Onderzoek naar bestuurscultuur moet in juni klaar zijn

Inhoudsopgave

Het onafhankelijk extern onderzoek naar de bredere bestuurs- en organisatiecultuur bij de gemeente en naar de signalen over gedrag en omgangsvormen in de gemeentelijke organisatie moet in juni van dit jaar klaar zijn. Een landelijke bestuurlijke autoriteit zal gevraagd worden toe te zien op het onderzoek om zo de kwaliteit te bewaken. Dat heeft burgemeester Wim Hillenaar bekendgemaakt aan de raad.

Wie het onderzoek dat in februari moet beginnen gaat uitvoeren is nog niet bekend. Er zijn drie bureaus gevraagd in te schrijven op een aanbesteding, waarvan er inmiddels wel één is geselecteerd door de burgemeester en de gemeentesecretaris. Ook is nog niet bekend welk landelijk kopstuk het onderzoek moet gaan begeleiden.

De reikwijdte van het onderzoek "omvat het bredere samenspel tussen de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de ambtelijke organisatie van Maastricht, alsmede de impact hiervan op de ervaren veiligheid binnen het bestuur en de organisatie."

Uit de brief aan de gemeenteraad: "Welke lessen kunnen we trekken uit de huidige situatie en welke concrete handelingsperspectieven horen daarbij, die bijdragen aan een verbetering van de ervaren veiligheid en aan een sterker samenspel binnen en tussen gemeenteraad, college en organisatie in de toekomst?"

Wat precies onderzocht gaat worden, is nog niet helemaal in steen gebeiteld: "De geformuleerde onderzoeksvragen kunnen dus door het bureau nog worden gewijzigd op basis van hun eigen expertise", schrijft de burgemeester.

De directe aanleiding voor dit onderzoek is het wegsturen van de gemeentesecretaris Gert-Jan Kusters. Daarna zijn er zoveel kritische signalen over omgangsvormen bij de burgemeester binnengekomen, dat hij die nu "bloedserieus" neemt. Hij zei eerder in een raadsvergadering dat zijn agenda had "leeggeveegd". Hij had al besloten dat er een breed extern en onafhankelijk onderzoek moet komen in de volle breedte naar de bestuurscultuur, naar wat er allemaal mis is gelopen in het stadhuis. Het college heeft daarmee ingestemd, zo vertelde Hillenaar de raad al eerder. "De feiten moeten op tafel komen."

Dat er een cultuurprobleem is binnen de gemeente is niet nieuw. Hillenaar: "Sinds september 2024 is de arbeidsinspectie een onderzoek gestart naar de werksfeer binnen de gemeenten naar aanleiding van interne meldingen over ongewenst gedrag. Als gevolg hiervan is de gedragscode vernieuwd en wordt een onderzoek naar de psychosociale arbeidsbelasting binnen de gemeente uitgevoerd."

Ook de OR signaleert al langere tijd dat binnen de organisatie duidelijk sprake is van een dringende behoefte aan een cultuur waarin medewerkers zich sociaal en psychologisch veilig voelen, zich durven uitspreken, en zich gewaardeerd weten om wie ze zijn en wat ze bijdragen. De OR heeft hiertoe het “Initiatiefvoorstel Cultuurverandering Gemeente Maastricht opgesteld”.

Hillenaar: "De recente ontwikkelingen rondom het door het college opzeggen van vertrouwen in de gemeentesecretaris hebben onrust en gevoelens van onveiligheid veroorzaakt in de hele organisatie. De grote opkomst bij de medewerkersbijeenkomsten, waarin de burgemeester en de portefeuillehouder personeel uitleg hebben gegeven, bevestigen dit."

Het onderzoek is bedoeld als "fundament onder reflectie en herstel van vertrouwen en geeft handvaten voor de toekomst." Hillenaar wil de uitkomsten van het onderzoek aangrijpen om samen met een nieuw college en een nieuwe raad na de verkiezingen aan betere ambtelijk-bestuurlijke verhoudingen te werken.