Maastricht kiest voor Engels, Kerkrade juist voor dialect

Maastricht wil als internationale stad meer gemeentelijke informatie in het Engels aanbieden. Een motie van VOLT om de Engelstalige dienstverlening structureel te verbeteren, kreeg dinsdagavond steun van een meerderheid van de gemeenteraad. Opvallend: de VVD vroeg zich bij haar tegenstem af waarom in de motie geen enkele aandacht is voor het Mestreechs. Het contrast met Kerkrade is groot. Daar gaat de gemeente medewerkers die het lokale dialect niet spreken juist Kirchröadsj plat leren.

Maastricht is een internationale stad en wil dat ook zijn. Dat heeft consequenties voor de taal waarin de gemeente met haar inwoners communiceert. De gemeenteraad stemde dinsdag 22 september in met een motie van VOLT die het college opdraagt de Engelstalige informatievoorziening structureel te verbeteren.

VOLT wijst daarbij op de Universiteit Maastricht, waar meer dan 60 procent van de studenten internationaal is. Vijf jaar na het afstuderen woont en werkt volgens de motie nog maar 11,6 procent van de internationale studenten in de regio. Ook voelt 39 procent van de internationale inwoners zich hier volgens een aangehaald onderzoek niet thuis. Taal is daarbij een van de genoemde problemen.

De partij wil daarom vooral in en rond het stadhuis digitale drempels wegnemen. Gemeentelijke websites en portalen moeten worden gecontroleerd op de juistheid en actualiteit van hun Engelstalige informatie. Nederlandse en Engelse informatiekanalen moeten inhoudelijk gelijkwaardig worden en Engelse informatie moet gemakkelijker vindbaar zijn. Actuele informatie en deadlines moeten voortaan tegelijkertijd en correct in het Nederlands én Engels worden bijgewerkt.

De motie werd ingediend door VOLT en medeondertekend door SP, Partij Veilig Maastricht, M:OED en PvdA. Opmerkelijk is dat de studentenpartij bij uitstek, M:OED, zelf tijdens de raadsvergadering niet aanwezig was. De motie werd met 19 stemmen voor en 14 stemmen tegen aangenomen.

De VVD, die tegen stemde, wierp tijdens haar stemverklaring een andere taalvraag op. Waarom is er in zo'n voorstel eigenlijk geen aandacht voor de eigen taal van Maastricht, het Mestreechs?

Een terechte vraag en interessant om 25 kilometer oostwaarts naar Kerkrade te kijken.

Daar kiest de gemeente voor een vrijwel tegenovergestelde beweging. Kerkrade is trots op het Kirchröadsj plat en wil dat het dialect niet alleen wordt bewaard, maar daadwerkelijk wordt gesproken. Gemeentelijke medewerkers mogen inwoners gerust in het Kerkraads te woord staan. Wie het dialect niet of onvoldoende beheerst, kan zelfs een korte praktische cursus volgen om een eenvoudig gesprek in het Kirchröadsj te leren voeren.

Volgens Kerkrade maakt dialect het contact persoonlijker en zorgt het voor verbinding. Het Kirchröadsj wordt er nog in alle lagen van de bevolking gesproken en leeft voort in liedjes, boeken, gedichten, verhalen, toneel en uiteraard carnaval. Dialectverenigingen en de gemeentelijke Kommissiejoeën Hats vuur Kirchröadsj Plat houden zich actief bezig met de taal.

Dat betekent overigens niet dat Maastricht het Mestreechs heeft afgeschreven. Ook daar gebeurt veel om de eigen taal levend te houden. Vooral Veldeke Mestreech zet zich nadrukkelijk in voor behoud en toekomst van het Mestreechs, onder meer met cursussen, activiteiten en aandacht voor de taal in het onderwijs.

Ook de Maastrichtse politiek heeft zich eerder uitgesproken voor het dialect. Zo werd in 2024 een VVD-motie over lokale dialectnamen op plaatsnaamborden zelfs unaniem aangenomen. Het contrast zit dus niet simpelweg in vóór of tegen het eigen dialect.

Wel leggen beide gemeenten nu een opvallend ander accent. Maastricht kiest vanuit zijn internationale karakter voor steeds betere Engelstalige gemeentelijke dienstverlening. Kerkrade kiest ervoor om juist het plaatselijke dialect binnen de eigen gemeentelijke organisatie te stimuleren.

Daar wordt niet alleen van inwoners verwacht dat zij zich aanpassen aan de taal van de overheid. Ambtenaren die de plaatselijke taal niet kennen, krijgen juist de mogelijkheid die taal te leren.

In Maastricht wordt zo gewerkt aan een stadhuis waar een internationale inwoner steeds beter in het Engels terecht kan. In Kerkrade aan een gemeentehuis waar een medewerker desnoods op cursus gaat om Kirchröadsj met de inwoners te kunnen praten.