Inhoudsopgave
Van 1971 tot en met 1997 startte het peloton van de Amstel Gold Race op het Van Grunsvenplein in Heerlen. Dat Heerlen de startlocatie van ’s lands enige Wereldbekerwedstrijd destijds kwijtraakte aan dat ‘vermaledijde Maastricht’ zit menige oudere Heerlense wielerfan nog steeds hoog. “De Sjengen waren ons weer eens te vlug af.”
Door Jos van Wersch
Zondag 19 april wordt de 60e editie van de Amstel Gold Race (AGR) verreden, met vertrek op de Markt in Maastricht en dat steekt nog altijd in Heerlen.
Het is 20 april 1995 als het Heerlense stadsbestuur Herman Krott benoemt tot Ereburger. Burgemeester Jef Pleumeekers, zelf een fervent wielerliefhebber, overhandigt in het stadskantoor de Zilveren Erepenning van de gemeente Heerlen aan Herman Krott, op dat moment koersdirecteur van de Amstel Gold Race. Er wordt vol overgave getoost op de eeuwige liefde tussen Heerlen en de Amstel Gold Race. Mooi niet. Drie jaar later vertrekt het peloton vanuit Maastricht.
Boek over Wielerstad Heerlen
“De start in hartje Heerlen, met duizenden toeschouwers bij het vertrek, onvergetelijk!” Als de wandelende wielerencyclopedie Wiel Verheesen (1939-2021) over die tijd vertelde hing het halve café in Heerlen aan z’n lippen. Dat Heerlen na bijna dertig jaar als startplaats werd weggebonjourd door Maastricht deed niet alleen de Midden-Limburger Verheesen maar ook veel Heerlenaren pijn. ‘Dat geldt ook voor de gemeentelijke bestuurders die Herman Krott in 1995 tot Ereburger van Heerlen hadden benoemd’, noteert Verheesen in ‘Pony in peloton’, een van zijn sportboeken. Hij schreef ook ‘Heerlen Wielerstad’ waarin hij de rijke wielerhistorie documenteerde. En juist die wielerstad moet buigen voor Maastricht?
Permanence in kantine
De AGR in Heerlen is een jaarlijkse reünie, met het kantoor van het Limburgs Dagblad als epicentrum op de vrijdagavond, het LD is zowaar co-sponsor van de AGR, dat vonden ze bij (toen nog) De Nieuwe Limburger en Jean ‘De Neel’ Nelissen in het bijzonder helemaal niet leuk. De kantine van het LD heet op die ene dag ‘bedrijfsrestaurant’ en fungeert als permanence, zeg maar het administratieve hoofdkantoor van de AGR. Aldaar worden tussen drie en zeven uur ’s middags de volgbewijzen uitgereikt aan de geaccrediteerde journalisten. Ook de ploegleiders zijn er, zij ontvangen de rugnummers en het startgeld in een envelop. De in alle opzichten grote Peter Post trekt het meeste bekijks als baas van de Raleighploeg – al heeft Ton Vissers als ‘directeur sportif’ van de meest onbeduidende wielerploeg ter wereld steevast de meeste praatjes. De renners van Vissers rijden voor een wielershirt en een koersbroek, winnen doen ze nooit. Vissers strijkt voor tien van zijn renners het startgeld op van wie er zich maar acht daags erna daadwerkelijk aan de start van de AGR melden – en van die acht zit meestal al de helft in de bezemwagen nog voordat de renners goed en wel Heerlen uit zijn.
De Rondemiss
Wie er altijd en overal bij is: De Rondemiss. Op de pagina Vrouw van het LD van 23 maart 1987: ‘Onze oproep aan Limburgse meisjes om mee te dingen naar de titel van Miss Amstel Gold heeft inmiddels al duidelijk respons opgeleverd. Opnieuw blijkt dat heel wat jongedames genoeg in hun mars hebben om een goede kans te maken straks naast de winnaar van deze wielerklassieker op het podium te staan.’ Jan Raas, vijfmaal winnaar, wist dat zeer te waarderen.
