Inhoudsopgave
De Maastrichtenaar K. (57) die het lijden van zijn stervende 85-jarige vader niet langer kon aanzien, heeft tot drie keer toe geprobeerd hem met een deken te smoren. Dat gebeurde in 2024 in een woonzorgcomplex van Envida. De eerste keer handelde de zoon volgens het gerechtshof in een emotionele opwelling, maar bij de twee volgende pogingen was sprake van voorbedachte raad.
Het hof veroordeelt hem daarom voor een poging tot doodslag en twee pogingen tot moord. Toch hoeft de man niet opnieuw de gevangenis in. De 88 dagen cel die hij krijgt opgelegd, heeft hij al in voorarrest doorgebracht. De rechtbank legde de zoon eerder 720 dagen gevangenisstraf op waarvan 632 voorwaardelijk.
Achter die opmerkelijke straf gaat een familiedrama schuil. De vader was 85 jaar, leed aan Alzheimer en woonde sinds enkele weken op een gesloten afdeling van een zorginstelling, omdat verzorging thuis niet langer mogelijk was. Zijn zoon had hem in de jaren daarvoor juist intensief verzorgd. Op 21 september 2024 verslechterde de gezondheid van de vader plotseling sterk.
De man was bleek, transpireerde, was niet meer aanspreekbaar en had een snurkende ademhaling. Omdat eerder was afgesproken dat hij niet meer naar het ziekenhuis zou worden gestuurd, werd gekozen voor een zogenoemde comfortbehandeling. Via een naald kreeg hij slaapmedicatie en morfine toegediend. Het naderende overlijden van zijn vader greep de zoon zichtbaar aan.
Volgens een verpleegkundige wilde hij dat snel met de behandeling werd begonnen. „Geen poespas meer, begin maar direct met comfort”, zou hij hebben gezegd. Toen hem werd uitgelegd dat het personeel gebonden was aan wat medisch was toegestaan, reageerde hij volgens de verpleegkundige: „Anders geef je het mij maar, dan doe ik het wel.” Een andere medewerker herinnerde zich een vergelijkbare uitspraak: „Geef hem maar wat meer, en anders geef mij dat spuitje maar.” Het personeel maakte hem duidelijk dat alleen medicatie mocht worden toegediend die door een arts was voorgeschreven.
Stop! Stop!
Wat daarna gebeurde, werd deels gezien door zijn eigen dochter, de kleindochter van de stervende man. Zij verklaarde dat haar vader er niet tegen kon zijn vader zo te zien lijden. Toen vader en dochter samen bij opa waren, trok de zoon volgens haar een deken over de mond en neus van de 85-jarige en drukte hij met een hand op de deken.
De kleindochter riep daarop: „Stop, stop.” Volgens haar duurde het ongeveer een minuut. Daarna sprak ze haar vader erop aan en maakte ze hem duidelijk dat „dit niet de manier was”. In een latere verklaring vertelde ze dat haar vader kort daarvoor had gezegd dat hij niet wilde dat opa nog lang zo zou blijven liggen.
De zoon erkende bij de politie dat hij in een „vlaag” de donsdeken had gepakt en voor de mond van zijn vader had gehouden. Hij werd tijdens dat verhoor emotioneel. Op de vraag hoe vaak hij dat had gedaan, antwoordde hij dat hij dacht twee keer. Hij herinnerde zich ook dat zijn dochter hem de eerste keer had tegengehouden: „Nee pap, nee nee, niet doen.”
Maar volgens het hof bleef het niet bij die gebeurtenis.
Camera
Enkele uren later zagen medewerkers van de zorginstelling via een camera opnieuw dat de zoon naast het bed zat en de deken over de mond van zijn vader hield. Zijn handen lagen op de deken. Een verzorgende werd onmiddellijk naar de kamer gestuurd. Zodra zij binnenkwam, haalde de zoon volgens de verklaringen de deken weg.
De vader leek op dat moment even niet te ademen, waarna hij weer naar adem hapte. De zoon zei dat hij dacht dat zijn vader al was overleden. Toen de verzorgende vroeg of hij iets wilde drinken, antwoordde de zoon aanvankelijk dat zijn vader niets meer hoefde omdat hij toch doodging. Nadat duidelijk werd dat de vraag aan hém was gericht, zei hij niets nodig te hebben. De verzorgende kon volgens hem vertrekken: hij zou wel alleen op zijn vader letten.
Kort nadat de medewerker de kamer had verlaten, gebeurde het opnieuw.
Een verpleegkundige zag op het camerascherm dat de zoon wederom de deken over de mond van zijn vader deed en er met beide handen op drukte. Omdat de vaste camera's op de kamer niet opnamen, filmde een collega het scherm met haar mobiele telefoon.
De verpleegkundige ging naar de kamer. Toen ze binnenkwam, zat de zoon naast het bed en had hij zijn handen inmiddels van de deken gehaald. Zijn vader hapte naar adem. De verpleegkundige zei tegen de zoon dat het volgens haar niet goed met hem ging en stelde voor dat hij buiten een sigaret ging roken.
Ze vertelde hem bovendien dat zijn vader via de camera in de gaten werd gehouden. „Oh ja, neemt de camera op?”, vroeg de zoon. De verpleegkundige zei dat dit inderdaad zo was, hoewel dat niet klopte. Volgens haar schrok de zoon, stond hij op en verliet hij de kamer.
