Inhoudsopgave
Gunt het stadsbestuur de gemeenteraad een goed geïnformeerd debat over de vraag of Maastricht überhaupt naar meer dan 140.000 inwoners kan en wil groeien, voordat onomkeerbare besluiten over de inrichting van de stad worden genomen? Met die indringende slotvraag besluiten zeven oppositiepartijen een reeks van negentien schriftelijke vragen aan het college. Zij eisen bovendien een volledige reconstructie van de manier waarop de groeiambitie is ontstaan.
De vragen zijn ingediend door raadsleden van SP, Partij voor de Dieren, Maastricht van Nu, Forum voor Democratie, PVV, Partij Veilig Maastricht en Sociaal Actieve Burgerpartij. De partijen zetten grote vraagtekens bij de onderbouwing van de ambitie om Maastricht te laten groeien naar meer dan 140.000 inwoners in 2040.
De fracties willen dat het college zelf het initiatief neemt om de kwestie op de agenda van de gemeenteraad te krijgen. De raad gaat formeel weliswaar over zijn eigen agenda, schrijven zij, maar in de praktijk is het eenvoudiger een onderwerp te bespreken wanneer het college daarvoor een voorstel doet aan de agendacommissie.
Spoorzone
Hoog in de vragenlijst staat ook de opvallende verhouding tussen de woningbouwplannen voor de Spoorzone en de verschillende toekomstscenario’s van onderzoeksbureau Stec.
In het zogenoemde werkgelegenheidsscenario wordt uitgegaan van grote economische successen: 9.000 extra banen op Chemelot, een groei van 25 procent op de Brightlands Health Campus en 1.750 banen rond de mogelijke Einstein Telescope. Als al deze ontwikkelingen werkelijkheid worden, groeit Maastricht volgens de berekeningen met 4.690 huishoudens tot 2040.
Dat zijn nog altijd aanzienlijk minder huishoudens dan de circa 8.000 woningen die nu alleen al in de Maastrichtse Spoorzone zijn voorzien. Het verschil bedraagt ruim 3.300 woningen. Daarbij komt dat ook buiten de Spoorzone al een omvangrijke plancapaciteit bestaat.
Zelfs in het meest vergaande ambitiescenario van Stec groeit het aantal huishoudens tot 2040 met 6.735. Ook dat aantal ligt dus onder de 8.000 woningen in de Spoorzone. Het ambitiescenario bestaat uit het volledige werkgelegenheidsscenario, aangevuld met de veronderstelling dat Maastricht nog eens 2.045 extra huishoudens weet aan te trekken.
De oppositiepartijen willen daarom een integrale rekensom waarin het college alle bestaande woningbouwplannen afzet tegen de verwachte ontwikkeling van het aantal huishoudens in ieder van de vier Stec-scenario’s. Zo moet duidelijk worden bij welk scenario vraag en aanbod in evenwicht zijn en wanneer een structureel risico op overaanbod ontstaat.
Stec waarschuwt zelf dat zelfs bij het ambitiescenario een reëel risico op overaanbod bestaat. De fracties vragen daarom of de woningbouw in de Spoorzone gefaseerd wordt uitgevoerd en pas wordt opgeschaald wanneer uit monitoring blijkt dat Maastricht daadwerkelijk sterker groeit.
Politieke wens
De raadsvragen volgen op berichtgeving van De Nieuwe Ster over de herkomst van de ambitie van 140.000 inwoners. Tijdens de politieke bespreking van het Stec-onderzoek bleek dat het hoogste groeiscenario niet voortkomt uit een onafhankelijke prognose. De gemeente heeft Stec gevraagd een afzonderlijk scenario door te rekenen waarin de eerder vastgelegde politieke groeiambitie als uitgangspunt werd genomen.
De reguliere prognoses die bij het opstellen van de Omgevingsvisie beschikbaar waren, varieerden van een krimp naar ongeveer 114.000 inwoners tot een beperkte groei naar ruim 124.000 inwoners in 2040. Geen van die prognoses kwam in de buurt van 140.000 inwoners.
In de Omgevingsvisie staat volgens de vragenstellers bovendien expliciet dat aan de gekozen groeistrategie geen exact inwonertal kan worden gekoppeld. Een groei met 10.000 tot 15.000 inwoners werd gekozen omdat die “substantieel en dus betekenisvol” zou zijn en tegelijk zou passen “bij de maat van Maastricht”.
Volgens de zeven fracties gaat het daarmee om een bestuurlijke wens en niet om een demografische voorspelling. Door die wens vervolgens door Stec te laten doorrekenen en de uitkomst daarvan te gebruiken als ondersteuning van dezelfde ambitie, dreigt volgens hen een cirkelredenering.
Reconstructie
De partijen eisen een feitelijke en chronologische reconstructie. Het college moet aangeven wanneer het getal van 10.000 tot 15.000 extra inwoners voor het eerst opdook, wie het heeft voorgesteld en op welke rapportage of prognose het was gebaseerd.
Ook willen zij de oorspronkelijke onderzoeksopdracht aan Stec, het eerste conceptrapport en alle volgende versies ontvangen. Daarmee moet de raad kunnen controleren wanneer het ambitiescenario aan het onderzoek is toegevoegd, wie daartoe opdracht gaf en welke wijzigingen tijdens het onderzoek zijn aangebracht.
Daarnaast vragen de fracties opnieuw waarom het definitieve Stec-rapport, dat op 14 april 2026 bij de gemeente lag en in het college werd besproken, niet bij de coalitieonderhandelingen is ingebracht. Tijdens die onderhandelingen waren wonen en bevolkingsgroei juist centrale onderwerpen.
Het rapport werd pas op 24 juni, enkele uren voor het debat over het coalitieakkoord, naar de gemeenteraad gestuurd. Voormalig wethouder Johan Pas heeft ontkend dat hij het rapport heeft achtergehouden en verwees naar een afspraak om het stuk in het tweede kwartaal naar de raad te sturen. Volgens de oppositie verklaart die afspraak echter niet waarom het onderzoek niet beschikbaar was voor de partijen die op dat moment het coalitieakkoord opstelden.
De gemeentesecretaris en wethouder Hubert Mackus konden eerder niet uitleggen hoe de groeiambitie precies tot stand was gekomen. Zij zouden dat uitzoeken of “laten nakijken”. De zeven oppositiepartijen willen nu weten of dat onderzoek inmiddels is afgerond.
De kernvraag is volgens hen of Maastricht voor de komende vijftien jaar ingrijpend ruimtelijk beleid kan vaststellen zonder dat duidelijk is waarop het groeidoel van meer dan 140.000 inwoners precies is gebaseerd. Dat beleid raakt niet alleen aan woningbouw, maar ook aan verkeer, groen, scholen, gezondheidszorg, energievoorzieningen en mogelijk de groene randen van de stad.
De partijen willen daarom eerst alle feiten op tafel en daarna een afzonderlijk raadsdebat. Pas vervolgens zou Maastricht besluiten mogen nemen die de inrichting van de stad langdurig en mogelijk onomkeerbaar veranderen.
Maurice Ubags
Van onze redactie
Al ons nieuws is en blijft gratis, maar waardeert u ons werk, steun dan De Nieuwe Ster.
