Inhoudsopgave
Een onderzoekster die aan de basis stond van een wetenschappelijk onderzoeksproject van de Universiteit Maastricht, maar uiteindelijk zelf buiten het project kwam te staan, krijgt geen voorschot van 175.000 euro voor misgelopen inkomsten. Ook hoeft de universiteit er niet voor te zorgen dat zij alsnog als mede-auteur wordt vermeld bij wetenschappelijke publicaties. Dat heeft het gerechtshof in Den Bosch bepaald.
De zaak draait om een onderzoeksvoorstel uit 2018 naar de neurobiologische mechanismen van de waarneming van ritme en beats. De onderzoekster werkte daarvoor samen met een hoogleraar van de Faculty of Psychology and Neuroscience. In het voorstel stond dat zij als postdoc onderdeel zou worden van het onderzoeksteam. De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek NWO kende voor het vierjarige project 750.000 euro subsidie toe.
Na toekenning van de subsidie ontstond echter onenigheid over haar aanstelling. De onderzoekster en de universiteit bereikten geen overeenstemming. Vervolgens kreeg NWO het verzoek het projectplan te wijzigen en werd een andere postdoc aangesteld.
De onderzoekster vond dat het project ondertussen wel voortbouwde op haar wetenschappelijke werk en ideeën. Daarin kreeg ze later voor een belangrijk deel gelijk. De Commissie Wetenschappelijke Integriteit stelde vast dat het initiatief voor de samenwerking van haar was uitgegaan en dat het onderzoeksvoorstel een gezamenlijke inspanning was. Volgens de commissie bleef haar wetenschappelijke 'vingerafdruk' zichtbaar en kon zij niet eenvoudig uit het project worden geschreven. De handelwijze werd als 'bedenkelijk gedrag' aangemerkt.
Ook het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI) was kritisch. Volgens het LOWI was in het aangepaste onderzoeksvoorstel nog steeds in relevante mate gebruikgemaakt van haar eerdere voorstellen en ideeën. De betrokken hoogleraar had daarop zelfs "zwaar geleund". Van plagiaat was geen sprake, maar wel van een schending van het beginsel van zorgvuldigheid.
Intussen was het onderzoek uitgevoerd en waren publicaties verschenen. Een door de universiteit geraadpleegde deskundige concludeerde later dat de bijdrage van de onderzoekster aan publicaties die substantieel op haar onderzoeksidee waren gebaseerd, erkend had moeten worden. Omdat het onderzoek inmiddels was afgerond en de belangrijkste resultaten waren gepubliceerd, was adequate erkenning volgens hem niet meer mogelijk. Hij adviseerde een financiële compensatie.
De onderzoekster stapte naar de rechter en eiste in hoger beroep onder meer 175.000 euro netto als voorschot op inkomensschade. Ook wilde zij dat de Universiteit Maastricht uitgever Elsevier zou vragen haar alsnog als mede-auteur van publicaties te erkennen.
Daar vangt ze bot. Volgens het hof heeft ze onvoldoende aangetoond dat een onmiddellijke betaling van 175.000 euro noodzakelijk is. Ook is de omvang van de gestelde inkomensschade onvoldoende onderbouwd. Daarbij weegt mee dat de universiteit haar destijds wel een arbeidsovereenkomst voor twee jaar heeft aangeboden, maar partijen daarover geen overeenstemming bereikten.
Ook mede-auteurschap zit er niet in. Hoewel haar onderzoeksidee een rol kan hebben gespeeld, gelden daarvoor aanvullende eisen. Een auteur moet onder meer de definitieve publicatie hebben goedgekeurd en verantwoordelijkheid dragen voor de inhoud. De onderzoekster was niet betrokken bij het schrijven van de drie artikelen en kan achteraf niet meer aan alle voorwaarden voldoen.
De uitkomst is daarmee wrang voor de onderzoekster: eerdere integriteitsonderzoeken stelden vast dat bij de voortzetting van het project zwaar op haar ideeën en onderzoeksvoorstellen was geleund. Dat levert haar in dit kort geding echter geen schadevergoeding of mede-auteurschap op. Ze moet bovendien 3.433 euro aan proceskosten betalen.
Maurice Ubags
Maurice Ubags
