Inhoudsopgave
De Maastrichtse onderzoekers Erik en René van Rijsselt hebben de opdracht gekregen om onderzoek te doen naar het Joods vastgoed en de rol van het Heerlense gemeentebestuur tijdens en meteen na de Tweede Wereldoorlog. Het onderzoek moet over een jaar gereed zijn.
Erik en René deden een soortgelijk onderzoek ook in Maastricht. Dat rapport Onvoltooid Verleden werd in september 2023 gepresenteerd. De Heerlense wethouder Theo de Groot zegt het vanuit moreel oogpunt belangrijk te vinden dat er onderzoek gedaan wordt. In het onderzoek komen drie onderzoeksvragen aan de orde. De eerste vraag gaat over de onteigening van Joodse vastgoedeigenaren door de Duitse bezetter, de tweede over eventueel rechtsherstel dat de gemeente zelf uitvoerde na de bevrijding en tot slot wordt gekeken naar de houding van de gemeente ten opzichte van Joodse inwoners tijdens de bezetting.
Het vooronderzoek heeft uitgewezen dat er in de oorlog 315 Joodse onderduikers waren in Heerlen. In Heerlen zelf woonden voor de oorlog ruim 120 Joden. De helft van het aantal Joodse inwoners werd in de oorlog door de Duitsers vermoord. Een zwart granieten monument met de 62 namen van de omgekomen Heerlense Joden herinnert hieraan.
Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek beslist de gemeente Heerlen wat er moet gebeuren Dat er rechtsherstel moet komen, staat volgens het college buiten kijf. "De vorm waarin dit plaats moet hebben, is vooralsnog niet vast te stellen. Rechtsherstel is, behalve een moreel vraagstuk, immers ook een precaire juridische kwestie. Hierbij neemt men idealiter ook de onderzoeksresultaten mee in de overwegingen. Vandaar dat een besluit over rechtsherstel pas zal worden genomen na het onderzoek. Zorgvuldigheid is, gezien de urgentie en de delicate aard van deze kwestie, van groot belang.
Peter Eberson
