Comissies: pak niet steeds dezelfde murals-artiesten

Voor murals in Maastricht wordt te vaak een beroep gedaan op een beperkt aantal kunstenaars. Dat kan leiden tot herhaling van stijlen en thema’s. De Welstands- en Monumentencommissie (WMC) en de Adviescommissie Kunst in de Openbare Ruimte (AC-KIOR) pleiten daarom voor meer variatie en een betere afstemming tussen kunstwerk en locatie.

Dat staat in het Jaarverslag 2025 van de Welstands- en Monumentencommissie die de gemeente Maastricht adviseert.

De belangstelling voor grote muurschilderingen neemt toe. Initiatieven komen vaak van bewoners die hun straat of buurt willen verlevendigen. De commissies zijn niet tegen murals, maar vinden wel dat kritischer moet worden gekeken naar de gekozen kunstenaar, het ontwerp en de plek.

Wanneer steeds dezelfde kunstenaars worden ingeschakeld, bestaat het risico dat vergelijkbare beelden op verschillende plekken in de stad verschijnen. Daardoor kan het eigen karakter van een gebouw, straat of buurt naar de achtergrond verdwijnen. Volgens de commissies moet de keuze voor een kunstenaar daarom nadrukkelijk worden afgestemd op de architectuur, geschiedenis en identiteit van de locatie.

De WMC stelde in juni 2024 richtlijnen op voor het beoordelen van murals. Deze richtlijnen zijn ook gedeeld met buurtinitiatieven. De commissie adviseert het liefst al in een vroeg stadium over de afmetingen en positionering van een kunstwerk. Zo kan een mural logisch worden ingepast in de architectuur van een gebouw.

Op monumenten zijn muurschilderingen volgens de commissie in beginsel onwenselijk. Murals zijn immers niet of nauwelijks omkeerbaar en kunnen schade veroorzaken aan historische gevels. Wanneer toch voor een muurschildering wordt gekozen, moet onder meer dampopen verf worden gebruikt. Ook moet vooraf duidelijk zijn hoe het kunstwerk wordt onderhouden.

Een mural is volgens de commissies niet de enige manier om een straat of buurt aantrekkelijker te maken. Ook vergroening en andere ruimtelijke ingrepen kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan de leefomgeving. Soms sluiten die alternatieven beter aan bij de geschiedenis of uitstraling van een locatie.

In oktober 2025 adviseerde de WMC over een mural op de achtergevel van de Kunstketel. Omdat het gebouw een gemeentelijk monument is en in een cultuurhistorisch attentiegebied ligt, werd ook het team Cultureel Erfgoed betrokken. De schildering was voorzien op een nieuwe muur. Daardoor kon de commissie positief adviseren, al werden wel technische aandachtspunten meegegeven.

Een maand later behandelde de WMC plannen voor murals langs de route van de Groene Zwalker. Binnen dat initiatief vormen muurschilderingen, aangepaste huisjes en bestaande kunstwerken samen een street-artroute. De commissie staat daar in beginsel positief tegenover en constateert dat inmiddels meerdere geslaagde voorbeelden zijn gerealiseerd.