Inhoudsopgave
De 66ste editie van het Maastrichtse orgelfestival L’Europe & L’Orgue heeft dit jaar een veelbelovend thema: Kaleidoscoop. Gedurende 4 weken − van 19 juli t/m 18 augustus 2026 − wordt een veelzijdig programma aangeboden in onze twee basilieken en in de Cellebroederskapel.
Door Marianne Lubrecht
Uiteraard is in de programmering de hoofdrol voor het orgel weggelegd, en zal zeker worden getoond hoe veelzijdig zijn karakter is. ‘Het orgel,’ legt Ingeborg Stijnen van de Stichting Pro Organo, de initiatienemer van het festival, uit, ‘is in wezen een kaleidoscopisch instrument met een ongekende veelkleurigheid aan klanken, registers en talloze expressieve mogelijkheden. Het orgel kan fluisteren en schitteren, dragen en ontroeren, verbinden en verassen.’ Heel bijzonder is dat dit jaar is gekozen voor multidisciplinariteit, voor de ontmoeting van de vele kwaliteiten van orgelmuziek met beeldende kunst, dichtkunst en lichtsculpturen.
Afgelopen zondag vond de opening van het festival plaats in de Sint-Servaasbasiliek met dubbelpresentatie van muziek en beeldende kunst door organist en componist Marcel Verheggen en kunstenaar Ton Boelhouwer. In de basiliek heeft Boelhouwer op drie plaatsen kunstinstallaties geplaatst − Faith, Eternity, Mercy and Praise. Marcel Verheggen componeerde rond deze religieuze thema’s muziek.
Gaat aan de openstelling van de basiliek voor een beeldend kunstenaar een lastige besluitvorming aan vooraf? ‘Geenszins,’ zegt Caspar van Hilten, secretaris van het kerkbestuur van de Sint-Servaasbasiliek. ‘De Sint Servaas is de oudste kerk van Nederland. Dat maakt ons als kerkbestuur gevoelig voor tradities. Die koesteren we dan ook maar tegelijkertijd ligt daarin ook een uitnodiging besloten om met je tijd mee te gaan.’
‘Als je in de kerk om je heen kijkt dan zie je dat men qua bouwstijl telkens meeging met de tijd. Het begon met een houten kapel. Toen volgde de robuuste romaanse stijl. De lichte en naar boven strevende stijl van de gotiek werd vrijwel meteen toegepast in uitbreidingen van de Sint-Servaas. Het gebouw straalt de ontwikkeling in de tijd uit en dat is juist het mooie en bijzondere. Voor ons is het belangrijk om ook nu weer mee te gaan met de tijd. We boden daarom graag Ton Boelhouwer de kans om op een heel eigentijdse wijze religieuze kunst tot uitdrukking te brengen, ook in combinatie met de geweldige muziek van Marcel Verheggen. Het voelde vanaf het begin van dit project heel goed,’ zegt Caspar van Hilten, ‘en de aftrap van dit festival is als buitengewoon succesvol ervaren.’
‘Dat Ton Boelhouwer en ik de ruimte van de prachtige Sint-Servaasbasiliek ieder op onze eigen manier mochten vullen met fysieke objecten en vluchtiger geluidsculpturen was een waardevolle maar ook heel bijzondere opdracht. Bij het maken van mijn voor dit concert geschreven composities heb ik me laten inspireren door de goed gepositioneerde en geproportioneerde werken van Ton. Dat is een diep intuïtief proces gebleken,’ verklaart organist en componist Marcel Verheggen.
De kortste uitleg voor de aanleiding van het project Boelhouwer-Verheggen is: de liefde. In de herfst van 2023 waren Ton zijn aanstaande echtgenote Sophie bezig hun huwelijk voor te bereiden. ‘We vroegen ons af of we in de Sint-Servaas Basiliek konden trouwen,’ legt Ton Boelhouwer uit. ‘Die kerk leek ons misschien te groot, te oud en te verheven voor een huwelijk. We werden door deken John Dautzenberg uiterst hartelijk ontvangen. Hij leidde ons door de kerk, sprak een gebed uit bij het graf van Sint Servaas en we werden diep geraakt. Onze aanvankelijke bezwaren waren weggevallen.’
Voor de gewenste muziek tijdens de huwelijksmis werd overleg gepleegd met Marcel Verheggen, de huis-organist van de Servaas.’ Ik nodigde hem uit in mijn atelier, vertelde hem over de vier essentiële begrippen in mijn leven en waarvan mijn werk getuigt - Praise, Faith, Mercy en Eternity. Marcel stelde meteen voor om samen iets te gaan doen in de Sint Servaas Basiliek. Deze samenwerking met Marcel was subliem,’ zegt Ton Boelhouwer, ‘en de apotheose van het concert evenzeer. Nog nooit heb ik als kunstenaar zoiets moois meegemaakt.’
Op de vrijdagmiddagen zijn er lunchpauzeconcerten door jong talent. Op de donderdagavonden zijn er concerten verzorgd door internationaal gevierde organisten.
Op dinsdag 4 augustus speelt organist Vincent Dubois van de Notre-Dame in Parijs een indrukwekkend soloconcert in de Sint-Servaasbasiliek. Op dinsdag 11 augustus vinden er bij het concert van Peter Ouwerkerk Klee droomt Bachprojecties plaats, op het orgel van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek. Het slotconcert in de Sint-Servaasbasiliek wordt op dinsdag 18 augustus verzorgd door Hans Leenders, samen met altviolist Semjon Kalinovsky.
Orgelfestival: 19 juli t/m 18 augustus 2026. https://www.orgelfestivalmaastricht.nl/
De vier installaties van Ton Boelhouwer zijn t/m zondag 26 juli 2026 te zien in de Sint-Servaasbasiliek. De kunstenaar is aanwezig, en staat u graag te woord. Toegang in combinatie met een ticket voor de Schatkamer Sint-Servaas.
Van onze redactie
