45 ambtenaren, één taak: gasloze stad in 2050

Inhoudsopgave

Eén team, één taak. Dat was lange tijd de reclameslogan van de Koninklijke Luchtmacht. Een heel team was nodig om één F-16 in de lucht te houden. Zo is het ook met de energietransitie in Maastricht. Ooit een klus voor drie ambtenaren, nu voor een team van 45 ambtenaren. Die ene taak? Maastricht moet in 2050 gasloos zijn.

Hoe je dat doet? Vergelijk het met het eten van een olifant: hapje voor hapje. 2050 lijkt nog lang weg, maar als je elk jaar kleine stapjes zet, moet het lukken. Zo is bedacht dat Amby en Vroendael ergens tussen 2036 en 2040 van het gas af moeten worden gehaald. Uit gesprekken met bewoners van die wijken is dat als horizon naar voren gekomen.

De ambtenaren gaan uiteindelijk met alle bewoners van alle wijken aan de slag. Het team van nu nog 45 mensen zal daarom pas tegen 2030 zijn maximale omvang bereiken. De boodschap van de ambtenaren is helder: ‘we’ zullen eraan moeten wennen dat energie steeds duurder wordt. Dat is niet te vermijden.

Op vragen vanuit de politiek kwamen uiteindelijk ook heldere antwoorden. De domeinvergadering Fysiek werd in het MECC door de ambtenaren meegenomen in de energietransitie die voor ons ligt. Vooral de vraag hoe de stad omgaat met mensen die niet mee willen doen, was interessant. Het antwoord: op een gegeven moment wordt simpelweg geen gas meer geleverd in een bepaalde wijk. Wie dan niet ‘over’ is op een ander systeem, is aangewezen op zelfredzaamheid. “En dat mag”, zo legden de ambtenaren uit. “Iedereen mag zelf een oplossing kiezen voor zijn privé-energievoorziening. Maar er is dan geen gas meer.”

De ambtenaren verwachten dat het niet zover zal komen. Buurten en ook bewoners zullen uitgebreid bij de hand worden genomen. Ze lieten dia’s zien die duidelijk maken dat we zestig jaar geleden al een soortgelijke energietransitie hebben gehad: van steenkool naar aardgas. Op een van de dia’s stond: “Gezellige mensen stoken op steenkool.” Het waren de adepten van het vertrouwen in het oude. Zestig jaar hebben we op gas gestookt en nu gaan we weer verder, zo was de boodschap. We hebben het al eens gedaan, dus we kunnen het nog een keer doen.

Uiteraard waren er kritische opmerkingen. Oppositieleider Jo Smeets van Maastricht van NU wees op de beloftes die negen jaar geleden zijn gedaan aan de bewoners van Heugemerveld, toen die over moesten op stadsverwarming. “De belofte was dat het op termijn goedkoper zou worden. Het is al negen jaar alleen maar duurder geworden.” Smeets kan het weten: hij woont in Heugemerveld.

Smeets wilde weten hoe dat straks gaat bij Limmel aan de Maas, waar ook een warmte- en koudenet komt dat gerund gaat worden door een gemeentelijk energiebedrijf. “Wordt die mensen straks ook weer een worst voorgehouden?”

Het antwoord van de ambtenaren was dat een gemeentelijk energiebedrijf pieken in de energierekening juist beter kan opvangen, omdat er geen streven naar maximale winst is. Dat leidde bij Matthie Vermin tot de constatering dat er dan verschillen ontstaan tussen de mensen die in Limmel aan de Maas stadsverwarming krijgen en de mensen in Céramique, die bijvoorbeeld van Ennatuurlijk hun energierekening voor stadsverwarming krijgen. “Dat kan toch niet de bedoeling zijn?”

Mat Brüll van het CDA wees op de bedenkelijke rol die de overheid zelf speelt. “De overheid is onbetrouwbaar. Kijk hoe het is gegaan met zonnepanelen en met elektrische auto’s.” Eerst worden mensen lekker gemaakt met subsidies, daarna worden ze met boetes en extra belastingen om de oren geslagen.

Duidelijk is overigens dat, als Maastricht alle klimaatafspraken wil halen, vooral gekeken moet worden naar de industrie. Die verbruikt in Maastricht nog steeds meer gas dan alle inwoners samen. Zelfs na het stopzetten van energieslurpers als bijvoorbeeld de glasfabriek.

De ambtenaren gaan het nog druk krijgen, zoveel werd duidelijk. Ze hebben wel al een slimme list bedacht: elk voorstel dat nu nog naar de raad gaat, moet eigenlijk een energietoets krijgen. Wat betekent een voorstel voor de energietransitie in de stad? Je kunt wel woonwijken willen bouwen, maar hebben we daar ook stroom voor? Ze zeiden het heel mooi: “Energie wordt een randvoorwaarde voor elk beleidsterrein.” Als het energievraagstuk voor een voorstel niet eerst wordt opgelost, staat alles stil.