Inhoudsopgave
Aan zelfvertrouwen geen gebrek. Wethouder en leider van de SPM Frans Bastiaens verwacht niet dat het rapport van bureau Berenschot naar de bestuurs- en organisatiecultuur in het stadhuis voor hem consequenties zal hebben. Let wel, het rapport moet nog geschreven worden. De naam en de rol van Bastiaens zal zeker in het rapport naar voren komen.
Bastiaens zei gisteren in de raad dat de SPM die van vijf naar drie zetels zakte nog midden in het proces van zelfreflectie zit. "Dat raakt onze partij enorm." De SPM, zo werd duidelijk, wil evenwel dolgraag weer in de coalitie komen om op te komen voor de 3700 Maastrichtenaren die wel op de partij stemden. Het is de bedoeling dat Bastiaens weer wethouder wordt.
Jo Smeets van Maastricht van NU vroeg Bastiaens of het rapport van Berenschot "van dien aard zou kunnen zijn, dat hij op andere gedachten zou kunnen komen? Bent u bereid het rapport af te wachten?"
Bastiaens: "Ja. In de partij, de leden en het bestuur, doen we er alles aan om in de coalitie te komen. Kunnen daar meer voor elkaar krijgen dan in een oppositierol. Ik verwacht niet dat rapport Berenschot aanleiding zal zijn voor mij om andere keuzes te maken. Prima om eerst dat rapport te bespreken en daarna een nieuw bestuur te bespreken."
Het zelfvertrouwen van Bastiaens is opmerkelijk. In de crisis rond de weggestuurde gemeentesecretaris Gert-Jan Kusters kwam ook bovendrijven dat met name Bastiaens stevig tekeer kan gaan tegen ambtenaren, al ontkent hij zelf dat er een angstcultuur heerst door zijn bewind. Hij beloofde in de gemeenteraad wel op cursus te willen gaan. Een cursus feedback geven en ontvangen zou hem kunnen helpen.
Het rapport van Berenschot wordt verwacht in juni. In Maastricht gaan nu Pia Dijkstra en Raymond Knops als formateurs aan de slag om de coalitie van D66, PvdA, GroenLinks, CDA, de SPM en de VVD te smeden.
In het duidingsdebat van de raad werd dinsdagavond duidelijk dat de "diepgewortelde wens" bij alle partijen in de gemeenteraad om tot een andere bestuurscultuur te komen, niet uit zal komen.
Het debat verliep volgens de klassieke tegenstelling tussen de oppositie en de coalitie, waarbij met name het CDA er deze keer praktisch het zwijgen toe deed. Gabriëlle Heine van het CDA zei alleen: "De groei naar zes zetels is de bevestiging dat onze manier van politiek bedrijven werkt." Ook GroenLinks hield zich afzijdig en meldde alleen dat ze met een "frisse fractie ongelooflijk veel zin hebben om te beginnen."
Jack van Gelooven van de SP: "Hoe garandeert exact dezelfde coalitie met vrijwel exact dezelfde wethoudersploeg dat de komende vier jaar anders worden?" Hij memoreerde de praktijk dat besluiten al genomen zijn, voordat raad eraan te pas kwam. "Er loopt bovendien extern onderzoek naar de vastgeroeste bestuurscultuur, maar de conclusie lijkt al getrokken. Doorgaan met dezelfde mensen. Dat is vreemd."
Jo Smeets van Maastricht van NU tegen Marlou Jenneskens van D66: "De grote verliezers zijn SPM en de PvdA. De SPM is door de kiezer terug op aarde gezet. Dat geldt ook voor de PvdA. De kiezer heeft zijn oordeel gegeven, maar dat wordt genegeerd."
Jenneskens: "Ik werp termen als 'kiezer wordt genegeerd' verre van mij. Mensen op straat zouden zeggen, ja er is geluisterd. Die partijen hebben nog steeds drie zetels, één meer dan uw partij."
