Hillenaar langs randje met verbieden debat in raad

Inhoudsopgave

Burgemeester Wim Hillenaar is het nieuwe politieke jaar onhandig begonnen. In de eerste extra raadsvergadering na het zomerreces stond dinsdagavond om 21.30 uur de benoeming van Sabine Kern als enige agendapunt op de agenda. Zo'n benoeming is meestal een korte feestelijke aangelegenheid: felicitaties, bloemen, familie en vrienden op de publieke tribune en veel mooie woorden. Dat liep deze week ietsje anders.

Dat het anders liep kwam door toedoen van de burgemeester zelf.

Meteen na de opening van de vergadering zag hij zich gedwongen tekst en uitleg te geven over een brief die hij één dag eerder naar de gemeenteraad had gestuurd. Strekking van die brief: Sabine Kern kan onderdelen van haar portefeuille niet uitvoeren (coördinatie cultuur en cultureel erfgoed) omdat haar schoonzoon als manager bij de provincie ook op die terreinen actief is.

Hillenaar probeerde die onderdelen te 'downplayen', alsof ze eigenlijk weinig voorstelden. In de discussie gaf hij overigens wel toe dat de brief laat aan de raad was gestuurd, maar dat weet hij aan "de vakantietijd". Een zwak argument.

In zijn openingswoord legde Hillenaar de gevolgde en grotendeels vertrouwelijke procedure nog eens uit. Een procedure met een onafhankelijk integriteitsonderzoek van bureau Berenschot, een bespreking van de uitkomsten daarvan met de kandidaat door de burgemeester zelf. Hij is immers hoeder van de integriteit. Uiteindelijk nog de bevindingen van de commissie die de geloofsbrieven onderzoekt. Een procedure bedoeld om iemands privé-activiteiten niet in het openbaar te bespreken.

Tot zover een heldere aanpak.

Vervolgens kwam een opmerkelijke uitspraak van de burgemeester. Hij deed een beroep op het Reglement van Orde te melden dat hij daarover een debat in de raad niet zou toestaan. "Zo'n debat staat niet in het Regelement van Orde, dus dat zal ik niet toestaan."

De vraag is of dat verbod met een beroep op het Reglement van Orde terecht is?

Waar het gaat om de vertrouwelijke gegevens is het logisch dat Hillenaar bewaakt dat iemand die wethouder wil worden niet zonder aanleiding voor de bus wordt gegooid, zeker als uit een uitgebreid onderzoek van bureau Berenschot niets naar voren is gekomen wat tot vragen zou kunnen leiden. Niemand die nu twijfelt aan de capaciteiten of integriteit van Sabine Kern.

Waar het debat natuurlijk wel over had kunnen gaan is die rare actie om één dag voor de benoeming met die brief te komen, ook al gaat het college zelf over de invulling van de portefeuilles zoals Hillenaar betoogde. Dat laat evenwel onverlet dat de raad wel mag vragen wat de consequenties van een andere invulling van de portefeuilles zijn en dat mag dat meewegen bij de benoeming.

Een kritische raad had tal van vragen kunnen en zelfs moeten stellen. Waarom is de brief pas één dag voor de benoeming verstuurd? Wanneer wist de burgemeester van het mogelijke risico? Waarom is de benoeming niet uitgesteld? Is de beheersmaatregel voldoende om het gevaar van overlap, van mogelijke samenspanning, te beperken? Wat betekent het wegnemen van portefeuille-onderdelen voor het feitelijke functioneren van Kern?

Dat zijn zo uit de losse pols allemaal bestuurlijke en procedurele vragen, waarmee je als raad wegblijft om iemands “hele hebben en houwen en privéleven” in het openbaar te gaan bespreken.

Dat debat had gevoerd kunnen worden.

Alleen Jo Smeets van Maastricht van NU en Tiny Meese van de Partij Veilig Maastricht stelden uiteindelijk de gang van zaken aan de orde. Terecht: op de agenda staat een raadsvoorstel tot benoeming. De algemene vergaderregels bepalen dat over elk voorstel kan worden beraadslaagd. In twee termijnen, vier minuten spreektijd per fractie.

Uiteindelijk liet Hillenaar ook toe dat Smeets en Meese hun zegje konden doen, zelfs in twee termijnen. Ze benadrukten allebei dat het niet ging om de kwaliteiten en de persoon van Sabine Kern, maar dat het ging om de gevolgde procedure. Smeets sprak van "amateurisme" aan de kant van de burgemeester.

Overigens: Smeets en Meese zeiden wat veel raadsleden ook dachten maar niet uitspraken, zo lieten ze off the record weten aan De Nieuwe Ster. Die raadsleden kozen ervoor het benoemingsfeestje niet verder te verpesten met lastige vragen over de procedure.

Wat niet wegneemt dat deze benoeming zeker de schoonheidsprijs niet verdient. Een burgemeester die al op voorhand waarschuwt dat hij een debat niet gaat toestaan en raadsleden die wel kritiek hebben, maar besluiten die maar niet te ventileren.

Vooral de zwijgende raadsleden werken zo mee aan een situatie die dagdagelijks voorkomt in heel veel werkrelaties. Als iemand pas tijdens een functionerings- of beoordelingsgesprek tot zijn of haar eigen verrassing voor het eerst kritiek hoort, dan is er iets misgegaan.

In een gezonde samenwerking behoort kritiek geven en ontvangen routine te zijn. Dat geldt ook in de verhouding tussen gemeenteraad en college, tussen raad en burgemeester en tussen college en ambtelijke organisatie: wees transparant en wees niet bang dat openlijke kritiek de verhoudingen vertroebelt. Het tegendeel is waar. De lokale democratie moet tegen een stootje kunnen.