Zes jaar voor "geweldsexplosie" op Novo College

Inhoudsopgave

De minderjarige asielzoeker die op het Novo College een medeleerling met een mes van achter het oor tot midden over de wang sneed, moet zes jaar de gevangenis in. De rechtbank past het volwassenenstrafrecht toe en legt daarmee een veel zwaardere straf op dan de anderhalf jaar onvoorwaardelijke jeugddetentie die het Openbaar Ministerie had geëist. Het slachtoffer ontsnapte volgens de rechtbank aan de dood doordat hij op het allerlaatste moment zijn hoofd wegdraaide.

De rechtbank Limburg spreekt in het vonnis over een „geweldsexplosie” in een klaslokaal. De verdachte, die zonder zijn ouders naar Nederland was gekomen, kondigde de aanval een dag eerder al aan. Op 8 maart kreeg hij via berichten ruzie met het slachtoffer. Daarbij werden over en weer beledigingen geuit over elkaars ouders.

De verdachte schreef vervolgens dat het slachtoffer de volgende dag wel zou zien wat er met hem zou gebeuren. In de vroege ochtend van 9 maart stuurde hij opnieuw meerdere dreigende berichten: „Ik laat jou zien wat ik met jou doe.”

Enkele uren later sloeg hij tijdens een les toe.

Mes altijd bij zich

Volgens het slachtoffer liep de verdachte in het klaslokaal plotseling snel op hem af. Hij pakte zijn hoofd vast en maakte met zijn andere hand een beweging in de richting van zijn hals en keel. Het slachtoffer trok van schrik zijn hoofd weg. Direct daarna voelde hij een snijdende pijn die vanaf zijn wang tot aan zijn oor liep.

Zelf verklaarde de verdachte dat hij in de klas zat na te denken over de beledigingen aan het adres van zijn ouders. Hij meende dat het slachtoffer zijn vader een hond had genoemd en zijn moeder een hoer wilde noemen.

„Ik werd heel erg boos en had mezelf niet onder controle”, verklaarde hij. Hij liep naar het slachtoffer, tikte hem tweemaal op zijn rug en hield, toen de jongen zich omdraaide, een mes bij diens gezicht. De verdachte verklaarde ook dat hij het mes altijd bij zich had wanneer hij naar school ging.

Zijn stelling dat hij de jongen alleen had willen slaan, noemt de rechtbank „volstrekt ongeloofwaardig”. De aanval was volgens de rechters niet alleen doelgericht, maar ook voorbereid. De verdachte had zijn daad vooraf aangekondigd, nam een mes mee naar school, wachtte in het klaslokaal zijn moment af en vluchtte na de aanval.

Zelfs nadat het slachtoffer gewond in het ziekenhuis lag, stuurde de verdachte hem nog berichten. „Dit is wat er met jou gebeurt, dit is verdiend”, schreef hij.

Hals op het nippertje gemist

Het slachtoffer liep een enorme snijwond op over de volledige rechterhelft van zijn gezicht. De wond liep van achter de oorschelp tot aan de plooi tussen de neus en de mondhoek. Het onderhuidse bind- en vetweefsel was zichtbaar. De buitenste rand van het oor en een deel van het kraakbeen waren volledig doorgesneden. De wond moest operatief worden gesloten.

De genezing zou volgens de forensisch arts weken tot maanden duren. Het slachtoffer houdt in ieder geval een groot en blijvend litteken in zijn gezicht. Of ook zijn gezichtsuitdrukkingen blijvend zijn aangetast, is nog onduidelijk.

Volgens de rechtbank is het niet aan de verdachte te danken dat de jongen de aanval heeft overleefd. Doordat het slachtoffer zijn hoofd wegdraaide, raakte het mes zijn oor en wang en niet zijn hals.

„In dat geval had hij het waarschijnlijk niet overleefd”, schrijft de rechtbank.

De rechters gaan daarmee verder dan het Openbaar Ministerie. De officier van justitie vond dat sprake was van voorwaardelijk opzet op de dood: de verdachte had het risico aanvaard dat zijn slachtoffer zou overlijden. De rechtbank oordeelt dat sprake was van vol opzet. De manier waarop de verdachte het hoofd vastgreep en in één beweging van achter het oor tot midden over de wang sneed, laat volgens de rechtbank geen andere conclusie toe dan dat hij de jongen wilde doden.

