Conflict in top Philzuid leidt tot tweespalt in organisatie

Inhoudsopgave

Een hoogopgelopen arbeidsconflict binnen de directie / managementteam van Philzuid heeft Philzuid als organisatie gespleten. Het conflict gaat tussen de inmiddels ziek thuis zittende directeur Mette Laugs aan de ene kant en aan de andere kant Vico Kok, lid van het managentteam. Kok zit ook al 31 weken vrijgesteld van werk thuis. "De tweespalt in de organisatie is tot op heden voelbaar", zei de advocaat van Philzuid.

Tijdens een kort geding bij de rechtbank in Maastricht vlogen de verwijten donderdagmiddag over en weer. Philzuid en Laugs (die er niet bij was) aan de ene kant en Vico Kok aan de andere kant staan lijnrecht tegenover elkaar. Kok eist dat hij weer aan het werk mag en publiekelijk wordt gerehabiliteerd. Philzuid vindt zijn terugkeer onbespreekbaar en stelt dat het vertrouwen in hem binnen grote delen van de organisatie is verdwenen. Het orkest stuurt aan op ontbinding van de arbeidsovereenkomst. "De organisatie kan het niet hebben dat Kok terugkeert", zei interim-directeur Pascal Wolters.

Kok is de afgelopen vier jaar manager Business Development, Marketing en Communicatie geweest en maakt deel uit van het managementteam van Philzuid. Hij werd in februari op non-actief gesteld nadat een mediationtraject tussen hem en directeur-bestuurder Mette Laugs binnen de kortste keren was vastgelopen.

Volgens Philzuid was de verhouding tussen beiden al langer onwerkbaar geworden. Kok zou vanaf dag één dat Mette Laugs begon zich kritisch en volgens het orkest ook respectloos hebben uitgelaten over haar kwaliteiten: "ongeschikt". Hij zou volgens advocaat Sandra van Den Hazelkamp van Philzuid "ongefundeerde verwijten" hebben gemaakt, maar zichzelf vervolgens "gepositioneerd hebben als slachtoffer."

Kok zou Laugs "structureel niet hebben geaccepteerd. Hij koos telkens voor escalatie van het conflict. Dat leidde organisatiebreed tot tweespalt in de hele organisatie. Die is tot op heden voelbaar", zei Van den Hazelkamp.

De situatie leidde volgens haar ook tot de arbeidsongeschiktheid van Mette Laugs, die nu sinds april ziek thuis zit en inmiddels wordt vervangen door interim-directeur Pascal Wolters ,die van origine register-accountant is. "De oplossing ligt niet bij het vertrek van Mette Laugs." De advocaat: "Het conflict raakt de hele samenwerking in het MT, dat is duurzaam ontwricht."

De advocaat plaatste het conflict in het kader van de opdracht die de Raad van Toezicht aan Mette Laugs had meegegeven in 2024. Dat was: professionaliseer de organisatie en de cultuur. Die slag werd niet gemaakt door Vico Kok, zo betoogde de advocaat van Philzuid. "Als hij ergens op werd aangesproken, reageerde hij defensief". Dat leidde tot "boze en emotionele reacties, tot emotionele incidenten die de organisatie meekreeg." Er werden heisessies belegd.

Volgens de advocaat zorgde Kok voor "twee kampen in de organisatie en leidde dat tot chaos in de organisatie." Maar hij zou het juist doen voorkomen alsof "karaktermoord" op hem werd gepleegd. "Hij ondermijnde de organisatie, zelfs nadat hij vrijgesteld was van werk bleef hij zich richten tot medewerkers, tot de Ondernemingsraad en tot de Raad van Toezicht met "suggestieve beeldvorming." Conclusie: "Kok stelde zijn eigen belang boven dat van de organisatie. Maar Philzuid heeft juist mensen nodig die willen en kunnen samenwerken."

Ze zei verder: "Dat Kok rehabilitatie wil en een publieke rectificatie geeft juist aan dat hij niet wil de-escaleren, maar wil winnen. De interne reputatieschade die hij nu zegt te hebben opgelopen, dat heeft hij aan zichzelf te danken."

Karaktermoord

Kok schetste via zijn advocaat Jean Vergoosen een totaal ander beeld. "De karaktermoord gaat maar door. Ook hier nu weer."

