Ironie van witte kozijnen: die van stadhuis waren ook ooit donker

Inhoudsopgave

Oh ironie. De Welstands- en Monumentencommissie bracht vandaag een negatief advies uit over het wit schilderen van bruine kozijnen van het pand aan de Heylerhofflaan 2. Reden: de bestaande bruine kleur op de kozijnen wit maken, zou verlies betekenen van monumentale waarde. De vensters zouden met dat moderne 20e eeuwse wit veel te dominant worden en de unieke 19e eeuwse architectuur van de gevel wegdrukken.

Dat is allemaal een veel groter verlies dan de winst die witte kozijnen opleveren omdat dan het 'ensemble' met het buurpand architectonisch weer één geheel wordt, zoals ook een ambitie van de gemeente luidt. Want waar nummer 2 nog bruin is, zijn nummer 1 en met name andere helft van het ensumble nummer 3 wit.

De ironie is natuurlijk dat waar de onafhankelijke Welstand rechtlijnig in de leer is als het gaat om te toetsen aan monumentenbeleid en aan redelijke eisen van welstand, de gemeente dat vaak niet is. Althans niet voor zichzelf. Witte verlichte kubussen aan het Dinghuis? "Maatwerk". Een negatief advies voor de sloop van het sluiswachtershuisje? "Toch slopen." In het jaarverslag over 2025 schreef de Welstand dat als de gemeente de hoogste eisen voor particulieren hanteert, ze zelf het goede voorbeeld moet geven. De voorbeelden waarin de gemeente voor zichzelf andere maatstaven hanteert, zijn talrijk.

De Nieuwe Ster kreeg naar aanleiding van het verhaal over de bruine kozijnen in de Heylerhofflaan meteen foto's en oude ansichtkaarten van lezers toegestuurd waarop te zien is dat de kozijnen van het stadhuis ook ooit donker waren. Die kozijnen zijn wel witgeschilderd. De Nieuwe Ster dook in de archiefsite Delpher en vond bij een eerste zoekslag al meteen diverse oude krantenartikelen van een stadhuis met donkere kozijnen.

Ooit, waarschijnlijk helemaal aan het begin van de jaren-60, is besloten dat de kozijnen wit zouden worden. Voor de eerste keer wit, of weer wit? Wie zal het zeggen. Wat we niet weten is of de regels toen zo waren dat je toen gewoon bij de schilder RAL-kleur 9010 kon bestellen. Misschien was wit wel de historische kleur die er meer dan driehonderd jaar geleden op gezeten heeft. Of misschien bepaalde het stadsbestuur toen zelf wel wat wel en niet historisch verantwoord was.

Ironisch blijft het natuurlijk wel.

Net als de foto die we bij Delpher tegenkwamen van het 'verlichte stadhuis'. In 1925 is die foto in veel kranten te vinden, soms onder de kop: 'het geïllumineerde stadhuis.' Met de wetenschap van het gedoe rond de Kerstversiering bij Rieu's hotel Derlon, kun je je afvragen of ook toen niet de kerstversiering afbreuk deed aan de afleesbaarheid van de architectuur van het stadhuis.

Te zien zijn overigens de letters J, W en H onder drie verlichte kroontjes. Die letters verwijzen mogelijk naar Prinses Juliana, Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik.