Met publiek geld stuur je makkelijk op vertrek aan, tot rechter om dossier vraagt

Werkgevers in grote organisaties lijken soms te denken dat een rechter de knoop wel doorhakt als collega’s niet meer met elkaar door één deur kunnen. De gemeente Maastricht en PhilZuid hebben zich daarop verkeken. De rechters zagen de conflicten wel, maar vonden geen grond om de arbeidsovereenkomsten te beëindigen: de werkgevers hadden te weinig gedaan om de samenwerking te herstellen en konden niet aantonen dat die onmogelijk was.

Bij directeur Ronald Speld ontbrak bovendien een dossier dat kon dragen dat hij zijn functie niet goed vervulde. Bij PhilZuid stonden tegenover de verwijten aan Vico Kok geen waarschuwingen, verbetertrajecten of overtuigende verslagen. Sterker: de rechter noemde het „uitermate ongepast en kwalijk” dat PhilZuid een ernstige beschuldiging uitte zonder de aangekondigde stukken over te leggen. Kok moet worden gerehabiliteerd; Spelds ontslagverzoek is afgewezen. Dat is geen oordeel dat er niets aan de hand was. Het is wel een oordeel dat werkgevers niet op vermoedens en verstoorde verhoudingen alleen mogen afgaan.

Voor de gemeenschap loopt intussen de rekening door. Speld zit sinds december 2025 thuis met een bruto maandsalaris van 12.000 euro, plus 17 procent individueel keuzebudget. Ook bij PhilZuid is zowel de directeur Mette Laugs al langere tijd ziek thuis en is het lid van het managementteam Vico Kok al langere tijd buiten zijn werk gehouden. En bij een vertrek hadden de werkgevers een financiële afwikkeling moeten accepteren. Wie met belastinggeld of subsidie op afscheid aanstuurt, moet dus ook kunnen uitleggen waarom het zover is gekomen — en waarom herstel of herplaatsing geen serieuze optie meer zou zijn.

Voor Maastricht is er een ongemakkelijke voorgeschiedenis. Bij het gedwongen vertrek van gemeentesecretaris Gert-Jan Kusters werd in de gemeenteraad gezegd dat er geen dossier lag waaruit bleek dat hij niet goed functioneerde. Nu krijgt de gemeente opnieuw van de rechter te horen dat een dossier ontbreekt en dat zij zich onvoldoende neutraal en actief heeft opgesteld. Dat roept de vraag op of het college iets heeft geleerd, of dat de rekening en het risico op een kostbare afwikkeling telkens pas worden meegewogen nadat iemand al maanden thuiszit.

Bestuurlijk ligt de bal nu bij twee toezichthouders.

Het college moet aan de gemeenteraad uitleggen hoe het opnieuw tot deze situatie kon komen en wat de stilstand en procedure hebben gekost. De raad moet daar vervolgens op doorvragen: niet alleen naar de juridische nederlaag, maar ook naar de keuzes die eraan voorafgingen.

Bij PhilZuid moet de Raad van Toezicht beoordelen hoe de directie met Kok is omgegaan en of zij haar toezichtstaak heeft waargemaakt. Een rechter kan een ontslagverzoek afwijzen. De verantwoordelijkheid voor de manier waarop zo’n conflict ontstaat en wordt aangepakt, blijft bij bestuur en toezicht.