Volgens hem wordt Kok verantwoordelijk gemaakt voor problemen die juist zijn ontstaan door het optreden van Laugs, die de gewenste professionalisering en cultuuromslag niet voor elkaar zou krijgen. De advocaat van Kok spreekt van karaktermoord, een eenzijdige dossieropbouw en een poging zijn cliënt uit de organisatie te werken. "Mette Laugs wijzigde eenzijdig notulen om Kok in een kwaad daglicht te stellen", zo betoogde zijn advocaat Jean Vergoosen. "Valsheid in geschrifte", vatte hij dat samen. Hij sprak ook over "karaktermoord" op zijn cliënt.

Koks advocaat wees erop dat hij de afgelopen jaren onder vier verschillende directeuren heeft gewerkt. Onder voormalig intendant Stefan Rosu en diens opvolger Rob Streevelaar zouden geen conflicten over zijn functioneren zijn ontstaan. Hij zou prima met hen hebben samengewerkt. "Het contrast met de periode onder Laugs kon niet groter zijn."

Koks advocaat wees erop dat Vico Kok juist heel veel heeft betekend voor Philzuid. Hij heeft voor vier jaar de subsidie van 13 miljoen euro jaarlijks veilig gesteld." Philzuid erkende overigens tijdens de zitting dat Kok inhoudelijk goed werk had geleverd. "Maar de manier waarop" paste niet meer bij het leiderschap dat Philzuid in een professionele organisatie verwacht.

Bilateraaltje

Volgens Vico Kok kreeg hij eerst in 2025 tijdens een bilateraaltje met Laugs te horen dat er grote problemen waren. Advocaat Vergoosen: "Hij kreeg ineens een brief vol verwijten over zijn gedrag overhandigd. Met daaraan meteen een voorstel voor mediation gekoppeld." Die mediation zou drie maanden duren, maar werd effectief na een paar dagen beëindigd. Vergoosen: "Het hele mediation-trajekt is gewoon misbruikt."

Vergoosen vertelde de rechter wat Philzuid bewust niet zou vertellen. Dat er 16 van de 25 stafleden een brandbrief stuurden naar de Raad van Toezicht. Dat er 13 medewerkers "op eigen initiatief, niet gestuurd door mijn cliënt" een brandbrief stuurden naar Mette Laugs. Dat Mette Laugs eind april een gesprek had met twee andere MT-leden en zich direct daarna had ziekgemeld. "De druppel die de emmer voor het personeel deed overlopen was dat Vico Kok vrijgesteld was van werkzaamheden. Er was heel veel onvrede bij Philzuid. Onveiligheid: een van de briefschrijvers vroeg zich af hoe veilig hij was als zelfs een MT-lid als Vico Kok zo naar huis werd gestuurd."

De Raad van Toezicht liet overigens een onderzoek uitvoeren onder het personeel na ontvangst van de brandbrief. De conclusie was dat er voldoende draagvlak voor Mette Laugs was. Waarop Vico Kok de Raad van Toezicht verweet een dubbele agenda te hebben.

Grensoverschrijdend gedrag

Saillant was het inbrengen door Philzuid van een melding van mogelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag door Kok. Wat hem precies wordt verweten en wanneer het vermeende voorval zou hebben plaatsgevonden, werd tijdens de zitting niet duidelijk.

Philzuid zei daarover vanwege de positie en privacy van de meldster geen nadere mededelingen te kunnen doen. Interim-directeur Pascal Wolters zei daarover: "Dat zou vijf mensen in de organisatie raken. Dat zou de organisatie weer verder beschadigen. Dat kunnen we niet gebruiken. Voor mij is het een dilemma. We willen het wel genoemd hebben, maar brengen het inhoudelijk niet in in deze rechtszaak."

De rechter was zeer kritisch over die opstelling. Ze verweet Philzuid dat een zeer serieuze beschuldiging wordt geuit aan het adres van Vico Kok, zonder dat daarvoor ook maar enige onderbouwing wordt geleverd. "Ik weet genoeg", zei ze daar resoluut over.

Kok ontkent dat hij zich grensoverschrijdend heeft gedragen. Volgens advocaat Vergoosen wordt ook deze melding weer gebruikt om zijn cliënt verder in een kwaad daglicht te stellen.

