Dossier: Ponyclub wacht al acht jaar op een vaste plek

Inhoudsopgave

Een nieuwe manege in het Jekerdal moet een einde maken aan de verspreide voorzieningen van de Ponyclub Maastricht. De gemeente wil initiatiefneemster Frederique Heijnen helpen, maar het plan sleept al vele jaren voort. Een longread over dit dossier op basis van honderden stukken die vanuit de Wet Open Overheid (WOO) beschikbaar zijn.

In honderden Woo-stukken duiken steeds nieuwe vragen op over grond, natuur, archeologie, stikstof, mest, parkeren, geld en het Didam-arrest. Tegelijk is te zien hoeveel ambtelijke aandacht en bestuurlijke steun het project krijgt. Een vergunning ligt er nog niet.

Frederique Heijnen probeerde al vroeg een oplossing te vinden voor haar ponyclub bij café Den Dolhaart. In 2018 diende zij een principeverzoek in voor voorzieningen in het Jekerdal. Een ambtelijke notitie uit 2023 beschrijft hoe de gemeente haar, nadat een eerder plan was afgewezen, adviseerde te proberen het te koop staande café te kopen. Heijnen verkocht haar woning om een bod op Den Dolhaart te kunnen uitbrengen, maar werd overboden door Oscar Mans. De aankoop ging uiteindelijk naar Mans’ onderneming. Daarmee strandde een route die volgens het gemeentelijke advies mogelijk een oplossing had kunnen bieden.

Sindsdien probeert Heijnen een vaste plek te vinden voor de Ponyclub Maastricht. De club gebruikt verschillende losse voorzieningen in het Jekerdal. Haar plan is om die samen te brengen in een nieuw ingericht gebied, met een manegegebouw, ruimte voor de pony’s en voorzieningen voor bezoekers.

Frederique Heijnen tijdens een inspraakmiddag voor de buurt, afgelopen zomer

De gemeente ziet het plan als een mogelijke oplossing voor een lastige situatie. De pony’s staan nu dicht bij café Den Dolhaart. Heijnen wil meer afstand van het café en van de bijbehorende horeca. In een mail opperde ze dat Mans mogelijk zijn kantine zou kunnen opgeven, zodat de ponyclub elders langs de Mergelweg bebouwing kan realiseren. Dat zou volgens haar een “win-win situatie” zijn.

Ook de gemeenteraad raakte bij het dossier betrokken. Op 28 november 2023 nam de raad een motie aan over de toekomst van de ponyclub. Die motie gaf het college opdracht te onderzoeken hoe een duurzame vestiging in het Jekerdal mogelijk kon worden gemaakt. Daarmee begon niet de uitvoering van een kant-en-klaar plan, maar een lang traject waarin telkens nieuwe opties, onderzoeken en voorwaarden op tafel kwamen.

De gemeente heeft honderden stukken openbaar gemaakt in antwoord op een Woo-verzoek. De selectie die voor dit verhaal is bestudeerd, laat zien hoe het dossier zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Er zijn stukken zwartgelakt, onder meer vanwege privacy en vertrouwelijke bedrijfsgegevens. Ook met de zichtbare informatie is duidelijk hoe breed en ingewikkeld het project is geworden.

Een dossier dat steeds nieuwe kanten op ging
Een van de eerste grote vragen was waar de ponyclub terechtkon. De bestaande weides waren volgens een gemeentelijke inventarisatie krap voor ongeveer 25 paarden en twee veulens. Een ambtelijke notitie schatte dat ongeveer vijf hectare nodig zou zijn, maar geschikte grond was niet zomaar beschikbaar. Sommige weides waren drassig, andere werden gebruikt voor natuurbeheer of waren verpacht. Voor voorzieningen was bovendien vaak geen verharding toegestaan.

Ook het terrein naast het café kwam in beeld. Heijnen wilde afstand van de horeca en keek naar mogelijkheden om grond te ruilen of anders in te richten. De gemeente onderzocht vervolgens verschillende percelen, tijdelijke oplossingen en mogelijke grondaankopen. Daarbij moesten bestaande pachtcontracten, belangen van andere grondgebruikers, wandelroutes en natuurwaarden worden meegewogen.

