Toen Maastrichtenaren voor het eerst in Kerkrade kwamen

Inhoudsopgave

"Heel veel mensen, zegt burgemeester Petra Dassen-Housen, zijn komen kijken naar het theaterspektakel Het Geluk van Limburg in de Rodahal in Kerkrade. “Daar waren mensen uit Maastricht bij die voor de éérste keer in hun leven in Kerkrade waren, ik heb het ze letterlijk horen zeggen. Dat is toch ongelooflijk? Maar ze vonden het maar wat sjiek wat hier, in Kerkrade, in Parkstad, gebeurt.

Onze collega Jos van Wersch interviewde de twee burgemeesters van de grootste gemeentes in Parkstad: Roel Wevers, burgemeester van Heerlen (88.000 inwoners) en Petra Dassen-Housen (46.000 inwoners) van Kerkrade. Een gesprek over de politiesterkte, Roda JC en de 'negatieve lijstjes' over Parkstad én over Maastrichtenaren, want die komen wel degelijk in Parkstad.

‘Roda JC is van heel Parkstad’
Negen uur ’s ochtends, stadhuis Heerlen, de koffie is gereed. In het kantoor van Wever staat een Roda JC-shirt prominent te shinen. Nee, dat is niet omdat zijn Kerkraadse ambtgenoot vandaag is aangeschoven. “Roda JC is van heel Parkstad”, zegt Wever, en dat beaamt Dassen-Housen maar wat graag. Dat geldt evenzeer voor andere grote evenementen, denk aan de Parade in Brunssum, Pinkpop in Landgraaf, Cultura Nova in Heerlen en het WMC in Kerkrade. Wever: “Allemaal topevenementen en allemaal in Parkstad.” Daar kunnen we het op deze vroege ochtend mee doen.

Gigantische inhaalslag
Maar het is heus niet allemaal hosanna. “We komen als Parkstadregio van heel ver”, stelt Dassen-Housen, en dus wordt er een gigantische inhaalslag gemaakt en ‘daar zijn we in heel Parkstad volop mee bezig’. Kom bij deze twee burgemeesters niet aan met klaag- en huilverhalen - op het gevaar af dat ze je de deur wijzen. Maar toch, hoe komt het dat zij er als bestuurders tot nu toe niet in slagen om een grotere politiecapaciteit af te dwingen voor Parkstad? Wever: “Het is een nationaal probleem. De Rijksoverheid, in dit geval de minister, gaat over de capaciteit en de opleidingen. Als hij niet in staat is om de capaciteit te laten groeien, dan hebben wij hier een probleem. We hebben in Parkstad nog een extra probleem: de politiecapaciteit staat totaal niet in verhouding tot de problematiek. Daar hebben we dan ook fors tegen geageerd. Maar ja, dan kom je uiteindelijk bij diezelfde minister uit. Maar als die niet bereid is om te veranderen krijg je dit soort problemen.”

Veiligheidsminister Van Weel op werkbezoek
De dienstdoende minister in het kabinet-Schoof, vertelt Wever, bewoog voor geen meter om iets te doen aan de politiecapaciteit, ‘zelfs niet toen we in beroep zijn gaan’. Het goede nieuws: de minister van Justitie en Veiligheid in het kabinet-Jetten (David van Weel) komt wél naar Parkstad, die toezegging is er al, benadrukt Wever. De ondermaatse politiecapaciteit heeft niet alleen betrekking op Heerlen en Kerkrade maar is volgens Dassen-Housen een Parkstadprobleem. “Het ís ook niet makkelijk, de politie heeft geen wondermiddel om uit een doos even een aantal extra politieagenten te toveren. Veel politiemensen gaan met pensioen en er stromen er minder in. We moeten realistisch zijn maar tegelijkertijd blijven vertellen dat de cijfers in Parkstad dusdanig zijn dat extra aandacht gerechtvaardigd is. Dan is het mooi dat de ‘nieuwe’ minister zegt: ‘Ik hoor jullie en ik kom ook kijken.’ Onze vraag aan de minister zal zijn wat Den Haag in concreto voor Parkstad kan betekenen, en dan moet je dat breder zien dan alleen politiecapaciteit.”

