624.000 euro: voor 1Zuid veel te weinig, voor ZLV "goud"

Inhoudsopgave

De kogel is door de kerk: de twee aanvragers van de licentie voor de nieuwe streekomroep voor Maastricht / Heuvelland kunnen met een budget van 624.000 euro per jaar rekenen. Dat is 404.000 euro van het rijk en 220.000 euro van Maastricht. Voor de ene aanvrager is jaarlijks 624.000 euro tonnen boven verwachting, voor de andere is dat juist tonnen te weinig. Hoe zit dat?

Voor ZuidLimburgVandaag (ZLV) is een goede omroep te runnen voor 404.000 euro en kunnen ze voor 624.000 "goud maken". Dat zei tenminste directeur Patrick Lambrichs. Een strategische opmerking in de strijd om de licentie, op een moment dat de raad in Maastricht nog moest beslissen over het extra geld.

De omroepen in het Heuvelland zijn gewend om met ieniemienie-budgetten te werken. En dat heeft ze vindingrijk gemaakt. Voor een geschatte twee ton zetten ze jaarlijks een prima journalistieke prestatie neer. De ambitie en ook bravoure die ze uitstralen doet voorkomen alsof ze wel een miljoen euro te verspijkeren hebben.

Hoe anders is het geluid uit de Bankastraat, waar nu 1Zuid zetelt. Hoofdredacteur Stephan van Appeven schrijft in zijn verslag over de raadsvergadering van dinsdag: "De nieuw te vormen streekomroep krijgt vanaf 1 januari 2028 404.000 euro vanuit het Rijk. Dat is ongeveer de helft van de begroting waar streekomroep 1Zuid nu mee werkt."

We rekenen even mee. Hij zegt daarmee dat 1Zuid nu een budget heeft van meer dan acht ton. Als de omroep straks uit moet gaan van 624.000 euro, moeten ze dus al voor twee ton gaan bezuinigen óf daar elders inkomsten voor vinden.

We volgen Van Appeven nog even in zijn bericht: "Met de 220.000 euro vanuit Maastricht erbij moet er dus nog altijd elders geld gevonden worden om dezelfde kwaliteit en omvang van de programmering te kunnen bieden."

Als het 1Zuid niet lukt om elders jaarlijks twee ton te vinden, dan gaat de programmering dus verder achteruit. Als het gaat om een kwart van de begroting, dan zal dat een forse aderlating worden. Komt nog bij dat 1Zuid al afscheid heeft genomen van programma's als Maastricht Belicht en In BeRaad.

Daarmee zet 1Zuid zichzelf op achterstand in de discussie over de toewijzing van de licentie. Voor de raadsleden zal het goed uitkijken worden of hen bij de beloofde programmering geen knollen voor citroenen worden verkocht. Dat geldt overigens ook voor ZLV, dat zich naar buiten toe ook vaak een grote broek aanmeet.

Voor de kijker is er nu al weinig verschil tussen beide omroepen, ondanks het veel ruimere budget dat 1Zuid nu heeft ten opzichte van ZLV.

Veel Maastrichtse raadsleden vinden het schrappen van die politieke programma's overigens een totaal verkeerde ingreep: ze waren allemaal juist fan en zelfs ambassadeur van die programma's omdat daarin het raadswerk uitgebreid aan bod kwam. In die programma's kregen ze bovendien veel ruimte om zonder al te kritische vragen hun eigen verhaal kwijt te kunnen. En dat is natuurlijk erg prettig.

De missie om onafhankelijke journalistiek te bedrijven, om de waakhond van de lokale democratie te zijn, lijkt overigens in betere handen bij ZLV dan bij 1Zuid. ZLV is simpelweg wat kritischer dan 1Zuid, dat vooral de gemeente Maastricht, de wethouders en ook de raadsleden geen strobreed in de weg legt. Waar ZLV journalistiek wel eens doorbijt in dossiers en gewend is om met anonieme bronnen te werken, houdt 1Zuid het doorgaans vooral bij wat vrolijk geblaf en heel af en toe een grommetje. De informatie uit het stadhuis wordt braaf overgebracht: niemand voor het hoofd stoten in de aanloop naar de strijd om de streeklicentie lijkt soms wel het devies.

Van dat soort "onafhankelijke journalistiek zonder winstoogmerk", daar zijn raadsleden van gecharmeerd. Daarvoor willen ze graag de beurs trekken. Van andere lokale media zijn ze veel minder gecharmeerd. "Die polariseren en maken een verdienmodel van mensen tegen elkaar opzetten", in de woorden van de SP. Vul zelf maar in om wie dat zou gaan. We denken dat Jack van Gelooven van de SP daar zo maar eens De Nieuwe Ster mee bedoelt.