In 2025 kwam ook de woning aan de Mergelweg 260 als mogelijke oplossing naar voren. Die woning was onder meer aangekocht met het oog op een mogelijke functie voor de ponyclub. In een interne mail werd de maandhuur bij kostprijsdekkende verhuur al geschat op meer dan 3.000 euro, nog zonder eventuele kosten voor sanering of herstel. Een ambtenaar vroeg Heijnen om een bedrijfsplan: vertrouwen op toekomstige uitbreiding van haar werkzaamheden was niet genoeg om de betaalbaarheid aan te tonen.

De woning bleek bouwkundig in slechte staat. Bovendien had de ponyclub volgens een latere gemeentelijke notitie van die optie afgezien. Ook de gedachte dat verduurzaming van de woning stikstofruimte zou opleveren, bleek niet meer bruikbaar. De gemeente moest zich vervolgens beraden op wat zij met het pand zou doen en hoe de gemaakte kosten moesten worden verantwoord.

De woning is daarmee een voorbeeld van hoe een mogelijke oplossing in het dossier telkens weer kon veranderen. Grond die eerst kansrijk leek, bleek niet beschikbaar of niet geschikt. Een gebouw dat een rol zou kunnen spelen, bleek financieel of praktisch niet haalbaar. En een nieuwe locatie vroeg weer om nieuwe overeenkomsten en ruimtelijke procedures.

Het Didam-arrest duikt steeds op
Bij de gronduitgifte speelt het Didam-arrest een grote rol. Dat arrest verplicht overheden om bij de verkoop of verhuur van grond gelijke kansen te bieden, tenzij er goede redenen zijn waarom maar één partij in aanmerking komt. In de interne stukken is te zien dat ambtenaren en bestuurders herhaaldelijk zoeken naar een route die juridisch houdbaar is én de ponyclub een kans geeft.

Een intern document over mogelijke weideopties noemt bijvoorbeeld een constructie waarbij een private eigenaar grond zou kopen en die vervolgens aan de ponyclub zou verhuren. Daar staat: “Op die manier hebben we niet te maken met het Didam-arrest.” De passage gaat over een mogelijke route; de stukken laten niet zien dat die constructie daadwerkelijk is uitgevoerd.

In andere mails wordt het arrest juist nadrukkelijk als juridisch kader besproken. Wethouder Frans Bastiaens schrijft in augustus 2025 dat bestaande wet- en regelgeving, inclusief jurisprudentie, het vertrekpunt blijft. Wethouder Hubert Mackus schrijft dat het plan vermoedelijk in lijn met Didam is opgesteld, maar dat “het bestuurlijke standpunt en opdracht van de raad zwaarder” weegt. Dat is geen vrijbrief om de regels te negeren. Het laat wel zien hoe de politieke opdracht om een duurzame plek te vinden voortdurend naast de juridische eisen wordt gelegd.

De gemeente onderzocht bovendien of grond kon worden aangekocht, geruild of langdurig verhuurd. In een ambtelijke notitie uit 2025 werd gesproken over een “ruimhartige inschatting” van de benodigde oppervlakte. Niet alle grond zou per se voor de ponyclub nodig zijn; wat overbleef, zou kunnen worden ingezet voor de verdere ontwikkeling van het Jekerdal.

De gemeente probeert het plan vooruit te helpen
In de stukken komt geregeld naar voren dat gemeentelijke medewerkers proberen vaart in het project te houden. Dat betekent niet dat er al toestemming is of dat alle onderdelen zijn goedgekeurd. Het betekent wel dat ambtenaren meedenken over tekeningen, routes, grond, tijdelijke oplossingen en de manier waarop plannen aan omwonenden worden voorgelegd.