Bier en Elske in lunchpakket
In de Heerlense schouwburg, op het Van Grunsvenplein, worden vóór de start van de koers de lunchpakketten uitgedeeld aan ploegleiders, journalisten en reclamekaravaanchauffeurs. Zeg maar gerust: overlevingspakketten, met alle versnaperingen die er in het winkelschap liggen - inclusief gealcoholiseerd Amstel Gold en Els La Vera (‘Elsje’), de sterke Limburgse kruidenbitter (34%) uit Beek, voor onderweg zogezegd want pas tegen vijven in de middag wordt gefinisht. Het team van Otto Vandeberg, directeur van de Sportstichting Heerlen, zorgt ervoor dat in Heerlen organisatorisch alles gladjes verloopt. Vandeberg is niet de enige Heerlenaar die onraad ruikt als Maastricht in 1993 opeens finishlocatie wordt. “Het zal toch niet waar zijn”, zegt een verontruste Vandeberg, “dat Maastricht straks ook nog startplaats wordt?’ In Meerssen, dat 24 keer finishplaats van de AGR was, zijn ze nog stééds beledigd ‘dat Meerssen opeens niet goed genoeg meer was’. Frank Vinck, in de Jan Raas-gloriejaren kastelein in café De Volière in Rothem-Meerssen, vlak bij de finish, zegt in de jaren tachtig tegen uw stukjesschrijver: “Tegen negen uur ’s avonds vallen op deze wielerdag veel klanten in slaap. Vergeet niet dat de meesten dan al tien uur op de barkruk hebben doorgebracht.”
Herman Krott, peetvader van de AGR
De in 2010 overleden Herman Krott stond in 1966 aan de wieg van de eerste Amstel Gold Race, in 1996 gaf hij het koersdirecteursstokje over aan Leo van Vliet. Krott had een droom: een echte Nederlandse klassieker die kon wedijveren met de Ronde van Vlaanderen en Milaan-San Remo. “Amsterdam–Maastricht moest het worden. Twee steden met een klinkende naam. Stiekem heb ik de wedstrijd verschillende keren gereden, niemand was ervan op de hoogte. Het was echter niet haalbaar. Met al die bruggen en omleidingen werd de koers veel te lang. Daarom zijn we uiteindelijk de eerste keer in 1966 vanuit Breda vertrokken.” Vervolgens vanuit Heerlen (vanaf 1971) en Maastricht (sinds 1998).
‘Het was geen geldkwestie’
Wat was de échte reden dat Heerlen moest wijken voor Maastricht? Bood Maastricht soms meer geld dan Heerlen? “Nee, het was geen geldkwestie”, vertelt Bennie Ceulen deze week tegen De Nieuwe Ster. Ceulen (achtereenvolgens profwielrenner, wielerjournalist, perschef van wielerploegen in de Tour de France, Giro en Vuelta en nog steeds dé vertrouwensman van Tom Dumoulin) kent iedereen en iedereen kent hem, daardoor weet Ceulen altijd alles als eerste. “Leo van Vliet wilde meteen bij zijn start als koersdirecteur de Amstel Gold Race vernieuwen. Onderdeel daarvan was de keuze voor Maastricht als startplaats vanwege de grandeur en de internationale uitstraling van de Limburgse hoofdstad. Zo is het gegaan en niet anders.” Bij de vernieuwing die Van Vliet voor ogen had paste ook de ‘comeback’ van de Keuteberg, die col was eerder tot verboden koersterrein verklaard want gesitueerd nabij ’t Gerendal, een Natura 2000-stiltegebied. Ceulen en Van Vliet legden de ‘Keuteberg-wens’ niettemin voor aan Constant Nuytens, destijds burgemeester van Valkenburg aan de Geul. Ceulen: ”Sindsdien is de Keuteberg weer opgenomen in het parcours van de Gold Race.”
Historische foto
Ter gelegenheid van de 25e Amstel Gold Race stond op de voorpagina van het LD van 21 april 1990 een historische foto met alle winnaars - Merckx, Zoetemelk, Raas en al die andere helden. Die foto, gemaakt in Heerlen, hing jarenlang ingelijst en wel in menige Heerlense huiskamer en horecazaak.
Ode aan Maastricht
Sinds 1997 doet het centrum van Maastricht dienst als startlocatie van de Amstel Gold Race. “Wij brengen de wereldtoppers in de wielerwereld naar het mooie centrum van Maastricht, we laten via de media al het moois zien wat Maastricht te bieden heeft”, zei koersdirecteur Leo van Vliet op 30 juni 2022, de dag dat de gemeente Maastricht het contract met de Amstel Gold Race verlengde tot en met 2027. Wethouder John Aarts zette die dag nog een tandje bij: “De allure van de historische binnenstad van Maastricht past perfect bij de internationale status van de Amstel Gold Race.” Daar konden ze het in Heerlen mee doen. (geraadpleegde bron: archief Amstel Bier)