De vraag is nu wie gelijk heeft. 1Zuid of ZLV?

Is 624.000 euro twee ton te veel of juist twee ton te weinig? Dat is nogal een verschil. Jo Smeets had gelijk toen hij stelde dat de raad misschien eerst eens moet luisteren naar 1Zuid om te kijken of het klopt wat ze zeggen, alvorens de stad als enige de beurs trekt en zo de pinautomaat van het Heuvelland is.

Voor Nol Beckers van het CDA hoeft dat overigens niet. Die meldde dinsdagavond al dat hij persoonlijk 220.000 euro extra te weinig vindt. Daarmee sluit hij bij voorbaat al aan bij de redenering en de budgetten van 1Zuid.

Dat is toch een opmerkelijke houding van Beckers en van de raad, waarschijnlijk ingegeven door tijdgebrek. De omroepen moeten eigenlijk acuut weten met welk budget ze kunnen rekenen, voor 15 november moet hun aanvraag met hun programa-aanbod de deur uit. Het is eigenlijk bizar dat Maastricht zo laat met dit raadsvoorstel aan de slag moet: nu wordt 1,1 miljoen euro beschikbaar gesteld onder grote tijdsdruk.

De vraag die niet gesteld wordt in de raad is wat je verwacht van een streekomroep? Voor het Rijk is 404.000 euro genoeg voor een paar fulltimers, parttimers, vrijwilligers en andere kosten van de streekomroep.

Voor wie L1 in het klein wil spelen (budget 14,8 miljoen euro subsidie) of zelfs Hilversum op lokaal niveau naar de kroon wil steken (1 miljard euro subsidie), is 404.000 euro uiteraard niet genoeg. Daarvoor is inderdaad 624.000 euro ook niet genoeg. Voor dat soort bedragen kun je met vaste opgeleide journalistieke krachten die 36 uur per week werken niet zes gemeenteraden volgen en dagelijks nieuws maken uit Maastricht en uit het Heuvelland. Nog los van tal van andere programma's die je zegt te willen brengen. Dat is onmogelijk.

Maar voor wie in feite, zoals ZLV meer lijkt te doen, enkele professionele krachten inhuurt en die combineert met een leger van toegewijde vrijwilligers, is 628.000 euro ineens een zwembad vol geld.

Tegen die achtergrond is ook van belang dat degene die de streekomroep mag gaan doen, voor die 628.000 euro een "breed publiek media-aanbod" moet verzorgen. De nieuwe wet is juist bedoeld om omroepen minder afhankelijk te maken van gemeentelijke geldstromen. Zo zouden ze juist onafhankelijker en professioneler moeten kunnen berichten. Gemeenten mogen daarom bijna geen diensten meer apart inkopen. Die financiële afhankelijkheid wil het rijk juist doorbreken. Want wie betaalt, bepaalt. Tenminste, te vaak. Dat is het einde van de journalistiek, maar zo werkt het in subsidieland vaak wel.

Voor beide omroepen zal dat wennen zijn, meer nog voor 1Zuid dat in het verleden gewend was om bij tekorten de hand op te houden in het stadhuis. Dan kregen ze uit tal van potjes op het stadhuis extra opdrachten voor programma's die ze voor de hoofdprijs mochten maken. Ook voor allerlei uitzendingen zoals verkiezingsdebatten kregen ze apart betaald. Straks horen die gewoon allemaal bij het reguliere werk.

De vraag is ook waar de samenleving behoefte aan heeft.

Gesubsidieerde omroepen zouden moeten brengen waar de markt niet al in voorziet. Anders gooi je simpelweg belastinggeld over de balk. Het heeft geen zin om belastinggeld te besteden aan 112-nieuws, dat wordt al uitstekend verzorgd door Wat is Loos?!. Het heeft ook geen zin om veel belastinggeld te besteden aan lokaal nieuws, als dat niet anders is dan wat De Limburger, De Nieuwe Ster en bijvoorbeeld L1 al brengen. Als ze hetzelfde nieuws brengen of erger nog zonder bronvermelding overnemen is er simpelweg ook sprake van oneerlijke concurrentie: geen 'level playing field'.

In het stadhuis is er van oudsher een sterke band met 1Zuid en ook een sterke voorkeur voor die omroep. Want dat voelt toch veel meer als 'eine vaan us' dan ZLV. Onbekend maakt onbemind. Uiteraard: officieel wordt er geen voorkeur uitgesproken. Maar voor wie de politiek op de voet volgt, is duidelijk hoe de kaarten liggen.