Inhoudsopgave
De Universiteit Maastricht gaat opnieuw proberen met een gedragscode misstanden bij studentenverenigingen te voorkomen. Dat is opvallend, omdat de universiteit vorig jaar nog concludeerde dat gedragscodes vooral uitdraaiden op ‘pappen en nathouden’. Een werkbaar alternatief blijkt echter niet voorhanden. Het nieuwe beleid is nog niet definitief en wordt eerst besproken in de universiteitsraad.
Al vele jaren is het bij ontgroeningen mis gegaan, tot grote ergernis van de universiteit. In 2022 werden eerstejaars bij Tragos met urine bekogeld en moesten ze een mengsel van bier, sardientjes, prei en knoflook drinken, waarna studenten over elkaar heen kotsten. Ook waren er racistische en vrouwonvriendelijke uitingen. In de jaren daarna ging het opnieuw mis. Dat leidde tot uitsluiting van Tragos en Circumflex bij de Inkom en tot stopzetting van financiële ondersteuning aan de verenigingen.
Alle Maastrichtse studentenorganisaties die erkend willen worden door de universiteit, moeten straks de nieuwe gedragscode ondertekenen. Erkenning is formeel vrijwillig, maar zonder die status lopen verenigingen onder meer financiële ondersteuning, bestuursbeurzen en deelname aan de INKOM en universitaire ceremonies mis.
De gedragscode maakt deel uit van een nieuw erkenningssysteem voor studentenorganisaties. Verenigingen moeten minimaal twintig leden hebben. Organisaties met meer dan vijftig leden moeten bovendien een vertrouwenscontactpersoon aanstellen. Ook moeten ze informatie verstrekken over hun introductie- en kennismakingstijd.
Een woordvoerder van de universiteit zegt tegenover De Nieuwe Ster dat het voorstel nog niet definitief is. Het stuk moet eerst worden besproken in de universiteitsraad.
Pappen en nathouden
De nieuwe koers is opmerkelijk. Toen de UM in april 2025 opnieuw brak met studentenverenigingen Tragos en Circumflex, liet de universiteit weten juist te twijfelen aan het nut van gedragscodes.
De ervaring van de voorgaande jaren leerde volgens de UM dat gemaakte afspraken regelmatig werden geschonden. De werkwijze met gedragscodes leek daardoor vooral uit te draaien op „pappen en nathouden”. Er moest een andere verhouding met de studentenverenigingen komen.
Aanleiding waren nieuwe incidenten waarbij volgens de universiteit grenzen van fysieke veiligheid en persoonlijke integriteit waren overschreden. Studenten vielen flauw, raakten oververmoeid of kregen een paniekaanval. Bovendien waren incidenten niet of niet op tijd bij de universiteit gemeld.
Tragos en Circumflex verloren daarop hun financiële ondersteuning en mochten niet meer als vereniging deelnemen aan de INKOM.
De Nieuwe Ster schreef destijds dat de universiteit al jarenlang probeerde afspraken te maken, zonder blijvend resultaat. UM-woordvoerder Koen Augustijn zei in juli 2025: „Waar we vanaf willen is de situatie van de afgelopen jaren toen we steeds werkten met gedragscodes. Daar hielden ze zich niet aan. Elke twee jaar waren we weer terug bij af.”
Omdat Tragos en Circumflex niet welkom waren bij de officiële introductieweek, organiseerden ze vervolgens samen de alternatieve Maasweek.
Geen alternatief
Toch keert de gedragscode nu terug. Volgens rector Jan Smits.die geciteerd wordt in Observant Online is er eenvoudigweg geen beter uitvoerbaar alternatief. De universiteit wil de banden met studentenorganisaties behouden, maar tegelijkertijd invloed kunnen uitoefenen op de sociale en fysieke veiligheid.
Volledig breken met alle verenigingen die ontgroeningen of andere kennismakingsrituelen organiseren, is wel onderzocht. Het bleek volgens de UM echter onmogelijk om een sluitende definitie te maken van wat wel en niet als ontgroening geldt. De kennismakingstijd wordt bij iedere vereniging en ieder dispuut anders ingericht.
„Wat is het alternatief?”, zegt Smits tegen de Observant. Volgens hem is een gedragscode uiteindelijk de beste manier om vast te leggen waarmee de universiteit wel en niet geassocieerd wil worden. De rector ziet het systeem als een manier om cultuurverandering af te dwingen en studenten te laten nadenken over de inrichting van hun kennismakingstijd.
Binnen 48 uur melden
De nieuwe code geldt niet alleen tijdens ontgroeningen, maar bij alle activiteiten die in naam van een erkende studentenorganisatie worden gehouden. Seksueel grensoverschrijdend gedrag, intimidatie, agressie, geweld, pesten, discriminatie, illegaal middelengebruik en strafbare feiten zijn uitdrukkelijk verboden.
Ook rituelen die door aspirant-leden redelijkerwijs als intimiderend kunnen worden ervaren, zijn niet toegestaan. Dat geldt eveneens voor situaties waarin het lidmaatschap als drukmiddel wordt gebruikt om studenten aan ongewenst of grensoverschrijdend gedrag te laten deelnemen.
Incidenten moeten binnen 48 uur schriftelijk worden gemeld bij de nieuwe coördinator Sociale Veiligheid Studentenorganisaties. De UM trekt voor die functie 0,6 fte uit. Deze coördinator wordt verantwoordelijk voor relatiebeheer, ondersteuning, monitoring en de begeleiding van incidenten.
Bij overtredingen kan de universiteit een officiële waarschuwing geven, financiële steun stopzetten, deelname aan de INKOM verbieden of de erkenning geheel intrekken. Een geschorste vereniging moet eerst een verbeterplan indienen en kan daarna tijdens een proefperiode extra worden gecontroleerd.
Onaangekondigde controlebezoeken tijdens ontgroeningen komen er niet. De universiteit blijft dus in belangrijke mate afhankelijk van meldingen en van de bereidheid van verenigingen om zich werkelijk aan de afspraken te houden.
Tragos en Circumflex
Voor Tragos en Circumflex betekent de nieuwe regeling niet dat de deur automatisch weer opengaat. De banden met beide verenigingen zijn nog altijd verbroken. Voordat zij een erkenning kunnen aanvragen, wil de universiteit eerst horen hoe zij denken aan de nieuwe voorwaarden te kunnen voldoen.
De voorgeschiedenis maakt duidelijk waarom. In 2022 werden eerstejaars bij Tragos met urine bekogeld en moesten ze een mengsel van bier, sardientjes, prei en knoflook drinken, waarna studenten over elkaar heen kotsten. Ook waren er racistische en vrouwonvriendelijke uitingen. De UM legde sancties op, maar hief die in 2024 weer op omdat Tragos voldoende zou hebben gedaan om de cultuur te veranderen.
Nog geen jaar later ging het opnieuw mis en verbrak de universiteit wederom de banden met Tragos en Circumflex.
Van onze redactie
Al ons nieuws is en blijft gratis, maar waardeert u ons werk, steun dan De Nieuwe Ster.
