Inhoudsopgave
Zorgcowboys hebben de afgelopen vier jaar nagenoeg volledig vrij spel gehad om misbruik te maken van WMO-vergoedingen. Maastricht had de afgelopen vier jaar gemiddeld slechts 0,8 voltijdskracht beschikbaar voor toezicht op WMO-fraude. In het gemeentelijke overzicht over 2022 tot en met 2026 staat één concreet teruggevorderd bedrag: 666 euro. Geen van de 26 opgesomde zaken is doorgestuurd naar politie of Openbaar Ministerie. Te veel uren declareren is valsheid in geschrifte.
De financiële belangen zijn groot.
Volgens de jaarrekening over 2025 van Maastricht gaf de stad in dat jaar 44,5 miljoen euro uit aan twee directe Wmo-taakvelden: €7,866 miljoen aan Wmo-maatwerkvoorzieningen (hulpmiddelen, woningaanpassingen en vervoer) en €36,641 miljoen aan maatwerkdienstverlening voor volwassenen, waaronder huishoudelijke hulp en begeleiding.
Gemeenten gaven in 2024 landelijk ruim 6 miljard euro uit aan Wmo-maatwerkvoorzieningen. Bijna 1,3 miljoen mensen maakten gebruik van die ondersteuning, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
De gemeente Maastricht had jarenlang weinig mensen beschikbaar om te controleren of zorg daadwerkelijk werd geleverd en juist werd gedeclareerd. In de praktijk was ongeveer 0,8 fte beschikbaar voor Wmo-rechtmatigheidstoezicht. Het college zegt dat binnengekomen meldingen zijn opgepakt, maar erkent ook dat het toezicht vooral „reactief” was: onderzoek volgde op een melding, terwijl structureel en proactief toezicht meer capaciteit vraagt.
Dat blijkt uit antwoorden van het college op schriftelijke vragen van D66 en Maastricht van NU over zorgfraude. Het overzicht bevat meldingen en onderzoeken uit 2022 tot en met 2026. Het college waarschuwt dat de cijfers „geen volledig beeld” geven van de daadwerkelijke omvang van zorgfraude.
Fraude vastgesteld, geen zaak naar justitie
In 2022 stelde de sociale recherche vast dat een zorgaanbieder uren had gedeclareerd die niet waren gewerkt. De gemeente vorderde 666 euro terug. De zaak werd niet doorgestuurd naar politie of OM.
In 2024 stelde de sociale recherche bij een pilotonderzoek voor de Heuvellandgemeenten opnieuw fraude vast. Een zorgaanbieder zou structureel meer uren hebben gedeclareerd dan daadwerkelijk geleverd. Volgens de gemeentelijke tabel had de recherche de betrokken gemeenten meerdere keren om overleg over vervolgstappen gevraagd. „Heuvellandgemeenten hebben hier uiteindelijk geen reactie op gegeven”, staat er. Bij de vraag of de zaak tot een maatregel of doorgeleiding leidde, staat tweemaal ‘nee’. Het betrof een pilot voor de Heuvellandgemeenten; de registratie maakt niet duidelijk welke vervolgstappen daar eventueel buiten Maastricht zijn gezet.
Een andere zaak uit 2024 werd samen met meerdere gemeenten en het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) onderzocht. De gemeente schrijft dat daaruit bleek dat een zorgaanbieder onder meer met de DigiD van inwoners declaraties indiende bij de Sociale Verzekeringsbank. De zorgovereenkomsten met de betrokken inwoners werden beëindigd. Terugvordering bleef achterwege omdat de inwoners volgens het college niet opzettelijk hadden gehandeld. De zaak werd wel naar het RIEC doorgeleid, maar niet naar politie of OM.
In de kolom over doorgeleiding naar RIEC, politie of OM staat bij geen enkele zaak een verwijzing naar politie of Openbaar Ministerie. Twee zaken werden wel gemeld bij het RIEC.
Andere signalen werden niet verder onderzocht of liepen vast. In 2023 werd een melding over mogelijk te veel gedeclareerde zorg niet onderzocht omdat de sociale recherche onvoldoende concrete aanknopingspunten zag. De melder was anoniem, waardoor er geen nadere vragen konden worden gesteld. In een zaak over een aanbieder die mogelijk meer zorg declareerde dan geleverd, schrijft het college dat het onderzoek lang op de plank had gelegen en uiteindelijk werd beëindigd.
Geen totaalbedrag van schade
De gemeente kan niet aangeven hoeveel geld gemoeid was met vastgestelde onrechtmatigheden, hoeveel daadwerkelijk is geïnd of hoeveel toekomstige uitgaven zijn voorkomen. Die resultaten zijn de afgelopen jaren niet systematisch geregistreerd, schrijft het college. In het overzicht staat één concreet teruggevorderd bedrag: de 666 euro uit 2022.
Het college verwijst ook naar een RIEC-rapport. Daarin schatten professionals dat 3 tot 10 procent van de totale zorggelden in handen van criminelen verdwijnt. Dat is geen vastgesteld percentage voor de Maastrichtse Wmo-uitgaven.
Toezicht
Het college wil de toezichtorganisatie uitbreiden naar vier fte voor rechtmatigheids- en kwaliteitstoezicht samen. De uitbreiding moet ruimte bieden voor structurele, proactieve en risicogerichte controles. Waar nodig en binnen de wettelijke bevoegdheden moeten die ook onaangekondigd kunnen plaatsvinden.
De vier fte zijn dus niet uitsluitend bedoeld voor fraudeonderzoek: ze worden verdeeld over toezicht op rechtmatigheid én kwaliteit. Het college wil voortaan jaarlijks openbare cijfers publiceren over meldingen, onderzoeken, maatregelen, terugvorderingen en controles.
Van onze redactie
Van onze redactie
Al ons nieuws is en blijft gratis, maar waardeert u ons werk, steun dan De Nieuwe Ster.
