Festival Voor Mijn Dood: ‘Veur altied in mien hart’

Dit weekeinde is in de binnenstad Maastricht voor de derde keer het tweejaarlijkse ‘Festival Voor Mijn Dood’ gehouden. Op zes locaties, maar ook in de openbare ruimte, in de binnenstad werden belangstellenden uitgenodigd mee te doen aan het enorm diverse programma. Toneel, kunst, workshops, film, gesprekken, lezingen, muziek. Confronterend: ja. Maar ook met een onwaarschijnlijke compassie. Humor ook. En vooral: met dankbaarheid voor de schoonheid van het leven in al zijn facetten.

Tekst en beeld: Marianne Lubrecht

Theo Bovens, ambassadeur van de editie van het festival, opent de dag met het deponeren van twee briefjes in de brievenbus voor de Hemelpost. Die brievenbus is voor deze dag gemaakt in een met bloemen versierde vurenhouten doodskist. Plechtig is hij de Sint-Janskerk binnengedragen, en zal anderhalf uur later begeleid door de leden van de samba-band Segura! op een bakfiets worden gezet en door Theo Bovens naar het Vrijthof worden gereden. 

Aan wie hij die briefjes heeft geschreven, wil dagvoorzitter Cathelijne Theunissen weten. ‘Aan een onbekende gesneuvelde soldaat, wiens graf op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten ik heb geadopteerd. Daarop staat naar een tekst van Rudyard Kipling: “Know only to God”. Het tweede briefje is aan alle overleden vrienden en bekenden aan wie ik, vind ik, meer had moeten denken. En door vandaag word ik weer eraan herinnerd hoe belangrijk dat is.’ 

De hele dag was een aaneenschakeling van bijzondere momenten:

Hans Heijkers, de organist van de Sint-Servaasbasiliek, zingt tijdens de lezing van Deken Dautzenberg op zo ontroerende wijze het ‘In Paradisum’ uit de klassieke roomse uitvaartmis dat menigeen de tranen in de ogen krijgt. De Deken heeft op het altaar in de dagkapel een tableau samengesteld van de rijk geborduurde zwarte koorkap, het wierookvat, het wijwatervat en de paaskaars. ‘Allemaal om de overledene die nu aan zijn reis naar het hiernamaals is begonnen te eren, en de nabestaanden te laten weten: ook jij bent niet alleen,’ zegt Deken Dautzenberg. 

De mensen van het Toon Hermans-huis, wat een geweldige, fantastische schatten zijn dat. ‘Welkom, wees welkom,’ ademt alles. ‘Maak het je gemakkelijk’ en ‘Wat kan ik voor je doen.’ Kijk eens naar de foto van de twee dames die de Therapeutic Touch-methode demonstreren.

Nadja Ensink-Teich, vertelt hoe ze verder heeft (moeten) leren leven nadat haar man werd gedood toen hij, elf dagen na de geboorte van hun eerste kind, even naar de brievenbus liep om nog een paar geboortekaartjes te posten. Hij is door een psychotische man met een keukenmes doodgestoken. ‘Rouw is de ander kant van liefde,’ zegt Nadja. ‘Het een kan niet zonder het ander.’ En: ‘Het is de snelste leerschool van het leven die er is. Plotseling weet je: je kunt niet leven alsof je eeuwig de tijd hebt. Je keuzen zijn bewuster.’ En dan de grote vraag: kun je de dader vergeven? ‘Nog niet,’ zegt ze in alle eerlijkheid, ‘maar ik kies de liefde boven de haat.’ 

Zelden heb ik een festival meegemaakt waar zo veel verwoord werd, hoe ongemakkelijk ook, waar zo veel emotie de ruimte kreeg. ‘Het percentage sterflijkheid is 100 procent,’ zijn de woorden die Bert Keizer de kerk in knalt, en krijgt daarmee de lachers op zijn hand. Klopt, zie ik een jonge vrouw denken, maar wat mis ik hem.

‘Veur altied in mien hart’, schrijft iemand even later op het deksel van de kist, die met post en al bij La Grande Suisse gecremeerd al worden.

Misschien kun je de kern van de verhouding tussen leven en dood als volgt verwoorden,’ zegt Cathelijne Theunissen tot slot. ‘Dood, blijf zo lang je kunt bij me vandaan, maar wees welkom als ik je nodig heb.’