Een smakelijk mysterie met Maastrichtse wortels

Op 20 juli 1926 nam het college van burgemeester en wethouders het besluit de naam van de Helstraat te wijzigen. De naam van deze straat werd als te negatief beschouwd. De Helstraat had een bedenkelijke reputatie gekregen door de aanwezigheid van beruchte etablissementen die in verband werden gebracht met prostitutie.

Door het collegebesluit veranderde de straat van de hel in de hemel. De nieuwe naam verwees naar de Franse monnik Bernardus van Clairvaux, die volgens de overlevering in 1146 op het Onze Lieve Vrouweplein de bevolking opriep deel te nemen aan de Tweede Kruistocht. De Sint Bernardusstraat was geboren.

De familienaam Gorren
Verscholen in de Sint Bernardusstraat ligt op nummer 20 het restaurant Enigma. Volgens de website is dit restaurant “een smakelijk mysterie in Maastricht”. Je zou er gemakkelijk aan voorbijlopen. Het is een klein paradijsje voor culinaire liefhebbers. Chef Lisa van Vulpen kookt de sterren van de hemel, terwijl maître Ferry Gorren zorgt dat het de gasten aan niets ontbreekt. De familienaam van Ferry trok al mijn aandacht toen hij nog bij Café Servaas op het Cörversplein in Wyck werkte. Een van de overgrootmoeders van mijn overgrootmoeder Maria Catharina Isabella Hubertina Jongen (1879-1943) heette namelijk Maria Elisabeth Gorren (1776-1857). De familienaam Gorren is een echte Sint-Pieterse familienaam. Ferry moest dus wel een verre verwant van mij zijn.

Een huwelijk tussen bloedverwanten
De verwantschap tussen Ferry en mij bleek nauwer te zijn dan ik in eerste instantie vermoedde. Hoewel we via de familie Gorren al verre verwanten van elkaar blijken te zijn, ontdekte ik dat onze verwantschap via de Sint-Pieterse familie Jongen nog veel nauwer is. Ik ontdekte namelijk dat mijn eerdergenoemde overgrootmoeder Maria Catharina Isabella Hubertina Jongen een volle nicht was van zowel Joannes Hubertus Jongen (1856-1929) als Maria Agnes Hubertina Jongen (1872-1912). Zij waren een betovergrootvader en een betovergrootmoeder van Ferry. Een dochter van zijn betovergrootvader Joannes Hubertus Jongen trouwde namelijk met een zoon van zijn betovergrootmoeder Maria Agnes Hubertina Jongen. Deze dochter en zoon, achternicht en achterneef van elkaar, werden de overgrootouders van Ferry. De ingewikkelde verwantschappen zijn weergegeven in onderstaand schema.

Uit dit schema blijkt dat mijn overgrootmoeder Maria Catharina Isabella Hubertina Jongen (1879-1943) een volle nicht was van zowel een betovergrootvader als een betovergrootmoeder van Ferry Gorren.

In dienst van de keizer
Arnoldus Jongen (1791-1876), de gemeenschappelijke voorvader van Ferry en mij, kwam in 1813 als dienstplichtig militair terecht in het leger van de Franse keizer Napoleon I. Tijdens de Zesde Coalitieoorlog (maart 1813-mei 1814) vond op 26 en 27 augustus 1813 de Slag bij Dresden plaats tussen Frankrijk en de geallieerde legers van de tsaar van Rusland, de keizer van Oostenrijk en de koning van Pruisen. De slag eindigde in een grote overwinning voor Napoleon. Arnoldus Jongen raakte op 27 augustus gewond en werd door de geallieerden krijgsgevangen genomen. Hij zou vervolgens in een militair hospitaal terechtkomen. Op 14 oktober 1815 trouwde hij op Sint Pieter met Maria Catharina Henket.

Weeskinderen
Om de verwantschap tussen Ferry en mij via de familie Gorren beter te bekijken, gaan we helemaal terug naar het jaar 1694. Op 17 oktober van dat jaar trouwden in het kerkje van Sint Pieter Herman Gorren en Elisabeth Bruls. In de periode 1695-1709 lieten Herman en Elisabeth negen kinderen dopen in het kerkje waar ze waren getrouwd. In 1713 sloeg het noodlot toe. Binnen twee weken na elkaar overleden Herman en Elisabeth in maart van dat jaar. Hun oudste kind, Herman Gorren, van wie ik een nakomeling ben, was zeventien jaar oud. Het jongste kind, Willem Gorren, was amper vier jaar oud. Antoon Gorren, van wie Ferry afstamt, zou dat jaar pas zeven jaar oud worden. De kinderen waren plotseling wees. De doodsoorzaak van beide ouders heb ik niet kunnen achterhalen.

Een oude Maastrichtse familie
Via de familie Gorren zijn Ferry en ik nakomelingen van de Maastrichtse familie Nijpels. Deze familie, ook Nypels en Nipels genoemd, wordt al sinds de veertiende eeuw in Maastricht vermeld en behoort tot een van de vroegst gedocumenteerde Maastrichtse families. De eerdergenoemde Elisabeth Bruls, de echtgenote van Herman Gorren, werd op 18 november 1668 gedoopt in de Sint Nicolaaskerk, die destijds naast de Onze Lieve Vrouwekerk lag. Haar ouders, Palm Bruls en Anna Meulenaers, waren ruim negen maanden eerder met elkaar getrouwd in de Sint Jacobskerk, die toen op de hoek van de Bredestraat en de Sint Jacobstraat lag. In diezelfde Sint Jacobskerk werd Palm Bruls, de vader van Elisabeth, op 13 april 1648 gedoopt. Lucas Bruls en Elisabeth Nijpels, de ouders van Palm, woonden in de Sporenstraat. Op 18 juli 1645 had Lucas Bruls bij notaris Lambert de Vaulx de akte ondertekend waarbij hij eigenaar werd van dit huis in de Sporenstraat.

Een graf in de kerk
Het echtpaar Bruls-Nijpels lijkt niet onbemiddeld te zijn geweest. Lucas Bruls overleed op 3 december 1656 in zijn woning in de Sporenstraat en werd begraven in de Sint Jacobskerk. Een graf in de kerk was doorgaans kostbaar. Zijn zoon Palm, de voorvader van Ferry en mij, was pas acht jaar oud op dat moment. Drie jaar eerder had het gezin Bruls-Nijpels al een zeer verdrietige gebeurtenis meegemaakt. Dochter Gertrudis Bruls overleed toen op zestienjarige leeftijd. Op 9 december 1653 werd zij begraven in de Sint Jacobskerk. Ook Elisabeth Nijpels, de echtgenote van Lucas Bruls, werd na haar overlijden in september 1668 in de Sint Jacobskerk begraven. Een half jaar later, op 15 maart 1669, zaten de kinderen van Lucas Bruls en Elisabeth Nijpels aan tafel met notaris Joannes Aussems voor de verdeling van de erfenis. Het ouderlijk huis in de Sporenstraat werd toegedeeld aan zoon Lucas Bruls, die beenhouwer (slager) was. Mogelijk leverde Lucas vlees aan herbergen in de stad. Ook in de zeventiende eeuw zullen er ongetwijfeld Maastrichtse gelegenheden zijn geweest waar men goed kon eten, net zoals tegenwoordig bij Enigma.