Inhoudsopgave
Op 14 april stuurden de onderzoekers van Stec een zeer lijvig en ongetwijfeld kostbaar rapport van dik 200 pagina's naar de gemeente Maastricht. Het rapport bevat een zeer uitgebreide en actuele analyse van de woningbehoefte in Maastricht en schetst verschillende scenario's voor de toekomst. Terwijl in Kasteel Vaeshartelt zes partijen de coalitie in elkaar zetten, komt het rapport daar maandenlang niet ter tafel. Het rapport lag ergens stof te happen in het stadhuis. Dat is des te opmerkelijker nu het centraal thema van de coalitie een groei is van het inwonertal naar meer dan 140.000 in 2040. De grote vraag is: wie hield het rapport dik twee maanden achter voor de formerende partijen? Oud-wethouder Johan Pas? De ambtenaren? Het college?
Het rapport dook woensdag plots op voor de buitenwereld. Het werd door wethouder Johan Pas - op zijn laatste dag als wethouder - naar de raad gestuurd in een RIB, een raadsinformatiebrief. De oppositie was per direct zeer geïrriteerd: Waarom worden wij enkele uren voor het raadsdebat over het coalitie-akkoord pas geïnformeerd? Zo'n lijvig rapport over de woonbehoefte op het allerlaatste moment over de schutting gooien, dat is de oppositie bewust op een informatie-achterstand zetten. En dat klemt te meer nu alle oppositiepartijen hun bijdragen al hadden voorbereid en daarbij allemaal ingingen op de door de coalitie gewenste groei naar 140.000 inwoners. De oppositie was ronduit verbolgen.
Meteen na aftrap van het debat door Marlou Jenneskens (D66)kreeg ze een interruptie van Jo Smeets van Maastricht van Nu: "Heeft D66 het woningbehoefte-onderzoek meegenomen in de coalitie-onderhandeling?"
Jenneskens: "Voorzitter, zeker. We hebben niet alleen onze eigen wensen en dromen uitgesproken, maar er zijn hier al heel lang mensen die hiermee bezig zijn. Onder andere met beleid maken voor de woningmarkt. Dus dat is daarin zeker meegenomen. Ja."
Smeets: "Dan mijn tweede vraag. Als dit rapport meegenomen is en we hebben het over bruggen bouwen en samenwerken, hoe kan het dan dat deze raad dit rapport pas vandaag gekregen heeft?"
Jenneskens was meteen eventjes van haar stuk gebracht.
Jenneskens: "Voorzitter.... ik weet eerlijk gezegd .... laat ik mezelf corrigeren .... ik heb het document niet als zodanig voorbij zien komen in de coalitie-onderhandelingen. Er zijn fiches geweest, presentaties, inhoud. De meeste dingen die wij tot ons hebben genomen zitten in een dossier en dat is straks voor u toegankelijk."
Niet alleen Smeets maar de hele oppositie viel over het achterhouden van het rapport. Ze voelden zich bewust op een informatie-achterstand gezet ten opzichte van de andere raadsleden van de coalitie. Net na het uitkomen van het rapport-Berenschot over een verziekte bestuurscultuur in de stad. Juist op het thema waar het in het debat over ging: "Als we uitbreiden naar 140.000 inwoners, zijn we dan niet de huidige brand van de woningnood aan het blussen met benzine?", zoals Smeets het oppositie-verhaal vertolkte.
Wat Jenneskens in eerste instantie zei bleek inderdaad niet te kloppen, zoals ze zichzelf corrigeerde in tweede instantie. Het woningbehoefte-onderzoek was tot woensdagmorgen ook niet bekend bij de andere raadsleden. Jean Pellaers van coalitiepartij PvdA: "Ik voel mij ook overvallen door het rapport." Gabriëlle Heine van het CDA die ook stevig mee-onderhandelde in Vaeshartelt zei het nog duidelijker: "Door de oppositie wordt de valse suggestie gewekt dat de coalitiepartijen al eerder het Stec-rapport hadden. Dat is absoluut niet waar. Wij hebben het Stec-rapport niet eerder tot ons gekregen. "
Met die boodschap maakte Heine pas echt duidelijk dat het rapport, dat een uitgebreide onderlegger had moeten zijn voor het coalitie-akkoord, helemaal niet boven tafel is gekomen.
Johan Pas, die als wethouder Wonen het rapport woensdag naar de raad stuurde, ontkent het rapport van 14 april achter te hebben gehouden: "Ik heb niets achter gehouden. Conform afspraak met de raad zou het rapport in Q2 2026 naar de raad gebracht worden." Q2, daarmee bedoelt hij het tweede kwartaal van dit jaar dat over enkele dagen afloopt.
Het rapport is niet op de formatietafel gekomen, het is later wel besproken in het college, zo laat wethouder Manon Fokke desgevraagd weten. "Waarom het rapport niet in Vaeshartelt tijdens de formatie als onderlegger heeft gediend? Ik weet het niet. Dat zou je eens kunnen vragen aan Gabrielle Haanen, de gemeentesecretaris."
Gabriëlle Haanen: "Goede vraag. Ik weet het niet. Ik zal dat moeten uitzoeken."
Blijft staan de vraag waarom er dan ook niet één ambtenaar heeft gedacht dat het misschien wel nuttig zou zijn om het lijvige Woningbehoefte-onderzoek naar de formerende partijen te sturen. Ze zouden er hun voordeel mee hebben kunnen doen. Dat gebeurde dus niet.
De politiek tastte daarom ook noodgedwongen inhoudelijk in het duister en kwam niet veel verder dan vragen stellen.
Jules Ortjens van Volt: "We maken ons zorgen over de 140.000 inwoners-visie. Deze dreigt wel heel oppervlakkig te worden. De belangrijkste vraag blijft welke inwoners we willen trekken en of we ons niet blind staren op een oppervlakkige slogan. We moeten helder maken wie we willen. Het woonbehoefte-onderzoek dat vandaag gepubliceerd is - maar dat er al lag sinds april - stelt dat er nog meer druk is op de woonmarkt dan we al dachten. Dat maakt het nog urgenter dat we kritisch kijken naar onze huidige inwoners: hoe zorgen we dat die een passend dak boven hun hoofd hebben, voordat we over 140,000 inwoners beginnen te dromen? De inwoners van 25 to 50 jaar zijn de dupe. Vooral het rapport - dat we nu pas hebben kunnen scannen - baart ons zorgen."
Waar Jenneskens uit de doeken deed dat er wel presentaties zijn geweest over inhoudelijke vragen vanuit de formatie, blijft de vraag open staan waarom tijdens de hele formatie het allerbelangrijkste rapport met alle actuele analyses, inzichten (wat moeten we bouwen, wat niet?) en toekomstscenario's niet ter tafel is gekomen.
Maurice Ubags
Peter Eberson