In april 2026 schrijft een projectmedewerker dat aangepaste tekeningen snel langs de vakdisciplines zijn gegaan. “Dat is behoorlijk snel en dat is alleen gelukt omdat ik er zo’n druk achter heb gezet”, schrijft de medewerker. Normaal krijgen inhoudelijke afdelingen minstens drie weken om op nieuwe stukken te reageren. Dezelfde mail maakt ook duidelijk dat er nog een flink traject te gaan is en dat de initiatiefneemster volgens de medewerker te optimistisch leek over de voortgang.

Een jaar eerder, in juni 2023, schreef Heijnen aan Mackus: “Het was echt fijn te horen dat de gemeente en de politiek fan zijn van de ponyclub en van mijn werk!” Ze vroeg om concrete steun en sloot af met: “Ik heb jullie concrete steun NU nodig!!!” De mails geven een inkijk in het vertrouwen dat zij meende te hebben gekregen, en in haar verwachting dat steun zich zou vertalen in concrete stappen.

In februari van datzelfde jaar beschreef Heijnen de onzekerheid als een dagelijkse realiteit. Ze schreef dat haar aanvraag toen al vier jaar liep en dat zij een bedrijf runde, kinderen ontving en zorgtrajecten uitvoerde. Ze vreesde dat de gemeente haar dossier misschien als een “hoofdpijndossier” zag dat telkens vooruit werd geschoven.

Ook de communicatie met de buurt werd onderdeel van het traject. In maart 2026 vroeg een gemeentemedewerker Heijnen om zelf een conceptuitnodiging voor een participatiebijeenkomst en een informatiebrief op te stellen. Een collega van Communicatie kon die vervolgens van tips en suggesties voorzien. Dat is praktische hulp bij de voorbereiding; de stukken zeggen niet dat de gemeente het participatietraject van de ponyclub heeft overgenomen.

De plannen langs steeds meer afdelingen
Wie de Woo-stukken doorneemt, ziet hoe veel gemeentelijke onderdelen bij het plan betrokken raakten. In de stukken komen onder meer de afdeling Projecten en het team Stedelijke Ontwikkeling terug, maar ook Vastgoed, Ruimte, Vergunnen en Communicatie. Bij de inhoudelijke beoordeling waren onder meer GNL, Stedenbouw, Mobiliteit, Economie, Water en Riolering, Wonen en Leefkwaliteit, Welstand, Cultureel Erfgoed en Archeologie betrokken.

Daarnaast kwamen de provinciale overheid, het Waterschap, de Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL), het CNME en Natuurmonumenten in beeld. Ook juristen, vastgoedjuristen, planjuristen, landschapsadviseurs en de stadsadvocaat speelden een rol. Er is overleg geweest met wethouders en met Oscar Mans, de eigenaar van café Den Dolhaart. De grondposities en belangen van andere eigenaren en gebruikers moesten eveneens worden meegenomen.

De toetsing ging over heel concrete vragen. Hoeveel parkeerplaatsen zijn nodig? Waar komt de mestopslag? Hoe wordt voorkomen dat mestvocht in de bodem terechtkomt? Welke delen van de grond zijn drassig? Wat gebeurt er met wandelpaden en de toegang tot de weides? Hoeveel grond wordt geroerd en welke archeologische informatie is daarvoor nodig? En wat betekent het plan voor natuur, landschap en stikstof?

In een mail uit juni 2025 noteerde een gemeentemedewerker wat volgens de ODZL voor mestopslag geldt. “Volgens de ODZL wordt een mesthoop niet beschouwd als compost omdat er dierlijk product in zit.” In dezelfde mail staan voorwaarden voor opslag, bodembescherming en het bijhouden van een mestboek. Het is een voorbeeld van hoe een alledaags onderdeel van de ponyhouderij in dit dossier een afzonderlijke milieukundige en juridische vraag werd.

Ook de activiteiten in het gebouw moesten worden afgebakend. Een medewerker schreef na een telefoongesprek dat Heijnen sprak over presentaties voor bedrijven of scholen. “Dat is misschien op het randje”, schreef de medewerker, omdat zulke bijeenkomsten volgens Heijnen korter dan twee uur zouden duren. Het verschil tussen een ontvangstruimte voor educatieve activiteiten en een ruimte voor algemene bijeenkomsten of verhuur aan derden bleek relevant voor de ruimtelijke beoordeling.