Met dertig extra agenten ben je er niet
Zou Parkstad uit de voeten kunnen met pakweg twintig of dertig extra agenten? Wever: “Dat is wel erg simpel gesteld want dan leg je de focus alleen op agenten en dan denken we altijd aan mensen in blauwe pakken. Het gaat onder meer om de recherchecapaciteit die daaraan moet worden toegevoegd. Een groot deel van de ondermijnende criminaliteit is niet de zichtbaarheid op straat maar wat er achter de schermen gebeurt - daar trekken de grote bazen immers aan de touwtjes.” Dassen-Housen: “Vergeet ook niet de ligging van Limburg. Als hier grote onderzoeken zijn hebben die vaak een internationale component, ze zijn dus per definitie ingewikkelder en ze vragen ook meer capaciteit van de politie.”

‘Negatieve lijstjes’ over Parkstad
Hoe kijkt het tweetal aan tegen de nimmer aflatende stroom ‘negatieve lijstjes over Parkstad’? Of anders gesteld: wat kun je ertegen doen? Wever: “Wij zijn volop bezig om die negativiteit te tackelen. Als je gewoon objectief naar de cijfers kijkt zie je dat het economisch beter gaat in Parkstad, dat kan je gewoon hard maken. Je ziet het ook aan de ontwikkeling van het bedrijfsleven, aan de drukte op de bedrijventerreinen, zoals Medlands, en de onderwijsontwikkelingen. Dat een universiteit met een aantal opleidingen naar Heerlen komt zegt wel iets over het feit dat het beter gaat met deze regio.” Maar je moet ook geduld en tijd hebben, zegt het tweetal. Je komt niet heel makkelijk van een aantal lijstjes af aangezien je te maken hebt met een situatie die heel lang geleden is ontstaan.

Wever: “Ik denk wel dat we ervan af gaan komen. Het mooiste voorbeeld vind ik Rotterdam-Zuid. Dat gebied stond op het ‘sociaal-economische lijstje’ altijd bovenaan, samen met de Parkstadregio. Inmiddels staat Rotterdam-Zuid op plek zes maar dat heeft ze wel tien jaar gekost. In Parkstad hebben we voor soortgelijke economische aanpak gekozen. Ik voorspel je dat de cijfers voor Parkstad er over zes tot tien jaar anders uitzien. We gaan toe naar een andere samenstelling van de bevolking en van de woningbouw (zoals bijvoorbeeld Super Local, het grootste subsidie-traject dat goed loopt, red.), met als gevolg een andere aantrekkingskracht van dit gebied - inclusief de banengroei. Maar dat alles kost wel tijd.“ Dassen-Housen: “Laten we eerlijk zijn: verontwaardiging verkoopt, het heeft te maken met de tijdgeest. Als ik met een positief verhaal naar de krant ga, is dat niet interessant want ‘goed nieuws is geen nieuws’. ‘We’ creëren een werkelijkheid die een bepaalde blik op de werkelijkheid geeft, maar die ik niet altijd herken in de samenleving. Hoeveel wijken worden in Parkstad wel niet gerevitaliseerd? Dat is echt enorm! Je moet het ook wíllen zien. En ja, ’dat andere’ is er ook, dat is een kwestie van lange adem.”

