Inhoudsopgave
Het is misschien wel het meest iconische kenmerk van Maastricht: de bogen van de oude Servaasbrug. Sinds kort zelfs fraai aangelicht in de donkere uren. En toch moet nagedacht gaan worden over de toekomst van de Servaasbrug. Dat zei landschapsarchitect Matthijs Willemsen die bij het project Zuidelijk Maasdal betrokken is.
"We begrijpen heel erg goed hoe gevoelig het is om zelfs maar na te gaan denken over de Servaasbrug. Maar toch moeten we dat doen. We kunnen gelet op de opgaven die we in en met de Maas hebben niet niet gaan nadenken."
In Ipanema bij het Bonnefantenmuseum, aan de oever van de Maas, was er een grote publieksbijeenkomst over de opgave om onder meer te zorgen voor hoogwaterveiligheid in de stad, voor veilige scheepvaart en om meteen het gebied langs de Maas te ontwikkelen. De bijeenkomst was zeer druk bezocht.
Willemsen roept onder meer de aanwezige journalisten van De Nieuwe Ster en van de Limburger op om zo voorzichtig mogelijk te berichten over de Servaasbrug. Een beeld dat de Servaasbrug veranderd zou moeten worden, is genoeg om Maastricht te laten ontploffen, zo is de grote angst.
Waarom dan toch kijken naar de Servaasbrug? Matthijs Willemsen: "Willen we de stad veilig maken voor hoogwater, zullen we moeten ingrijpen in de Maas. Bijvoorbeeld: als je niets doet, moet je stroomopwaarts aan de kant van Wyck de kademuur tot wel tachtig centimeter verhogen omdat de Servaasbrug zorgt voor stuwing. Vraag is of die muren dat aankunnen." Het hoogwater is voor de binnenstand aan de andere kant van de Maas een risico: bij extreem hoogwater kan het water ook heel snel opstuwen in de historische binnenstad.
Een ander probleem is de veiligheid van de scheepvaart die onder het beweegbare deel van de Servaasbrug doorvaart. Dat kanaal is veel te smal voor de schepen die er doorheen moeten kunnen. Die zijn 190 meter lang, elf meter breed en vier meter diep (klasse 5B). De Maas is een van de grote scheepvaartroutes in Europa. Door de stuwing van de Servaasbrug ontstaat er bij hoogwater een hele snelle stroming achter de brug, met als gevolg dat schepen tegen de peiler van de Maasbrug dreigen te slaan.
Wat dan te doen met de Servaasbrug? Inkorten? Matthijs Willemsen: "Nee, nee, nee. Zover zijn we lang nog niet. We willen alleen onderzoeken wat de effecten elders in Maastricht zijn als je de Servaasbrug minder een obstakel zou maken. Het is eigenlijk een keuze tussen verschillende kwaden die je straks moet maken."
Willemsen wijst erop dat de situatie van nu totaal onvergelijkbaar is met de situatie toen de betonnen Servaasbrug in de jaren dertig werd gebouwd. "Op oude foto's zie je mensen onder de brug staan vissen op een droge plaat in de Maas. De Maas was nog een rivier die vrijelijk stroomde. Met de kanalisatie van de Maas en de stuwen bij Bosscherveld en Borgharen, is de Maas in de stad feitelijk een soort stuwmeer geworden. Pas na de sluizen stroomt de Maas weer natuurlijk. Bij de Servaasbrug is daar geen rekening mee gehouden. De afstand tot het water was vroeger gewoon heel veel groter."
Rechts in het rode kader in getekend hoe hoog de kademuur in Wyck zou moeten worden om bescherming tegen hoogwater te krijgen.
De betonnen Servaasbrug is geen historische brug, maar heeft wel de harten van de Maastrichtenaar veroverd. Dus kom niet aan de Servaasbrug, zo is de verwachting. Zou je van tien naar bijvoorbeeld drie grotere bogen terug moeten voor de Servaasbrug? Moet je misschien een paar bogen van de Servaasbrug afhalen om het kanaal voor de scheepvaart te kunnen verbreden? Willemsen wil er niet aan. "We moeten eerst kijken wat de effecten zijn. Maar nogmaals: we kunnen met de hele grote opgaven die we hebben, niet niet gaan onderzoeken."
Die opgave geldt voor het hele stroomgebied van de Maas van Eijsden tot aan een stuk boven Borgjaren en Itteren. En dan komt ook de spoorbrug in beeld als enorm obstakel. Dat heeft ermee te maken dat de pijlers scheef in de Maas staan. Ook dat zorgt voor hoge en gevaarlijke stroomsnelheden in de Maas bij hoogwater.
Plaats zal er zeker gemaakt moeten worden waar de Maas linksaf slaat en het de invaart aan de rechterkant van het Julianakanaal begint. De stroming van de Maas kan daar enorm zijn., terwijl het water in het Julianakanaal nagoeg stil staat. Dat zorgt voor zuiging van het water rond schepen. Levensgevaarlijke zuiging, want die dreigt de boeg naar beneden te zuigen, zodat het schip water kan maken. Voor die zuiging is er ook een vakterm: squat.
Voor schippers is het gevaarlijk om het Julianakanaal in te varen. Dat is een risico dat naar de toekomst steeds groter wordt, zo wordt gezegd. En zo passeren nog veel punten. De 'puist' bij de Franciscus Romanusweg die in de Maas uitstulpt zou idealiter weg moet.
Jo Smeets van Maastricht van Nu en Nol Beckers van het CDA vinden dat je moet durven nadenken over wat nodig is om Maastricht veilig te houden. "Dit heeft zo'n invloed op de hele stad, dat je moet durven investeren in de toekomst. Je wil ook niet meemaken dat de binnenstad echt onder water komt te staan", zeggen Nol Beckers en Jo Smeets.
Maurice Ubags
Maurice Ubags
Van onze partner