De omvang van de mogelijke ambtelijke inzet is niet in één urenstaat terug te vinden. In een stuk over de plankostenscan wordt voor één planjurist een indicatie van 120 uur genoemd. Dat is alleen die ene rol; het geeft geen totaal van alle inzet voor het dossier.

Een flinke publieke inspanning, zonder eindafrekening
De 550 stukken vormen een omvangrijk dossier, maar zijn geen volledige urenadministratie. Op basis van de selectie die ik voor dit verhaal heb bekeken, durf ik op mijn journalistieke verantwoording te zeggen dat er inmiddels honderden, mogelijk duizenden e-mails over en weer zijn gegaan. Ook lijkt het aannemelijk dat duizenden ambtelijke uren in het dossier zijn gaan zitten: aan overleg, onderzoek, planjuristen, adviezen van de stadsadvocaat, onderhandelingen over grond en de woning, en contacten met wethouders, afdelingen en betrokkenen.

Dat is mijn inschatting, geen door de gemeente bevestigde telling. De stukken laten wel zien waarom die inschatting voor de hand ligt. Er is gekeken naar welstand, cultureel erfgoed, archeologie, landschap, bodem, natuur, mobiliteit, water, financiën, juridische procedures en de relatie met omwonenden en café Den Dolhaart. Aan de kant van Heijnen is eveneens tijd en geld geïnvesteerd, onder meer in plannen, adviseurs en ontwerpen.

In een intern overzicht uit november 2025 wordt voor een planjurist een inzet van 120 uur genoemd. In latere stukken komen ook kosten voor onderzoek, begeleiding, nutsvoorzieningen en mogelijk nadeelcompensatie aan bod. De gemeente schreef dat de ponyclub zulke projectkosten in beginsel zelf moet dragen, maar dat de financiële afspraken nog moesten worden uitgewerkt. De rekening is dus nog niet definitief.

Daar staat tegenover dat de gemeente niet alleen als beoordelaar optrad. Zij onderzocht grondopties, kocht grond aan voor doelen in het Jekerdal, bekeek een woning als mogelijke oplossing en hielp de initiatiefneemster verder met plannen en procedures. De woning en de grondaankopen hadden ook bredere doelen voor het gebied. Het zou daarom onjuist zijn alle gemaakte publieke kosten als steun aan de ponyclub te bestempelen. Maar de inzet van de gemeente in het dossier is zichtbaar groot.

Een bijdrage van 100.000 euro is gevraagd
In februari en maart 2026 werden ook mogelijke subsidies en bijdragen besproken. De ponyclub wilde de gemeente om een bijdrage van bijvoorbeeld 100.000 euro vragen. In dezelfde stukken komen mogelijke bijdragen van LEADER, de provincie en Stichting Strouven aan de orde. Dat het verzoek werd voorbereid en besproken, betekent niet dat het bedrag is toegekend.

De ambtelijke notitie is op dit punt nadrukkelijk: “de gemeente kan geen willekeurige ondernemer sponsoren.” De bijdrage zou goed moeten worden onderbouwd met een maatschappelijk belang voor een breed publiek. Ook moest worden onderzocht of de steun aan de stichting staatssteun zou opleveren en of er sprake was van economische activiteiten.

Daar zit een vraag van gelijke behandeling achter. Een gemeentelijke bijdrage aan één organisatie kan andere ondernemers of organisaties benadelen als zij niet dezelfde kans krijgen. In de stukken staat daarom dat cofinanciering door de gemeente openbaar gepubliceerd moet worden, zodat ook andere organisaties aanspraak kunnen maken. Voor een incidentele subsidie werd eveneens een openbare procedure genoemd. De notitie noemt daarnaast de mogelijkheid om aansluiting te zoeken bij een bijdrage van LEADER, maar ook dat moest verder worden onderzocht.