De verdachte is daarom veroordeeld voor poging tot doodslag.

Slachtoffer verbergt zich

Het slachtoffer vertelde via zijn advocaat hoe ingrijpend de aanval zijn leven heeft veranderd. Hij schaamt zich voor zijn uiterlijk en voelt zich voor de rest van zijn leven getekend. Iedere keer dat hij in de spiegel kijkt, wordt hij opnieuw met de aanval geconfronteerd.

De jongen draagt vaak een capuchon, ook tijdens de rechtszaak. Hij heeft het gevoel dat mensen door het litteken denken dat hij een crimineel is. Hij probeert zich voortdurend te verbergen en trekt zich veel terug op zijn kamer.

Zijn moeder maakt zich daar grote zorgen over. Zij was met haar kinderen naar Nederland gevlucht om hier een menswaardig en veilig leven te kunnen leiden. Dat haar zoon juist hier zo ernstig werd toegetakeld, kan zij naar eigen zeggen niet bevatten.

Sinds de aanval kampt ook zij met psychische klachten. Wanneer haar kinderen naar school gaan, leeft zij voortdurend in angst. Pas wanneer ze weer thuis zijn, wordt zij rustig. In het ziekenhuis werd ze geconfronteerd met de nog niet gehechte en niet verbonden wond in het gezicht van haar zoon. De rechtbank heeft de foto’s van die wond bekeken en spreekt van een aanblik die een grote impact moet hebben gehad.

Ook de leerlingen en de docent die in het klaslokaal getuige waren van het geweld, zijn volgens de rechtbank ongewild geconfronteerd met de geweldsexplosie en de ernstige verwonding. Juist op een school, waar ouders hun kinderen veilig moeten kunnen achterlaten, veroorzaakt zo’n aanval grote onrust in de samenleving.

Eer van familie aangetast

Een psycholoog stelde bij de verdachte een persoonlijkheidsstoornis in ontwikkeling vast, met vooral antisociale en narcistische trekken. Daarnaast heeft hij een posttraumatische stressstoornis.

Volgens de deskundige is de verdachte bijzonder gevoelig voor krenking van zijn eigen eer en die van zijn familie. Op zo’n krenking kan hij met agressie reageren. Zijn geweten remt hem daarbij onvoldoende af. Het gebrek aan verbinding met anderen draagt volgens de psycholoog bij aan grensoverschrijdend en antisociaal gedrag.

Opvallend is dat bij de verdachte na de aanval geen directe gevoelens van schuld of schaamte werden waargenomen. In plaats daarvan overheerste volgens de psycholoog een gevoel van trots: hij zou de krenking ongedaan hebben gemaakt en zijn eer hebben hersteld. Dat past volgens de deskundige zowel bij zijn narcistische en antisociale trekken als bij de culturele context waarin hij is opgegroeid.

De verdachte wist wel dat zijn handelen ontoelaatbaar was. Zijn psychische problemen vormden daarom geen rechtvaardiging, maar waren voor de rechtbank wel reden om de poging tot doodslag verminderd aan hem toe te rekenen.

Nonchalant en arrogant

Hoewel de verdachte tijdens de behandeling van de zaak zei dat hij verantwoordelijkheid wilde nemen en dat zijn geloof hem dat voorschreef, zag de rechtbank daarvan in zijn houding niets terug.

Volgens de psycholoog zei hij wel dat hij iets verkeerd had gedaan en een grote fout had gemaakt, maar bleek dat nergens uit zijn non-verbale gedrag. Hij maakte een nonchalante, soms arrogante en ongenaakbare indruk en leek de ernst van de zaak niet in te zien. Hij vond niet dat hij hulp nodig had en kon niets noemen wat hij aan zichzelf wilde veranderen.

De rechtbank herkende diezelfde houding tijdens de zitting. Wanneer zaken niet gingen zoals de verdachte wilde, reageerde hij direct agressief. Op de vraag of hij spijt had, verklaarde hij tot tweemaal toe dat hij volgens zijn geloof excuses moest aanbieden. De rechters leiden daaruit niet af dat hij daadwerkelijk berouw voelde.

Ook zijn verklaring dat hij sinds de aanval was veranderd, gelooft de rechtbank niet. Zelfs na vijftig dagen detentie vertelde hij aan de Raad voor de Kinderbescherming dat hij iemand die hem beledigt een pak slaag zal geven.