Waar Smeets aandrong op een kleinere coalitie in plaats van 25-14 door bijvoorbeeld de SPM of de PvdA niet mee te nemen, wilde Jenneskens daar absoluut niets van weten.
Jules Ortjens van Volt viel Smeets bij. "Onze teleurstelling zit in de keuze om SPM en VVD te betrekken in deze coalitie. Die coalitie wordt onnodig breed samengesteld. Brede coalitie kan aantrekkelijk lijken, maar daar wordt een prijs voor betaald. Wie staat waarvoor? De Maastrichtse politiek wordt een zwarte doos. Het risico is dat de politieke discussie achter gesloten deuren wordt gevoerd. Hoe groter de olievlek van coalitiediscipline, hoe kleiner de kans dat andere partijen betrokken worden. Het politiek zuurstoftekort zal in eerste instantie gevoeld worden door oppositie, uiteindelijk door iedereen."
Marlou Jenneskens: "Bestuurscultuur is niks meer of minder wat wij er samen van maken. We moeten het vermogen hebben om het stevig te laten schuren in het debat, maar anderen geen krassen of schrammen te bezorgen. Wij zien het als onze opdracht om daarin het voortouw te nemen. Een akkoord op hoofdlijnen, met meer vrije kwesties."
Jack van Gelooven tegen Jenneskens: "Wat u zegt kan ook met 21 of 22 zetels. waarom kies je voor grootste meerderheid die je kunt vinden?"
Smeets: "Waarom met zoveel overmacht besturen? Is dat uitovertuiging of uit angst? De angst dat een of twee raadsleden onderweg afvallen. Dit is geen coalitie op visie, maar een politieke verzekeringspolis."
Bram Nab van de FVD: “Deze nieuwe coalitie stond al voor de verkiezingen vast. Alleen een politieke aardverschuiving had dat kunnen voorkomen. Opmerkelijk dat de voorrang voor statushouders tot breekpunt is gemaakt, terwijl er grote opgaven voor de stad liggen. Waarom moeten Maastrichtenaren jaren wachten op iemand die hier een blauwe maandag is?"
Bennie van Est van 50PLUS zoomde in op zes mogelijke coalities en vroeg zich af of dit de "de iedereen moet zijn baantje houden coalitie" is.
Jules Vaessen van de Partij voor de Dieren: "Bestuurlijke vernieuwing is totaal buiten beschouwing gebleven."
Tiny Meese van de PVM: "Als we deze weg inslaan, zullen nog meer stemmers afhaken in 2030."
Jos Gorren van SAB: "SAB opteerde voor een mindeheidscoalitie of voor een kleine meerderheid. Het is makkelijk om met een wethouder in de coalitie iets te bereiken. Het Bokitogedrag moet voorbij zijn."
Nieuwkomer Aurele Boesten van M:OED vroeg zich af hoe Jo Smeets zijn rol ziet in deze bestuurscultuur. Ze zag in het eerste debat vooral veel polarisatie. Smeets: "Als je 13 jaar in deze raad zit, weet je hoe het gegaan is. Dan weet je ook hoe je een uitslag moet duiden. Als je niet kunt zeggen wat je daarvan vindt, kun je net zo goed geen debat houden."
Het hele duidingsdebat was niet besteed aan Guiseppe Noteborn. "De meerwaarde van dit debat op dit moment, kan de VVD niet duiden. Het debat voelt onnodig aan. Onze voorkeur voor de volgende coalitie is ook het advies van de verkenner. Deze gefragmenteerde raad heeft een coalitie met een stevig mandaat en voldoende slagkracht nodig. We kunnen nu beginnen aan inhoud."
Voor Noteborn was het geen fijne avond. Hij werd gefileerd door de andere partijen die vinden dat hij de kiezer heeft bedrogen. Noteborn ontkent dat.
Maurice Ubags
Van onze redactie