In een aparte bijlage worden argumenten aangevoerd om subsidie te verstrekken. Dat document is een pleidooi voor steun, geen besluit dat de gemeente 100.000 euro beschikbaar stelt. Ook hierover moeten dus nog keuzes en juridische toetsen volgen.

Natuurmonumenten geeft geen blanco steun
De ponyclub rijdt ook op de Sint-Pietersberg. In het dossier staat dat daar mondelinge afspraken over bestaan, maar dat er geen officiële ruiterroutes zijn. Natuurmonumenten noemt het gebruik een gedoogsituatie die voortkomt uit historisch gebruik. De organisatie wijst op uitwerpselen, schade aan bermen en mogelijke hinder voor andere recreanten. Ook staat in de correspondentie dat het rijden op de berg opnieuw wordt bekeken en dat de ponyclub er niet op kan rekenen dat de huidige situatie zo blijft.

Dat schuurt met de manier waarop de ponyclub haar maatschappelijke en natuurgerichte rol naar voren brengt. In de stukken wordt tegelijk erkend dat de ponyclub kinderen bij de natuur betrekt. De boodschap van Natuurmonumenten is niet dat dit belang niet bestaat, maar dat het rijden zelf ook druk op kwetsbare natuur kan veroorzaken.

De beoordeling is nog niet rond
De meest concrete tussenstand staat in een gemeentelijke memo van 5 juni 2026. Het initiatiefplan voor de omgevingsvergunning was in november 2025 ingediend. Maar verschillende onderdelen waren nog niet akkoord of konden nog niet worden beoordeeld.

GNL en Stedenbouw waren niet akkoord met het landschapsplan. De quickscan voor flora en fauna was niet volledig; onder meer een stikstofonderzoek ontbrak. Ook het bodemonderzoek was onvolledig. Mobiliteit miste een parkeerbalans voor auto’s en fietsen. Archeologie had geen inzicht in de omvang en aard van de geplande graafwerkzaamheden. De provincie moest nog adviseren vanwege de ligging bij Natura 2000, de Jeker en beschermd landschap. De participatie met omwonenden was uitgesteld omdat het landschapsplan nog te veel onduidelijkheden bevatte.

De planning was intussen opgeschoven. Volgens de gemeentelijke memo had de BOPA eind mei ambtelijk akkoord moeten zijn om in november 2027 een vergunning te kunnen verlenen. Dat was niet gehaald. Omdat onduidelijk was wanneer de ontbrekende informatie zou binnenkomen, kon de gemeente geen nieuwe planning geven.

De schuur zelf is in de stukken beschreven als een gebouw van ongeveer 180 vierkante meter, bedoeld om verspreide functies samen te brengen. Maar ook de precieze inrichting, het gebruik, de parkeerbehoefte, de mestopslag en de financiële voorwaarden moesten nog worden uitgewerkt. Het plan is dus nog geen afgerond bouwproject.

Nog een toets loopt
Een van de laatste open vragen gaat over de financiële haalbaarheid. De gemeente heeft Maurice Ubags in een mail laten weten dat de IMK-toets nog loopt en daarom niet in de openbaar gemaakte stukken zit. Die toets moet duidelijkheid geven over de levensvatbaarheid van het plan en over de vraag wat de ponyclub kan dragen. Een offerte voor die toets zat niet bij de Woo-documenten.

Dat is een passende afsluiting voor een dossier waarin telkens nieuwe stappen nodig blijken voordat de volgende kan worden gezet. Er zijn 550 stukken, vele betrokken afdelingen, meerdere onderzoeken en jaren aan overleg. De ponyclub heeft nog geen definitieve vergunning en de financiële haalbaarheid is nog niet afgerond.

De gemeente heeft veel gedaan om een oplossing mogelijk te maken. Maar of het plan uiteindelijk uitvoerbaar én betaalbaar is, moet nog blijken. De IMK-toets moet daar een antwoord op geven. Hopelijk kan de ponyclub het straks allemaal betalen.