Kapitale renovatie Alexander Battalaan 32 moet over

De kapitale renovatie van de Alexander Battalaan 32 moet over. De initiatiefnemer Jelle Benders heeft het gemeentelijk monument inmiddels met de beste intenties opgeknapt, daar twijfelt eigenlijk niemand over. Maar de manier waarop dat gebeurd is, stuit achteraf op kritiek van zowel de afdeling Cultureel Erfgoed en sinds dinsdagmorgen ook van een unanieme Welstandscommissie.

Die commissie adviseert nu negatief over de aangevraagde vergunning. Probleem voor de initiatiefnemer: het werk is nu al gemaakt. In een voortraject is er wel iemand van de afdeling Cultureel Erfgoed komen kijken. Een ambtenaar van die afdeling zei dinsdagmorgen: "Het werk was niet allemaal uitgevoerd conform afspraken en was ook al verder uitgevoerd dan afgesproken."

Wat zich in deze kwestie wreekt is dat de initiatiefnemer het werk grotendeels heeft uitgevoerd, voordat de Welstandscommissie ernaar gekeken heeft. En die commissie is, ook al moet ze nu oordelen over gedane renovaties, over een paar zaken nog best positief. Waardevolle stijlelementen en schouwen zijn behouden. Maar er zijn ook zoveel zaken niet goed, dat Welstand nu negatief adviseert over de gevraagde vergunning, die in feite het legaliseren van de huidige situatie is.

Een treffend geschilpunt zijn de platte kunststof kozijnen die in de achtergevel van zowel de aanbouw als in de achtergevel van het hoofdgebouw zijn gemaakt. De initiatiefnemer zegt dat hij perfect aangesloten heeft bij de toestand van de kozijnen toen het gebouw werd aangewezen als gemeentelijke monument. Volgens een advocaat die hij bij zich had is dat geen achteruitgang van monumentale waarde.

De Welstandscommissie ziet dat heel anders. Steeds als opnieuw ingegrepen wordt in een gebouw schrijft de Monumentrichtlijn voor dat naar verbetering gekeken moet worden.

Lid van de Welstandscommissie Mark Feron wees erop dat het bovenlicht in de kunststoffen puien esthetisch niet passend zijn. Bovendien had nooit voor een plat kunststof profiel gekozen moeten worden. Maar op zijn minst voor een blok- of renovatieprofiel. Was vooraf advies gevraagd aan de Welstand, dan had de commissie houten kozijnen geadviseerd. "Dat had allemaal een heel ander karakter gegeven", vatte Feron het samen.

Feron wees er ook op een ander punt dat ook voor alle andere leden van de Welstand het overschrijden van een dikke rode lijn is: het aanbrengen van een trap in een hoek van de salon, dwars door het gewelfde plafond van de kelder naar een onderliggende kelderruimte.

Feron: "Het koppelen van de kelderruimte gaat technische problemen opleveren. Dat is simpel bouwfysica. Het is een groot risico om de kelderruimte binnen de thermische schil van de woning te brengen. Dat leidt tot schimmelvorming en stoffen die vrijkomen. Dat tast op den duur het monument aan. En dat is ook niet goed voor de gezondheid van de mensen in het gebouw. Het is mijn taak daarop te wijzen. Dat is een groot aandachtspunt, een groot risico."

Voorzitter Tom Frantzen over het gemaakte trapgat: "Er zijn ernstige zorgen over de instandhouding van het monument door het risico van condensatie. Slechts met zeer extreme bouwkundige maatregelen is dat enigszins in de hand te houden. Dan gaat het om wandverwarming en zware ventilatie van een voorzetwand, zo weten we uit ervaring."

Met het plaatsen van de trap is ook de kamerstructuur van het pand doorbroken. Die kamerstructuur wordt door alle leden van de Welstand juist gezien als een wezenlijke kwaliteit van dit soort gebouwen." De Welstand adviseert dan ook dat de oude situatie wordt hersteld.

De initiatiefnemer probeerde de gemaakte "minimale" trapdoorgang nog te verdedigen. Hij wees op een ingediend bouwhistorische rapportage. De waarde van het kelderplafond zou al niet meer veel voorstellen: het plafond was al op veel plaatsen veranderd. Welstand: "Daar zijn wij het mee oneens, de vloer heeft wel degelijk monumentale waarde."

De initiatiefnemer wees erop dat er tegenwoordig apparaten zijn die frequenties uitzenden, waardoor de zoutkristallen in de stenen in de kelder geen water opnemen en gaan condenseren. Voorzitter Tom Frantzen: "Daar heb ik zelf ervaring mee. Ik heb me daar zeer in verdiept. Ik zou dat apparaat nooit kopen. Maar los daarvan: dat zit allemaal niet in deze vergunningsaanvraag."

Over de zijgevel zei Feron: "Erg jammer dat van de oorspronkelijke indeling niets meer te zien is. Waarom niet de rondboog behouden? Dat is een stukje geschiedenis, dat is ook kwaliteit. Nu is alles dichtgemetseld om de privacy te verhogen. Dat kan ik nog wel begrijpen. Als je nu herstel zou eisen, gaat dat erg ver. Dat zou ik zelfs disproportioneel vinden."

Een toilet dat bij de renovatie is afgebroken en weer opgebouwd, daar kon Welstand positief over zijn. Over een nieuw kelderraam ook, mits het in hout wordt uitgevoerd. Het wit schilderwerk op de buitenmuur is te hoog opgetrokken, maar dat hoeft ook niet meer aangepast te worden.

Hoe het verder moet? Er zal waarschijnlijk een nieuwe aanvraag voor een vergunning ingediend moeten worden. Dan zal eerst de afdeling Cultureel Erfgoed moeten adviseren en daarna gaat de Welstand een oordeel geven.

Tom Frantzen: "Als die volgorde al was gevolgd, zou je niet vergeefs eerst allerlei bouwkundige ingrepen hebben gedaan."

Jelle Benders begon dinsdag positief aan de vergadering van Welstand: "We hebben met de beste intenties het pand toekomstbestendig willen maken. Het pand verkeerde in een verwaarloosde staat. De afdeling Cultureel Erfgoed is er uiteindelijk bij betrokken. Dat hadden we graag veel eerder gedaan. Daar hebben we ook al maanden geleden om verzocht. En vervolgens worden we uitgenodigd voor de Welstandscommissie. We hopen de goede intenties te kunnen overbrengen."

Mark Feron: "We zien de goede intenties. Maar we vrezen precedentwerking als we dit zouden toestaan. Dan komen straks ook anderen met dit soort verzoeken."