Inhoudsopgave
Door Marianne Lubrecht
Gemeenteraadsverkiezingen, wat hebben die nou eigenlijk met Europa te maken? Meer dan je denkt, menen Stefan de Vries en Geert Jan Hahn die voor BNR podcasts maken over Europa. Zij waren afgelopen week te gast in boekhandel Dominicanen en spraken in de aanloop van de Maastrichtse gemeenteraadsverkiezingen met wethouder Frans Bastiaens (Senioren Stadspartij Maastricht) en Jules Ortjens (raadslid voor Volt) over lokale aspecten in Europees perspectief.
‘Als je van het station Maastricht naar de binnenstad loopt zie je dat de gemeenteraadsverkiezingen in ieder geval wat betreft billboards leven,’ zegt presentator Geert Jan Hahn vlak voor de opname. ‘Dat is goed en leuk om te zien. VOLT heeft de eerste honderd meters met lekker goedkoop lantaarnpaal-plakken duidelijk gewonnen, met posters in het Mestreechs en in het Engels. Daarna zie je veel andere, luxere posters. Weinig landelijke kopstukken, alleen Rob Jetten lijkt nu op te komen. Maar hoe lokaler, hoe beter lijkt mij.’
‘Maastricht is een historische plek voor Europa en een internationaal georiënteerde stad. Een kwart van de stad is niet-Nederlands. Je hoort heel veel Duits, Frans en Engels. Kortom, dit is echt een Europese stad,’ stelt Hahn.
Het bestaan van die veelzijdige identiteit, opgebouwd uit lokale, regionale én Europese componenten, wordt volmondig beaamd door Frans Bastiaens en Jules Ortjens. Dat betekent dus dat je lokale belangen in een breder euregionaal en Europees perspectief moet bezien. ‘Er is een geregeld formeel contact met de Duitse en Belgische collega’s,’ stelt Bastiaens. ‘Dat verloopt uitstekend. En dat is ook nodig. Maar daarnaast is er op ambtelijk niveau veelvuldiger contact. De stad Maastricht is te klein om in z’n eentje economisch te overleven, je moet minimaal met Zuid-Limburg (600.000 inwoners) in overleg,’ meent Bastiaens.
‘Het met wijdere blik naar de Nederlandse grensgebieden kijken, gebeurt opvallend genoeg in Den Haag nog te weinig. Neem nou de de totstandkoming van de landelijke Nota Ruimte. Je moet er echt wijzen op de andere belangen van een grensregio’s.’
‘Dat is beslist zo,’ beaamt Jules Ortjens. ‘Grensoverschrijdend denken, dat lukt nog niet goed genoeg. De euregio Maas-Rijn (en dan hebben we het over Aken, Luik, Hasselt, Zuid-Limburg) is in potentie de tweede Randstad van Nederland. Nu wordt Zuid-Limburg slechts als een soort “vlaaipuntje” behandeld, en heb je slechts het gewicht van een stad als Rotterdam. Dat is een gigantisch verschil.’
‘Leeft Europa hier?’ ‘Dat ligt er maar aan wat je met “Europa” bedoelt,’ antwoordt Ortjes. ‘Je verbonden voelen met België en Duitsland, in het weekend naar de markt gaan in Luik, dat hoort heel erg tot de Mestreechter Geis. Maar interesse in het institutionele Europa, dat is een andere zaak. Die is er nauwelijks. Dat is een spanning.’
Toch, merkt Geert Jan Hahn op, hebben Maastricht en de provincie relatief weinig geld uit bijvoorbeeld het Just Transition Fund, onderdeel van de Europese cohesiefondsen, bedoeld om de economische en sociale verschillen te verkleinen, weten binnen te halen. ‘Dat klopt,’ geeft wethouder Bastiaens volmondig toe. ‘Daar zijn wij niet goed in als Maastricht. Dat moet ik maar meteen bekennen. We richten ons te veel op Den Haag – dat is ook heel goed gegaan – maar nog te weinig op Brussel. Ieder onderzoek laat zien dat je, als je investeert in je netwerk in Brussel en in de middelen die er liggen, veel geld kunt ophalen. Dat moet beter kunnen.’
Gevraagd naar de verschillen tussen de Senioren Stadspartij Maastricht en VOLT, antwoordt Bastiaens dat de Senioren Stadspartij Maastricht zich ‘iets meer dan VOLT richt op de band met de lokale mensen’ en een pragmatische houding aan de dag legt. Ortjens betwijfelt de omvang van de verschillen. Die lokale blik, meent hij, heeft VOLT beslist ook. Ja, we beginnen vanuit een andere hoek, maar werken naar hetzelfde doel: het ontvouwen van de potentie van de internationale stad Maastricht. Senioren Stadspartij Maastricht én VOLT zien zich gesteld voor dezelfde uitdaging en nemen die beide heel serieus. ‘Die uitdaging is: hoe verstrek je de potentie van de internationale maar sterk gesegregeerde stad Maastricht, en hoe zorg je ervoor dat – in antwoord op de sterke vergrijzing, op de segregatie – de stad aantrekkelijk wordt voor jonge gezinnen die op termijn de schouders worden van de stedelijke en euregionale economie. Het is juist de kracht van wethouder Bastiaens dat hij, net als VOLT, inzichten niet regionaal definieert maar ook in een euregionaal perspectief plaatst.’
Opvallend vinden de beide gastheren van BNR, is de gemoedelijke sfeer van het gesprek (‘Dat hebben we wel anders meegemaakt!’). Zien we hier coalitiepartners? Wellicht. Jules Ortjens voert daar in ieder geval wel het pleit voor: ‘Er is een coalitie nodig van partijen die niet bang zijn voor de toekomst, die niet ontkennen dat we ons op een kruispunt van Europa bevinden, en dat we de universiteit hard nodig hebben, en die samen – onder andere – de fragmentatie in Maastricht gaan oplossen. ‘Inderdaad,’ stemt Bastiaans in. ‘Daar ligt onze opdracht.’
U kunt de podcast beluistere via https://www.bnr.nl/podcasts
