Inhoudsopgave
Burgemeester Wim Hillenaar heeft Hoffmann Bedrijfsrecherche 'op de raadsleden gezet'. Wie lekt informatie uit vertrouwelijke vergaderingen naar de pers, onder andere naar De Nieuwe Ster? Hoffmann maakt reclame op de radio met de slogan: "Vertrouwen is goed, maar Hoffmann is beter".
ANALYSE
Inmiddels zwelt de kritiek aan op het besluit van de burgemeester. Lees wat de raadsleden te wachten staat. Kitty Nuyts is bij voorbaat al tegen de keuze voor Hoffmann, waarbij ze verwijst naar de spionage-affaire in het stadhuis. "Hun methodes zijn daarna aan de kaak gesteld en ze zijn daarvoor zwaar op de vingers getikt. De krant stond er vol van."
Een rondje bellen met politici levert het beeld op dat met dit onderzoek toch ook een vertrouwenskwestie tussen burgemeester en raad begint te spelen. Sommigen noemen dat logisch, omdat er volgens hen gelekt is uit een geheime vergadering. Terecht volgens hen: de burgemeester kan klaarblijkelijk niet iedereen vertrouwen als de deuren van de raadszaal dicht zijn. De meeste raadsleden voegen vrijwel meteen de twijfel toe dat zo'n onderzoek door Hoffmann niets gaat bijdragen aan een oplossing van die vertrouwenskwestie. Een meerderheid verwacht dat er toch niks uit zo'n onderzoek komt. En bijna iedereen vraagt zich af waarom desondanks weer voor een duur onderzoek wordt gekozen.
In de soms moeizame politieke verhoudingen in Maastricht lijkt de slogan dat Hoffmann beter is dan vertrouwen averechts uit te kunnen pakken. Hillenaar heeft juist de gedachte dat hij iets moet doen om de norm, dat het niet normaal is om uit een geheime vergadering te vertellen, te bevestigen. Anders lijkt er helemaal geen rem meer te staan op uit de school klappen.
Op de eigen site gaat het bedrijf zelf specifiek in op dat vertrouwen: "Met onze 60 jaar ervaring, en de expertise van onze onderzoekers, psychologen en adviseurs, helpen wij u de risico’s op ongewenst gedrag en incidenten te verkleinen. We creëren een werkomgeving waarin uw mensen volledig vertrouwen kunnen hebben in elkaar en in hun organisatie."
Zo'n tekst is geduldig. Maar het is een onnavolgbare denkpiste om te zeggen dat een onderzoek dat de burgemeester gelast naar de eigen raadsleden, bijdraagt aan het vertrouwen.
Hillenaar deed al eerder aangifte van het schenden van de geheimhoudingsplicht bij justitie. Die legde de aangifte naast zich neer, omdat zo'n onderzoek wel tijd en capaciteit kost, maar eigenlijk nooit wat oplevert. Ondanks het feit dat justitie dwangmiddelen tot haar beschikking heeft, zoals bijvoorbeeld het inzetten van telefoontaps.
Hoffmann heeft die dwangmiddelen niet. De rechercheurs en psychologen zullen het dus moeten hebben van beproefde ondervragingstactieken. Achteraf zullen de raadsleden die mee gaan werken - "ik heb toch niks te verbergen" - daar een wrange smaak aan overhouden. En dan is het risico groot dat deze aanpak het onderlinge vertrouwen in de politiek meer kwaad dan goed heeft gedaan.
Meewerken aan zo'n vrijwillig onderzoek, waarom zou je het doen? Als je oprecht in de politiek zit, het beste met de stad voor hebt, dan zou dat voldoende moeten zijn. Het idee dat als je niet meewerkt, je dan bij voorbaat in het verdachtenbankje zit, is simpelweg een onjuiste voorstelling van zaken. Een vals dilemma. Gebaseerd op groepsdruk. Als de meesten meedoen, doe ik het ook maar.
Voor wie toch gaat, een korte uitleg van wat je te wachten staat.
Vertrouwen
Eerst wordt vertrouwen gecreëerd. Een gesprek begint vaak informeel. De onderzoeker zoekt overeenkomsten (achtergrond, interesses, werkervaring) om een gevoel van veiligheid te creëren.
Waarom het werkt: Mensen delen meer informatie wanneer ze zich begrepen en gerespecteerd voelen. Vertrouwen verlaagt defensiviteit.
De typische aanpak: open lichaamstaal, empathische reacties (“Dat moet lastig zijn geweest.”), actief luisteren (samenvatten wat de ander zegt).
