Buurtbalans: Is woningonderzoek bijgestuurd door gemeente?

Inhoudsopgave

Is het recente onderzoek naar de woningbehoefte in Maastricht gebaseerd op een onafhankelijke inschatting van wat de stad werkelijk nodig heeft, of heeft de gemeente invloed uitgeoefend om de uitkomsten beter te laten aansluiten bij haar eigen groeiambities? Die vraag staat centraal in een WOO-verzoek dat Jean Dols en Huub Smeets van Buurtbalans bij de gemeente Maastricht hebben ingediend.

De indieners willen onder meer het eerste conceptrapport van onderzoeksbureau Stec boven tafel krijgen en zien welke wijzigingen daarna op verzoek van de gemeente zijn aangebracht.

Het WOO-verzoek is ingediend door Jean Dols en Huub Smeets en ook onder de aandacht van de gemeenteraad gebracht. Aanleiding is de grote tegenstelling die zij zien tussen verschillende bevolkings- en woningprognoses en de ambitie van Maastricht om door te groeien naar 140.000 inwoners.

De indieners willen daarom drie zaken openbaar hebben: de oorspronkelijke opdracht die de gemeente in 2025 aan Stec heeft verstrekt, het eerste conceptrapport dat Stec op basis daarvan heeft gemaakt en de "aanscherpingen" die daarna onder invloed van de gemeente in het definitieve rapport zijn aangebracht.

ABF Research

Centraal in hun kritiek staat het grote verschil tussen de gemeentelijke ambitie en een eerdere prognose van onderzoeksbureau ABF Research. In een landelijk woningbehoefteonderzoek uit juli 2025, uitgevoerd in opdracht van toenmalig woonminister Mona Keijzer, zou ABF voor Maastricht uitkomen op 109.070 inwoners in 2050.

Dat zou een forse krimp betekenen ten opzichte van de huidige bevolking. Daar staat tegenover dat Maastricht in zijn Omgevingsvisie 2040 juist uitgaat van een mogelijke groei naar 140.000 inwoners in 2040.

Ook het recente onderzoek van Stec komt volgens de indieners veel hoger uit. Daarin wordt in het basisscenario gerekend met 4.700 extra woningen, met daarbovenop ruimte voor maximaal ongeveer 2.000 woningen wanneer beleidsambities worden gerealiseerd.

Het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030 gaat nog een stap verder. Daarin wordt ingezet op de bouw van 5.000 woningen in vijf jaar en blijft de ambitie van 140.000 inwoners overeind.

Volgens de indieners ontbreekt een overtuigende verklaring hoe die ambitie zich verhoudt tot de veel lagere bevolkingsprognoses. Zij vrezen dat Maastricht woningen gaat bouwen voor een bevolkingsgroei die uiteindelijk niet komt, waardoor op langere termijn leegstand kan ontstaan.

Dat betekent volgens hen niet dat Maastricht helemaal niet meer moet bouwen. Door gezinsverdunning en de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens zijn ook bij een gelijkblijvend inwonertal extra woningen nodig. Zij wijzen daarbij op de recente Primos-prognoses en schatten dat tot 2040 ongeveer 3.000 woningen nodig kunnen zijn om het huidige inwonertal te kunnen huisvesten.

Ook onderschrijven zij de noodzaak van meer geschikte woningen voor senioren en levensloopbestendige woningen. Hun bezwaar richt zich vooral tegen het uitgangspunt dat Maastricht per definitie fors moet groeien.

Hitte

In het WOO-verzoek wordt bovendien een verband gelegd met klimaat en leefbaarheid. Maastricht kampt volgens de indieners nu al met forse hittestress en droogte. Verdere verdichting en duizenden nieuwe woningen kunnen dat probleem versterken wanneer daar onvoldoende vergroening tegenover staat.

Zij vinden daarom dat niet alleen de vraag hoeveel woningen gebouwd kunnen worden centraal moet staan, maar ook hoeveel groei Maastricht qua leefbaarheid en klimaat aankan.

"Groei is het motto in plaats van minder maar beter", schrijft een van de indieners in een toelichting op het verzoek. Volgens hem zou stabilisatie van het huidige inwonertal al een behoorlijke opgave zijn vanwege het sterfteoverschot.

Met het WOO-verzoek willen de indieners nu vooral kunnen reconstrueren hoe het Stec-onderzoek tot stand is gekomen. Zij vragen zich expliciet af of "voldoende realiteitsgehalte en feitelijkheid" het uitgangspunt zijn geweest, of dat het rapport gedurende het proces meer is gaan aansluiten bij de wensen van het college.