Negatieve beschikking

Tijdens zijn verblijf in de jeugdgevangenis deden zich opnieuw meerdere incidenten voor. De verdachte sloeg een arm van een groepsleidster weg en sloeg een andere jongen. Volgens de rapportages had hij een grote mond, stelde hij zich dwingend op tegenover medewerkers en werd hij heel boos wanneer hij „nee” te horen kreeg. Hij bleef dan doorgaan om toch te krijgen wat hij wilde en vond nauwelijks aansluiting bij leeftijdsgenoten.

Zijn gedrag verslechterde verder nadat hij een negatieve beschikking over zijn verblijf in Nederland had gekregen.

Ook vóór de aanval verliep zijn verblijf in Nederland moeizaam. De verdachte was zonder zijn ouders naar Nederland gekomen en zei hier een leven te willen opbouwen. Daar stond volgens de rechtbank veel schoolverzuim tegenover. De dag waarop hij zijn medeleerling aanviel, was juist een van de uitzonderlijke dagen waarop hij wel op school aanwezig was.

De rechtbank gelooft daarom niet dat de verdachte gemotiveerd is om zijn leven een andere richting te geven en in Nederland zonder nieuwe strafbare feiten verder te leven. Van psychische groei is volgens de rechters geen sprake.

Volwassenenstrafrecht

De verdachte was ten tijde van de aanval minderjarig. Zowel de psycholoog als de Raad voor de Kinderbescherming adviseerde daarom het jeugdstrafrecht toe te passen. Ook de officier van justitie ging daarvan uit en eiste 24 maanden jeugddetentie, waarvan zes maanden voorwaardelijk. Feitelijk zou de verdachte daarmee anderhalf jaar onvoorwaardelijk vastzitten.

De rechtbank legt die adviezen naast zich neer. Minderjarigen van zestien of zeventien jaar kunnen bij zeer ernstige strafbare feiten volgens het volwassenenstrafrecht worden berecht. Daarbij wordt gekeken naar de ernst van het misdrijf, de persoonlijkheid van de verdachte, de omstandigheden van de daad en de mogelijkheid dat iemand zich psychisch nog verder ontwikkelt.

Volgens de rechters wijzen al die factoren hier in de richting van het volwassenenstrafrecht. Ze noemen de aanval buitengewoon ernstig, de verdachte nauwelijks te sturen en zijn handelen berekenend. Die berekenende houding begon bij de dreigende berichten, zette zich voort bij het meenemen en gebruiken van het mes en was volgens de rechtbank ook tijdens de rechtszaak nog zichtbaar.

Voor een poging tot doodslag geldt in het volwassenenstrafrecht doorgaans een gevangenisstraf van vijf jaar. De rechtbank ziet alleen redenen om daar in strafverzwarende zin van af te wijken.

Daarbij rekent de rechtbank het de verdachte uitdrukkelijk aan dat hij de aanval als asielzoeker pleegde. Tijdens zijn asielprocedure kreeg hij in Nederland onderdak en onderwijs aangeboden. „Hij zocht hier een veilig onderkomen, terwijl hij gevaar veroorzaakte voor anderen”, schrijft de rechtbank.

Volgens de rechters hebben dergelijke misdrijven bovendien een grote negatieve invloed op het maatschappelijke en politieke draagvlak voor de opvang van vluchtelingen. Ook daarom wil de rechtbank met de straf het signaal afgeven dat dit gedrag niet wordt geaccepteerd.

De verdachte krijgt uiteindelijk zes jaar gevangenisstraf, met aftrek van zijn voorarrest: vier keer zoveel onvoorwaardelijke celstraf als door het Openbaar Ministerie was geëist.

38.000 euro schadevergoeding

De rechtbank kent het slachtoffer een schadevergoeding toe van 33.024 euro. Daarvan is 33.000 euro smartengeld voor het blijvende litteken, zijn jonge leeftijd en de grote gevolgen voor zijn sociale leven.

Zijn moeder krijgt 5.000 euro schokschade. Volgens de rechtbank is voldoende aangetoond dat de confrontatie met haar zwaargewonde zoon haar bestaande psychische klachten heeft verergerd.

De verdachte moet daarmee in totaal ruim 38.000 euro aan het slachtoffer en zijn moeder betalen.