Universiteit Maastricht is gevallen

Maastricht heeft geen verleden om trots op te zijn als het gaat om de vraag hoe 'we' in de Tweede Wereldoorlog en ook daarna met Joodse burgers zijn omgegaan. 'We', en in dit tijdgewricht de universiteit in Maastricht voorop, hebben nog veel te weinig geleerd van dat verleden. 'We' laten het weer gebeuren. Joodse sprekers wordt in Maastricht het spreken belet.

De geschiedenis herhaalt zich., alleen de symboliek is nu anders. De bruinhemden van weleer hullen zich nu in Arafatsjaals en de hakenkruisvlag is nu de Palestijnse vlag: symbool van haat tegen de Joodse medemensen. 'We' staan erbij en kijken ernaar. Hoe al een klein groepje raddraaiers de vrijheid van meningsuiting, een verworven grondrecht (!), om zeep helpt. De wil om dat grondrecht te beschermen ontbreekt.

Onvoltooid verleden was de titel van een onderzoeksrapport naar de rol van Maastricht, Amby en Heer bij de vervolging en ontrechting van Joodse inwoners. Het rapport Onvoltooid Verleden beschrijft hoe bestuurders en ambtenaren de bezetter hielpen met registratie, isolatie en deportatie. Ook na de oorlog werden Joodse overlevenden vaak formalistisch en kil ontvangen. Peter Eberson schreef daar in februari 2024 voor De Nieuwe Ster over: 'Hoe de Joodse middenstand uit het Maastrichtse straatbeeld verdween'.

Met de wetenschap van 7 oktober 2023 is het bijna een cynische titel: 'onvoltooid verleden'. Het onvoltooid verleden is de tegenwoordige tijd van vandaag. Joden zijn wederom niet veilig in de stad. Een Joodse wetenschapper aan de universiteit wordt bedreigd en de universiteit moet daar wel aangifte van doen.

De universiteit in Maastricht is epi-centrum geworden van anti-Joodse actievoerders. Gemaskerde actievoerders verstoren colleges met oproepen tot het vernietigen van de staat Israël. Ze krijgen als dank tien minuten een podium om de verbouwereerde studenten toe te spreken. Studenten en ook honderden stafleden vallen consequent de eigen universiteit aan: die zou medeplichting zijn aan 'genocide'.

Gebouwen van de universiteit worden bezet. Gebouwen van zaken als McDonalds en Starbucks worden beklad. Ze zouden de 'genocide' steunen. De opening van het academisch jaar wordt verstoord. "From the river to the sea", klinkt het regelmatig in de stad. Bij het Europe Debat worden hooggeplaatste bezoekers uitgescholden.

Drie lezingen van Joodse sprekers worden onmogelijk gemaakt. Het is geen incident waarmee de universiteit overvallen wordt. Het is onderdeel van een al jaren durende campagne. Ondertussen koppelt de veiligheidsdienst AIVD de naam van terreurorganisatie Hamas aan protesten in Nederland voor de 'Palestijnse zaak'.

Media als De Nieuwe Ster die daarover berichten worden consequent bestookt met haatmail en worden voor de Raad voor de Journalistiek gedaagd. Opmerkelijk: waar De Nieuwe Ster het verwijt krijgt dat ze de gemaskerde actievoerders moet horen, maken diezelfde actievoerders Joodse sprekers het spreken onmogelijk. Wat een dubbele moraal. Feit: de Palestina Coalitie Maastricht heeft nog geen afstand genomen van de gebeurtenissen van dinsdagavond.

De universiteit haalt studenten uit Gaza, die hier hartstochtelijk fan blijken te zijn van Hamas. Het feit dat het toch echt Hamas was die op 7 oktober een gruwelijke slachtpartij in Israël uitvoerde wordt binnen de kortste keren geframed in een vacaturetekst van de UM tot Israël dat de agressor is en een slachting heeft veroorzaakt.

Studium Generale van de universiteit noemt Hamas een "verzetsbeweging."

Een fotograaf die uit Gaza is gevlucht krijgt een podium voor het tonen van indringende fotoreportages van het lijden in Gaza na 7 oktober. Maar vraag de fotograaf niet waar de foto's zijn van Palestijnen die de slachting van 7 oktober vieren en trots met verminkte Israëlische slachtoffers door de straten paraderen.

Bij demonstraties in de stad waarbij een clash dreigt tussen nationalistische groepen en Maastricht Free Palestine wordt de burgemeester feitelijk in zijn gezicht uitgelachen: hoezo geen gezichtsbedekking, hoezo niet de Maas oversteken? Ze doen het toch en komen er simpel mee weg.

Veel last van het openbaar ministerie hebben de actievoerders niet. Bij de eerste bezetting van een gebouw in 2025 worden de bezetters niet naar hun identiteit gevraagd: dat zou ze kunnen remmen om de volgende keer weer gebruik te maken van het grondwettelijk (!) recht om te demonstreren. Met de tweede bezetting in april van dit jaar van het Scannexus-gebouw weet justitie nog steeds niet wat te doen. Vervolgen of weer laten lopen.

De lijst van wat de Palestina Coalitie uitricht is eindeloos en één symbool verbindt altijd alle ellende: de Palestijnse vlag. Het dundoek is één grote middelvinger naar alle waarden die in het Westen zijn opgebouwd. Naar het gezag, naar de vrijheid van meningsuiting, naar de manier waarop we in Nederland met elkaar omgaan, naar onze grondrechten.

Rianne Letschert koos als bestuursvoorzitter van de universiteit in Maastricht lang voor de dialoog. Ze hield die tacktiek van pappen en nathouden vol totdat ze in Den Haag minister van onderwijs kon worden. Onder Letschert werden de banden met een univerisiteit in Jeruzalem verbroken. De universiteit sprak zelf over 'genocide'. Letschert bepaalde de koers die nog steeds leidend is in Maastricht: vergeefs praten met bezetters van gebouwen. Studenten uit Gaza die sympathiseren met Hamas een privé-opleiding aanbieden, in de hoop dat de rust weer een keer wederkeert.

Nu in relatief korte tijd de universiteit voor de derde keer een lezing van een joodse spreker schrapt, is duidelijk waarom de Joden zeggen dat de jaren '30 terug zijn in Maastricht.

Ze hebben gelijk: het vrije woord wordt niet beschermd in het academische Maastricht. Het vrije woord van Joodse sprekers is zelfs vogelvrij. Dat de universiteit dat zelf een "nederlaag" noemt, dat lijkt meer een kwalificatie voor de Bühne dan dat dat ook echt zo wordt ervaren.

Als je serieus zou menen dat de universiteit niet meer moet capituleren voor het universitaire gespuis dat zich achter Arafatsjaals verstopt, moet je de veiligheid van de Joden serieus nemen. Meteen lezingen niet door laten gaan, hoort dat niet bij. Hoezo kun je de veiligheid niet garanderen? Hoezo laat je als het programma al begonnen is nog een groepje bekende actievoerders binnen bij de opening van het academisch jaar in het Theater aan het Vrijthof? Dat was qua beveiliging makkelijk te voorkomen geweest.

Zorgen voor een voltooid verleden is vooral een kwestie van willen.