Botsing

Uit wat tijdens het kort geding naar voren kwam, blijkt dat het conflict inmiddels veel verder reikt dan een botsing tussen twee leidinggevenden. Binnen het managementteam, de staf en onder de orkestleden bestaan verschillende lezingen van wat er is gebeurd. Een deel van de medewerkers steunt Laugs, anderen staan achter Kok of hebben kritiek op de manier waarop de kwestie is behandeld.

In het onlangs gepubliceerde bestuursverslag over 2025 schrijft Philzuid dat met de komst van Laugs nadrukkelijk is ingezet op „sociale veiligheid en onderlinge verbinding”. Ook stelt het orkest dat een onderzoek naar sociale veiligheid positieve aspecten van de werkomgeving liet zien. Het beeld dat bij de rechtbank naar voren kwam, was totaal anders.

De kwestie gaat bovendien over een grotendeels publiek gefinancierde organisatie. Philzuid had in 2025 ruim 138 werknemers, samen goed voor bijna 106 voltijdsbanen. Van de totale baten van 16,3 miljoen euro kwam ongeveer 13,6 miljoen uit structurele subsidies van het Rijk en de provincies Noord-Brabant en Limburg. Philzuid ontvangt van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap jaarlijks ruim 9,4 miljoen euro. Over de subsidieperiode 2025–2028 gaat het daarmee om bijna 38 miljoen euro.

Philzuid ziet in die publieke financiering een argument om te pleiten voor een ontslagvergoeding voor Kok van "nihil". Volgens Philzuid is Kok (53) zo weer aan de slag "in deze overspannen arbeidsmarkt."

Kok wil zijn functie hervatten en verlangt een rectificatie van de volgens hem beschadigende uitlatingen die binnen de organisatie over hem zijn gedaan. Hij zegt nog altijd bereid te zijn tot een gesprek en meent dat herstel mogelijk is. Hij wijst erop dat bijna alle betrokkenen weg zijn.

Op de vraag van de rechter waarom hij terug wil, zei Kok: "Ik heb er fantastisch gewerkt. Er is nog een hele job te doen. Ik hou van Philzuid. Het mooiste wat er is, is werken in de muziek. Daar ligt mijn hart."

Philzuid ziet een terugkeer totaal niet zitten. Interim-directeur Wolters maakte bij de rechtbank duidelijk dat een terugkeer van Kok volgens het orkest tot nieuwe onrust zou leiden. Over een financiële regeling kan wat hem betreft worden gesproken, maar hervatting van zijn werkzaamheden is voor Philzuid geen optie.

Opmerkelijk is dat interim-directeur Pascal Wolters en Vico Kok recent twee keer met elkaar hebben gesproken. De eerste keer zou Wolters het verhaal van Kok hebben willen horen. In de beleving van Kok was hij uitgenodigd om scenario's te verkennen, maar werd bijvoorbeeld een terugkeer helemaal niet besproken. "Het ging alleen maar over een exit-regeling."

Het tweede gesprek was afgelopen dinsdag, twee dagen voor het kort geding.

Volgens Wolters zou serieus gepraat gaan worden over een financiële vertrekregeling, Volgens Koks advocaat was evenwel juist nadrukkelijk vooraf gezegd dat het niet over bedragen zou gaan. Wolters zei dat Vico Kok een bedrag van 400.000 euro gevraagd zou hebben. Volgens de advocaat van Zuid raakt ook een gevraagde vergoeding van drie jaarsalarissen "kant noch wal."

Vico Koks advocaat was furieus dat Philzuid en haar advocaat uit de school klapten over die laatste bijeenkomst: "Dat levert een tuchtrechtelijk verwijt op." Hij zei dat juist Philzuid een belachelijk laag bedrag noemde en dat hij daarop reageerde met het noemen van een heel hoog bedrag, waarna Philzuid het gesprek zou hebben verlaten. "Wij zijn niet weggelopen."

Dat laatste lijkt te kloppen omdat Wolters aangaf dat het gesprek van de zijde van Vico Kok niet serieus was. "Hij gaf zelfs aan weer in dienst te willen."

De rechter deed geen enkele poging om partijen nog bij elkaar te brengen of er onderling nog uit te laten komen. Ze doet over twee weken uitspraak.