Hillenaar had lezing moeten beschermen in lokale driehoek

Waar inmiddels vier lokale partijen nog wachten op het antwoord of de burgemeester wist van het afgelasten van de lezing van een joodse wetenschapper aan de universiteit, gaf onderwijsminister Rianne Letschert al het antwoord. In Den Haag zei ze donderdagmiddag dat de universiteit contact had gehad met de lokale driehoek en dat het besluit om de lezing af te gelasten was genomen na overleg met de driehoek.

Ja dus, Hillenaar wist er vanaf. Sterker nog, hij was betrokken bij het oordeel dat de veiligheid niet te garanderen was. Want in de driehoek zitten de burgemeester, de officier van justitie en de politiechef.

De lezing op 3 november aan de universiteit werd afgelast omdat de veiligheid van de spreker en de joodse studenten die wilden luisteren niet te garanderen zou zijn.

Het optreden van Hillenaar in de lokale driehoek roept vragen op: hij is in de driehoek primair de belangrijkste stem als het gaat om het handhaven van de openbare orde.

Die driehoek spreekt zich in dit geval uit over wat in de kern een openbare orde-probleem is: actievoerders die een lezing willen verstoren. De driehoek zal altijd sturen op een gezamenlijk besluit, maar juist bij openbare orde zaken, zou de stem van de burgemeester het zwaarst moeten wegen in die onderlinge conclaaf. Bij kwesties die veel meer een strafrechtelijke afweging vereisen, ligt het zwaartepunt bij justitie. De politiechef levert vooral expertise aan: wat is vanuit het handhaven van de openbare orde mogelijk, wat is wijsheid? Die politiechef zal waarschijnlijk gewezen hebben op de beperkt beschikbare capaciteit en de moeilijkheid om snel op te schalen.

De vraag naar het optreden van Hillenaar in de driehoek is relevant, omdat al twee keer eerder een lezing van joodse sprekers werd verstoord. De eerste keer was er onvoldoende politie op de been om de lezing die begonnen was te beschermen, de tweede keer moest de spreker uitwijken naar een geheime locatie. Je zou zeggen dat het belang om niet weer te zwichten voor actievoerders steeds zwaarder gaat wegen. De publieke opinie is achteraf niet mild.

Daar komt nog bij dat deze derde spreekbeurt van afgelopen week al ruim vantevoren was aangekondigd. Dan hoef je geen Nostradamus te zijn om te bedenken dat het weer mis zou kunnen gaan. Toch waren de universiteit en dus ook de lokale driehoek weer verrast. En dat is bijna niet voor te stellen: de politie zal zeker voldoende inlichtingen hebben gehad: actievoerders worden goed in de gaten gehouden.

Ja, zo onthulde Letschert ook nog, in overleg met de gemeente was op het laatste moment nog gezocht naar alternatieve locaties om de lezing toch door te laten gaan. Maar dat was op die korte termijn dus niet meer mogelijk. Zeker niet, omdat volgens Letschert meerdere alternatieve locaties uitlekten. Ook dat uitlekken is in zichzelf een pijnlijke constatering.

Na het overleg met de driehoek gelastte de universiteit de lezing dus af. Ze noemde dat zelf "een nederlaag".

Hillenaar zwijgt ondertussen en dat is misschien nog wel het allerpijnlijkste. Voor de joodse gemeenschap, voor de raadsfracties die vragen stellen, voor de burgers van Maastricht.

Vier partijen vragen schriftelijk opheldering aan de burgemeester en krijgen de antwoorden in een onderwijsdebat in Den Haag van kamerleden met Rianne Letschert. De vragen van de partijen schreeuwen bijna om een snel antwoord en niet een om een antwoord binnen de termijn van vier weken die daarvoor normaliter staat.

Het zwijgen is ook pijnlijk voor de Joodse gemeenschap in de stad. De burgemeester zal ongetwijfeld begaan zijn met de joodse gemeenschap in de stad, maar hij heeft niet openlijk een statement gemaakt om dat nu direct weer luid en duidelijk uit te spreken.

Kijk eens hoe burgemeester Lucas Bolsius van Amersfoort reageert in een soortgelijke kwestie.

De lokale directeur van een museum wil een tentoonstelling over het 300-jarig bestaan van de synagoge afblazen vanwege de situatie in het Midden-Oosten en vanwege 'concrete bedreigingen' die hij niet aantoont. De directeur wilde niet dat de vrijwilligers bij ticketbalie blootgesteld zouden worden aan spanning. De burgemeester van Amersfoort heeft nu gezegd dat de expositie gewoon moet doorgaan. Lucas Bolsius geeft hiermee een duidelijk signaal af, dat hij voor de Joden in Amersfoort gaat staan.

Het zwijgen van Hillenaar is ook niet goed voor de burgers van Maastricht.

Hillenaar heeft als taak de openbare orde te handhaven. En de vraag is of die taak bij hem in goede handen is. In de stad moet hij zaken doen met justitie, die in Maastricht actievoerders met zijden handschoentjes aanpakt: nee we gaan bezetters van een universiteitsgebouw niet vragen naar hun identiteit, want dan zouden ze zich een volgende keer geremd kunnen voelen om gebruik te maken van hun grondwettelijk demonstratierecht.

Hillenaar moet ook zaken doen met de in Maastricht almachtige universiteit. Die universiteit die de actievoerders een kantoortje geeft op haar campus. De universiteit die vooral de dialoog wil aangaan met actievoerders, keer op keer. Een dialoog die keer op keer tot niets leidt. Uiteindelijk moet de ME toch ingrijpen, ook bij de tweede bezetting van een gebouw.

Hillenaar moet met die houding van justitie en van de universiteit omgaan. Maar hij is zelf ook niet het type om een keer met de vuist op tafel te slaan.

Hillenaar zelf waarschuwt actievoerders bij een demonstratie geen gezichtsbedekkende kleding te dragen en niet de Maas over te steken. Ze houden zich aan geen van die afspraken. Achteraf is de burgemeester toch tevreden dat er geen ongeregeldheden zijn geweest.

Met zulke zachte heelmeesters maak je stinkende wonden. Het geëtter zal daarom voorlopig nog doorgaan in Maastricht.