Van een deel van het incident bestaan desondanks beelden, doordat het camerascherm met een mobiele telefoon werd gefilmd. Daarop was volgens de politie te zien dat de deken eerst minimaal 26 seconden en daarna nog minimaal zes seconden over de mond werd gedrukt.
Hof
Het hof komt tot de conclusie dat de zoon die dag drie keer heeft geprobeerd zijn vader om het leven te brengen. Dat hij daadwerkelijk die bedoeling had, leidt het hof niet alleen af uit het drukken van de deken op het gezicht, maar ook uit zijn opmerkingen dat hij zijn vader niet langer wilde zien lijden en hem „uit zijn lijden” wilde verlossen.
Ook weegt mee dat hij telkens pas stopte nadat iemand anders ingreep. De eerste keer was dat zijn dochter, de tweede keer een verzorgende en de derde keer opnieuw het zorgpersoneel. Dat zijn vader uiteindelijk niet door zijn handelen overleed, was volgens het hof dan ook niet aan de zoon zelf te danken.
De verdediging voerde aan dat de zoon de deken niet met de bedoeling om te doden op de mond van zijn vader had gedrukt. Hij zou de deken over zijn vader hebben gelegd omdat hij de aanblik van zijn stervende vader niet aankon. Ook werd aangevoerd dat de vader niet door het handelen van zijn zoon eerder is overleden.
Het hof gaat daar niet in mee. Juist omdat de 85-jarige al in een slechte medische toestand verkeerde, moeite had met ademhalen en gesedeerd was, kon hij zichzelf niet verweren door de deken of de hand van zijn zoon weg te duwen. Het smoren met een deken was volgens het hof daarom wel degelijk geschikt om hem te doden.
Poging moord
Het hof maakt wel een belangrijk onderscheid tussen de drie momenten. Bij de eerste poging was de zoon hevig geëmotioneerd door de plotselinge verslechtering van zijn vader. Volgens het hof handelde hij toen in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling. Daarom is bij die eerste keer geen sprake van voorbedachte raad en wordt hij veroordeeld voor poging tot doodslag.
Bij de twee latere pogingen ligt dat anders. Die vonden ongeveer twee uur later plaats. De zoon had in de tussentijd kunnen nadenken over wat hij deed en zijn dochter had hem bovendien al duidelijk gemaakt dat dit niet de manier was om het levenseinde van zijn vader te bespoedigen.
Toch probeerde hij het opnieuw, en nadat een verzorgende hem onderbrak nog een derde keer. Daarom acht het hof bij deze twee pogingen voorbedachte raad bewezen: juridisch zijn dat twee pogingen tot moord.
Psychische overmacht
Ook een beroep op psychische overmacht redt de zoon niet. Volgens zijn advocaat zat de man als het ware in een „geestelijke dwangbuis”: hij kon de aanblik van zijn stervende vader niet verdragen en zou daardoor niet meer in staat zijn geweest anders te handelen.
Het hof noemt het invoelbaar dat de man zijn vader niet langer wilde zien lijden, maar trekt een duidelijke grens. Hevig verdriet en de aanblik van een stervende vader zijn geen rechtvaardiging om zelf het levenseinde te bespoedigen.
De zoon had volgens het hof het verplegend personeel kunnen inschakelen of zelf de kamer kunnen verlaten. Dat hij wel degelijk in staat was zijn handelen te sturen, blijkt volgens de rechters ook uit het feit dat hij iedere keer stopte wanneer zijn dochter of het personeel tussenbeide kwam. Het beroep op psychische overmacht wordt daarom verworpen.
Intensief verzorgd
Bij de strafoplegging kijkt het hof nadrukkelijk naar de uitzonderlijke omstandigheden. Poging tot doodslag en poging tot moord behoren tot de ernstigste delicten uit het Wetboek van Strafrecht. Normaal gesproken past daarbij een forse gevangenisstraf.
Maar volgens het hof laat deze zaak zich niet vergelijken met een doorsnee poging tot moord. De zoon stond zijn vader niet naar het leven. Integendeel: hij had hem jarenlang intensief verzorgd en volgens het hof tot het laatste moment het beste met hem voor. De plotselinge medische achteruitgang van zijn vader en de emotionele toestand waarin de zoon daardoor terechtkwam, wegen zwaar mee.
De gevolgen van de zaak zijn bovendien groot geweest. De zoon zat 88 dagen in voorarrest en kon daardoor niet bij de uitvaart van zijn vader zijn. Korte tijd later overleed ook zijn moeder, die in hetzelfde verzorgingstehuis verbleef. Ook haar uitvaart kon hij vanwege zijn detentie niet bijwonen. Hij heeft zijn werk nog altijd niet hervat. Het hof noemt het begrijpelijk dat dit alles een grote impact op zijn leven heeft gehad.
De rechtbank had hem eerder veroordeeld tot 720 dagen gevangenisstraf, waarvan 632 dagen voorwaardelijk. Het Openbaar Ministerie wilde dat die straf in hoger beroep overeind bleef. Het hof kiest echter voor een aanzienlijk lagere straf: precies 88 dagen cel, gelijk aan het voorarrest.
Daardoor hoeft de zoon niet opnieuw naar de gevangenis. Het hof ziet de gebeurtenissen als een eenmalig incident in zijn leven en legt ook geen voorwaardelijke celstraf meer op.
Van onze redactie
