Zorgcowboys nagenoeg vrij spel: 0,8 fte voor Wmo-toezicht

Inhoudsopgave

Van niet-geleverde zorg tot vervalste documenten en verborgen geldstromen: Maastricht beschrijft een breed scala aan manieren waarop met Wmo-geld kan worden gefraudeerd. Tegelijk erkent de gemeente dat het toezicht de afgelopen jaren vooral reactief en versnipperd was. Voor onderzoek naar de rechtmatigheid van Wmo-zorg was in de praktijk circa 0,8 voltijds arbeidsplaats beschikbaar.

Het Team Sociale Recherche heeft officieel 1,6 fte beschikbaar, maar die medewerkers houden zich ook bezig met de Participatiewet en de Jeugdwet. Voor Wmo-toezicht blijft volgens een actieplan dat het college aan de raad gestuurd heef feitelijk ongeveer 0,8 fte over. Door de beperkte capaciteit worden onderzoeken grotendeels bepaald door meldingen die binnenkomen.

Ook de afhandeling van die meldingen schiet volgens de gemeente tekort. Cliënten kunnen signalen doorgeven via onder meer de publieksbalie, wijkteams en de GGD. Consulenten sturen informatie via mail of Teams door. Een centraal meldpunt en een vaste werkwijze voor registratie en opvolging ontbreken. Daardoor kunnen signalen verloren gaan en kunnen patronen bij zorgaanbieders onzichtbaar blijven, schrijft de gemeente.

Spookzorg

In het nieuwe toezichtskader somt Maastricht op waarop toezichthouders moeten letten. Aanbieders kunnen meer uren declareren dan zij leveren, behandelingen opknippen om meer geld te ontvangen of zorg op papier zwaarder voorstellen dan die in werkelijkheid is. Ook noemt het kader niet-geleverde zorg, te volle groepssessies, verkorte dagdelen en ontbrekende zorgplannen.

Andere mogelijke tactieken zijn het vervalsen van indicaties of documenten, het onnodig verlengen of verhogen van zorg en het inzetten van personeel dat niet de vereiste kwalificaties heeft. De gemeente wil ook letten op geld dat via bijvoorbeeld hoge huren, leningen, beheersvergoedingen of beloningen uit een zorgorganisatie verdwijnt. Verder noemt het kader het beïnvloeden of intimideren van cliënten en medewerkers, en constructies waarmee aanbieders buiten beeld proberen te blijven.

Tot nu toe richtte het gemeentelijke onderzoek zich vooral op de vraag of Wmo-geld rechtmatig werd besteed. De GGD onderzoekt calamiteiten nadat die zijn gemeld, maar structurele controles op de kwaliteit van ondersteuning ontbreken volgens het actieplan. Daardoor heeft de gemeente geen samenhangend beeld van zowel de kwaliteit als de rechtmatigheid van geleverde zorg.

Ook nadat inwoners ondersteuning toegewezen hebben gekregen, wordt volgens de gemeente beperkt gecontroleerd hoe het met hen gaat. Hercontroles vinden soms maar beperkt plaats en nazorgtrajecten worden "niet/nauwelijks" ingezet. Maastricht noemt daarnaast een mogelijk risico bij contracten waarbij een aanbieder een vast bedrag per cliënt krijgt: dat kan een financiële prikkel geven om cliënten buiten de zorg te houden.

Het college wil nu gespecialiseerde toezichthouders aantrekken, één meldpunt inrichten en aanbieders op basis van risico’s gaan controleren. Ook moeten er concrete kwaliteitsnormen komen en wil de gemeente inspectierapporten in beginsel openbaar maken.

Het actieplan is op 8 september vastgesteld. De bijgevoegde planning voorzag verschillende stappen al in de eerste helft van 2026. Uit de raadsbrief blijkt niet welke daarvan inmiddels zijn uitgevoerd, hoeveel extra toezichthouders er komen of wanneer het meldpunt opent. Ook staat er niet in hoeveel meldingen en onderzoeken het Maastrichtse Wmo-toezicht de afgelopen jaren heeft opgeleverd.