Cognitieve interviewtechniek
Wat het is: een methode uit de geheugenpsychologie om herinneringen zo volledig mogelijk op te halen.
Technieken: de persoon vragen alles te vertellen, ook details die “onbelangrijk” lijken. Het verhaal in omgekeerde volgorde laten vertellen. Het perspectief laten veranderen (“Wat zag je toen je links keek?”).
Waarom het werkt: Herinneringen zitten verspreid opgeslagen; verschillende invalshoeken activeren andere geheugensporen.
Strategische stiltes
Wat het is: Na een antwoord blijft de onderzoeker bewust stil. Waarom het werkt: Veel mensen voelen ongemak bij stilte en gaan automatisch verder praten, soms met extra details die ze anders niet zouden delen.
De 'minimization-techniek
Wat het is: Het gedrag wordt subtiel genormaliseerd zonder het goed te keuren.
Bijvoorbeeld: “In stressvolle situaties maken mensen soms keuzes die ze normaal niet zouden maken.”
Waarom het werkt: Het verlaagt schuldgevoelens en maakt het makkelijker om eerlijk te zijn.
Inconsistenties benoemen
Wat het is: Eerst het verhaal volledig laten vertellen, daarna rustig wijzen op verschillen.
Voorbeeld: "“Eerder zei u dat u om 18:00 vertrok, maar nu zegt u 19:00. Help me dat begrijpen.”
Waarom het werkt: Leugens kosten meer cognitieve energie dan waarheid; inconsistenties komen sneller boven bij hervertellen.
Informatie gefaseerd onthullen
In het Engels 'strategic use of evidence' genoemd. Wat het is: Onderzoekers laten niet meteen zien welke informatie ze al hebben.
Waarom het werkt: Als iemand liegt zonder te weten wat de onderzoeker weet, vergroot dat de kans op tegenstrijdigheden.
Morele herdefiniëring
Wat het is: Het gedrag wordt in een ander kader geplaatst.
Bijvoorbeeld: “Sommige mensen lekken informatie omdat ze denken dat het in het algemeen belang is.”
Dit kan iemand uitnodigen om zijn motieven uit te leggen.
Open vragen
Open versus gesloten vragen. Open vragen leveren rijkere informatie op. “Wat gebeurde er daarna?” Gesloten vragen zijn bedoeld om details te controleren: “Was dat vóór of ná de vergadering?”
De raadsleden worden geacht op 23 en 24 februari op te komen dagen voor hun interview.
Kitty Nuyts laat op haar Facebook-pagina al weten faliekant tegen dit onderzoek te zijn:
"Daar gaan we weer. Op het stadhuis leren ze niet van hun fouten. De burgemeester gaat Hoffman Bedrijfsrecherche (gut waar kennen we die toch van, zijn dat niet die lui waarvan Penn niet wist dat ze onder haar werkkamer ambtenaren zaten te verhoren?) een onderzoek laten instellen naar wie van de Raad op 5 december 2025 heeft gelekt over Kusters.
Ik was niet bij die vertrouwelijke vergadering vanwege mijn ongeluk. Maar ik wil toch wel even voor de raad opkomen.
De burgemeester schakelt bureau Hoffman in die toen ver over de schreef is gegaan met hun onderzoeksmethode bij de ambtenaren inzake de spionage-affaire. Hun methodes zijn daarna aan de kaak gesteld en ze zijn daarvoor zwaar op de vingers getikt. De krant stond er vol van. Is er niemand daar op het stadhuis die daar eens op kan wijzen?
Waarom nooit meer een onderzoeksbureau loslaten op de raad dat zo’n grove fouten heeft gemaakt hier in Maastricht? Toen, met de spionage-affaire, waar ze ambtenaren onder vals voorwendsel de kelder van het stadhuis hebben gelokt en daar aan een waar politieverhoor hebben onderworpen, hun app berichten, hun e-mails in het geheim werden onderzocht? Telefoons afgeluisterd. Die arme ambtenaren zaten nadien gebroken thuis, waren zwaar geïntimideerd. Ze dachten dat er een jubileum in de kelder te vieren was van een collega maar werden toen een kamer voor een verhoor ingeduwd.
Ik ben ook benieuw hoe de vraagstelling van dit onderzoek luidt, wie de vraagstelling formuleert en wat dit de Maastrichtse belastingbetaler weer gaat kosten. Enfin de chemie tussen college en de gemeentesecretaris is gedoofd, staat in de krant. Dat kan natuurlijk. Maar hoe zit het met de chemie met raad? Is die ook al lang gedoofd?"
Maurice Ubags
Maurice Ubags