Maastrichtenaren voor de éérste keer in Kerkrade…
Heel veel mensen, zegt Dassen-Housen, zijn komen kijken naar het theaterspektakel Het Geluk van Limburg in de Rodahal in Kerkrade. “Daar waren mensen uit onder andere Maastricht bij die voor de éérste keer in hun leven in Kerkrade waren, ik heb het ze letterlijk horen zeggen. Dat is toch ongelooflijk? Maar ze vonden het maar wat sjiek wat hier, in Kerkrade, in Parkstad, gebeurt. Ja, het klopt dat we van ver komen, daar zijn we niet blind voor. Maar we gaan elkaar niet de put inpraten.” Wever: ”We nodigen regelmatig de landelijke pers uit om met eigen ogen te bekijken wat intussen allemaal op de rails is gezet in Parkstad. Maar ze komen niet of nauwelijks. Ik kan de landelijke journalisten niet aan hun haren hiernaar toe trekken.” Recent voorbeeld: Vebego, met 40.000 medewerkers het grootste familiebedrijf van Nederland, verhuist met zeven Limburgse vestigingen naar een nieuwe Vebego Campus in Heerlen. Wever: “Groot nieuws, dunkt me. Daarover lees je dan in de Limburgse pers, en dat is het dan. De landelijke media vinden het kennelijk niet interessant.” Dassen-Housen: “Goods news doesn’t sell, het is helaas niet anders.”

De droom van Thijs Wöltgens
Politicus Thijs Wöltgens (1943-2008), destijds een van de Urhebers van Parkstad Limburg, had als droom om Parkstad uiteindelijk te transformeren tot de Vijfde Stad van Nederland. Zit die gedachte (nog) in de achterhoofden van deze twee burgemeesters? Want Parkstad, stelt de interviewer, nóémt zichzelf weliswaar ‘stad’ maar het is geen stad in de klassieke zin, eerder een verzameling van zeven zelfstandige entiteiten. Wordt er nog wel eens gedacht aan gemeentelijke fusies en een herindeling? Wever: “Niet aan de orde! Die vraag speelt in het geheel niet. Ik vind dat we verschrikkelijk goed samenwerken in Parkstad, we kunnen dat niet hard genoeg van de daken schreeuwen, sterker nog, ik heb nog nooit een bestuur gezien dat zo makkelijk samenwerkt als het Parkstadbestuur. En als je ziet hoeveel geld we de afgelopen jaren binnen hebben gehaald, formidabel.” Dassen-Housen: “Ik zie de droom van Thijs Wöltgens in die zin werkelijkheid worden want Parkstad is een echte identiteit geworden, kijk alleen al hoeveel bedrijven ‘Parkstad’ in hun bedrijfsnaam hebben ingepast. Ik zie Parkstad als een mooi, gemiddeld huis in een straat, de gemeenten zijn allerlei kamers. In dat huis hebben we een gezamenlijke woonkamer. Aan de keukentafel overleggen we en zetten we de lijnen uit.”

‘Nederland als zoveelste deelstaat van Duitsland’
Als Wöltgens hardop aan het dromen was wilde hij Nederland nog wel eens positioneren als ‘de zoveelste deelstaat van Duitsland’, zegt Wever – om daarmee aan te geven dat we met onze Duitse buren intensief moeten samenwerken. “Wij doen dat, via Parkstad, en niet zo’n beetje ook.” Waarna hij ongevraagd zowat alle bestuurlijke verbindingen opsomt tussen Parkstad, Aken en de StädteRegion Aachen, van RWTH en Einstein Telescoop tot grensoverschrijdende energieprojecten. “Sinds de periode-Wöltgens zijn de grensoverschrijdende kontakten nadrukkelijk geïntensiveerd.” Maar het gaat niet alleen om de ‘grote’ dingen, benadrukt Dassen-Housen. “Ook het samenbrengen van de bevolking aan weerszijden van de grens is een speerpunt.” Denk aan de Martin Buber Plaquette die de Stichting Euriade sinds 2002 uitreikt. “Dat is een goed voorbeeld van de fijne samenwerking met onze Duitse buurgemeente. En het jaarlijkse Drielandenfeest, mede georganiseerd door Parkstad, is uniek.” Maar helaas, ook dat evenement haalt amper de Limburgse pers, laat staan de landelijke media.