse. "De betreffende coffeeshophouders hebben in 2015 aangegeven de afspraak niet meer te willen nakomen zolang er sprake is van handhaving van het ingezetenencriterium. Volgens de coffeeshophouders is het aantal (buitenlandse) bezoekers van de coffeeshops op de huidige locaties dermate afgenomen dat zij verplaatsing van de coffeeshops niet meer kunnen bekostigen. Zij waren op dat moment niet langer bereid een aanvraag voor een omgevingsvergunning (ten behoeve van verplaatsing naar de locatie Köbbesweg) in te dienen."
Na acht jaar, in 2023, hebben de coffeeshophouders de gemeente gezegd dat ze de gronden terug willen verkopen aan de stad. Ze beriepen zich daarvoor op de terugleververplichting in het contract. De gemeente stemde vrijwel meteen in met de terugkoop, het presidium van de raad werd vertrouwelijk ingelicht. Vervolgens heeft het nog tot deze week geduurd, voordat gemeente en coffeeshophouders het eens waren over de details. Deze week zitten beide partijen bij de notaris voor de overdracht.
In de leggers van De Ster uit de jaren 2004-2007 werd met grote regelmaat geschreven over de drugsoverlast in de stad.
Maurice Ubags
