Inhoudsopgave
Het plaatje van een nieuw proeflokaal voor de Apostelhoeve ziet er voor de leek gelikt uit. En wie architect Dennis Vullings hoort praten, waant zich al in Zuid-Frankrijk. Eenmaal uitgesproken reageert ook de ambtenaar van cultureel erfgoed eigenlijk alleen maar enthousiast.
Maar als dan de leden van de welstandscommissie aan het woord komen, laten ze uiteindelijk van het hele concept nog geen spant meer heel. "De vlonder die over kuilen heen zweeft is a-typisch. Het is bijna een zwevende vloer. Zo staan hoeves nooit in het veld. Hoeves staan met hun poten in de klei in Zuid-Limburg."
Architect Dennis Vullings legt uit dat voor een modern concept is gekozen voor de uitbreiding van het proeflokaal. Het is de bedoeling dat bezoekers vanuit het proeflokaal over de wijnranken het dal in kunnen kijken. Pure beleving moet worden toegevoegd, ook voor de mensen die er gewoon een glas wijn willen drinken. Wie vanaf de Cannerweg naar boven kijkt, nu al een iconisch beeld, kijkt dan langs de wijnranken door naar het proeflokaal.
Dennis Vullings: "De hoeve is van zichzelf behoorlijk gesloten. We hebben gekozen voor de uitbreiding met een tuinkamer. Een glazen aanbouw met een open structuur. Als je zo'n hoeve uitbreidt kom je met de daken steeds dichter bij de grond. De structuur van de wijnranken, om de twee meter, hebben we doorgezet in de spanten en in het dak. We hebben gekozen voor een groendak, de gevel van de schuur moet goed leesbaar blijven."
Om in het proeflokaal te komen moeten er doorgangen in de bestaande, al vaker vernieuwde, mergelmuur worden aangebracht. Behalve deuren worden ook 'schietgaten' toegevoegd, die de gasten al een 'sneak preview' op het dal geven. Tegen de schuur komt nog een pergola van spanten, die overgroeid moeten worden met wijnranken.
Het beeld linksonder geeft een goed beeld van de vlonder. Daar is welstand ronduit negatief over.
De afdeling cultureel erfgoed van de gemeente is eigenlijk laaiend enthousiast. "Ik heb de locatie bezocht, een uitvoerige rondleiding gekregen. In de mergelmuren zijn al veel muurdelen vernieuwd. De doorgangen naar het proeflokaal zijn zeker te accepteren. In het verleden was er al een klein bouwvolume op deze plek en nu wordt gekozen voor transparantie. Dit plan is echt wel een positieve meerwaarde voor het hele rijksmonument. Er komt ook geen toename van de verkeersdrukte. Vanuit erfgoed zijn we heel positief."
De leden van de welstand lijken in eerste instantie ook enthousiast. "Het gaat om ingrepen in relatief moderne mergelmuren. Het maken van openingen is geen enkel probleem. Het stalen kader is een goed idee. Zaag de openingen, laat zien dat het nieuwe openingen zijn."
Ook een ander lid begint nog positief. "Het is een fantastisch landschap. Dit is goed voor het bedrijf. Het is een bijzonder goed idee om de lijn van de wijnranken ranken door te zetten. Maar ik vraag me wel af: staat die uitbreiding wel op de goede plek? Is dit de goede vorm? Of is het misschien beter om het bestaande dak van de schuur door te trekken?"
Daan Vullings benadrukt dat juist het doortrekken van de lijnen vanuit het dal in dit dak de kwaliteit is van dit plan.
Die opmerking kan niet voorkomen dat er toch kritiek komt vanuit de welstand die het plan midscheeps raakt. "Het beeld dat we kennen, is van onderop naar boven toe. De wijnranken lopen als je zo kijkt door tot onnatuurlijke hoogte, anderhalve gevel hoog. Ik heb grote twijfels of dit wel het beeld is wat je hier moet willen. We gaan het landschap tegen het bestaande gebouw opplooien. Wow! Dit beeld moeten jullie meenemen in een verdere analyse."
Om te vervolgen: "Onderzoek eens of je bestaande volume niet kunt doortrekken? Ik vind het proeflokaal ook veel te groot qua grondoppervlak. Ik ben heel erg bezorgd of zo'n groen dak goed blijft. Je moet bewateren om dat goed te houden. Compositorisch klopt het verhaal niet, met name de aansluiting van de goot. Het is allemaal net niet, dat doet mij pijn. De vlonder die over kuilen heen zweeft is a-typisch. Het is bijna een zwevende vloer. Zo staan hoeves nooit in het veld. Hoeves staan met hun poten in de klei in Zuid-Limburg."
De gifbeker is nog niet leeg. Voorzitter Tom Frantzen: "Eigenlijk is het heel raar: bij hoeves zit je altijd aan de binnenkant, nooit aan de buitenkant. Eigenlijk klopt dat helemaal niet. Maar dat vind ik in dit geval niet erg. Het is een leuk en ambitieus plan. Maar het podium heeft iets heel onnatuurlijks. Ik vraag me ook af of je de constructie aan andere gevels moet ophangen, of dat die beter losstaand kan zijn. We zijn als welstand eigenlijk altijd voor groene daken, maar uitgerekend hier vertroebelt een groen dak de relatie tussen de gebouwen en de omgeving. Hoe de spanten op de gebouwen aansluiten, dat verdient ook nadere uitwerking."
In zijn samenvatting komt ook Frantzen tot de hamvraag: "Waarom wordt niet gekozen voor het doortrekken van het volume van de bestaande schuur?" En hij memoreert nog even de opmerking dat het bouwoppervlak te groot is.
Dennis Vullings: "Een kleiner bouwvlak zal een heel groot probleem worden voor de eigenaar." Vullings vat de uitkomsten van het principe-verzoek nog even samen. "Als ik het goed begrijp zien jullie liever een oplossing waarbij veel meer gekeken wordt naar het uitbreiden van de hoeve op de klassieke manier?"
Gilbert Hulst die met de architect bij de zitting was, baalt. "We zijn al een dik jaar bezig met dit plan. We hebben bouwhistorisch onderzoek laten verrichten. We hebben stikstofberekeningen laten uitvoeren. We hebben juist geprobeerd een heel gedistingeerd plan te maken. Nu moeten we kijken hoe we hier verder mee gaan."
Maurice Ubags
