Doorgaan naar artikel

Decennia vergeefs lobbyen voor meer blauw

Politie arresteert pakt een dief van een fatbike op heteraad. Beeld: Willie Lion.

Inhoudsopgave

Flikken Maastricht geeft een geruststellend beeld: een zwaar misdrijf, een paar verdachten en binnen vijftig minuten is de zaak opgelost. In de echte Euregio ligt dat ingewikkelder. Voor criminelen bestaan geen grenzen. Voor rechercheurs is die grens dagelijkse realiteit. Rechtshulpverzoeken moeten worden ingediend voor onderzoeksvragen die in een ander land uitgevoerd moeten worden. Dat vreet tijd en kost veel menskracht.

Maastricht en ook Limburg pleit al decennia voor meer blauw, juist vanwege die grensligging. Criminoloog Cyrille Fijnaut werd al in de beginjaren 2000 regelmatig in stelling gebracht om wat iedereen kan zien wetenschappelijk te onderbouwen voor de beslissers in Den Haag. Hij onderzocht op verzoek van politie, Openbaar Ministerie en lokale bestuurders de grensoverschrijdende criminaliteit en de samenwerking in de Euregio. In 2021 onderzocht adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) de werklast van de Limburgse politiebasisteams. Er is veel tijd en geld in zulke studies gestoken. Ze brachten de problemen in beeld, maar hebben geen structurele uitbreiding van de politiecapaciteit opgeleverd. En recent was er een onderzoek van Bob Hoogeboom.

Incidenten bepalen inzet politie, geen tijd voor recherche
Het is een onthutsend beeld dat professor Bob Hoogeboom schetst in het lobbyrapport voor meer politiesterkte in Limburg. Gebaseerd op onderzoek, literatuur en veel gesprekken met insiders van de politie, die op basis van anonimiteit hun hart luchten. Conclusie: de politie in Limburg reageert eigenlijk alleen nog maar op incidenten.

Burgemeester Wim Hillenaar gaat maar terug tot 2021 "om die lobby te duiden." In een recente raadsinformatiebrief meldt de burgemeester dat de lobby voor meer politiecapaciteit tot dusver geen structureel resultaat heeft opgeleverd. Limburg wees Den Haag op de onderbezetting, de vergrijzing binnen het korps en de extra opgave van de grensligging. Hillenaar speelt open kaart: Bij de laatste herziening van het sterkteverdeelsysteem kreeg Limburg “geheel tegen de verwachting in” geen extra capaciteit.

De burgemeester verschuift daarom het accent. De lobby gaat niet meer alleen over meer agenten, maar ook over experimenteerruimte, juridische aanpassingen en betere samenwerking met de buurlanden. De gezamenlijke Limburgse boodschap is dat een veiliger Limburg ook Nederland veiliger maakt. Daarvoor vraagt de regio onder meer structurele investeringen in mensen en middelen, ruimte om informatie uit te wisselen en samen op te treden en mogelijkheden om gezamenlijk op te leiden en te trainen.

De argumenten klinken bekend. In 2015 vroeg de Maastrichtse gemeenteraad Den Haag al om meer politiecapaciteit, onder meer vanwege het unieke profiel van de stad en haar ligging als grensstad. Minister Van der Steur antwoordde dat bij de landelijke verdeling al rekening was gehouden met Limburg als grensregio en zag geen aanleiding de verdeling aan te passen. Er was dat jaar wel een beperkt succes: Limburg mocht dertig agenten werven om te voorkomen dat de eenheid onder de afgesproken sterkte zou zakken. Dat was geen structurele uitbreiding boven op die norm.

Het AEF-onderzoek uit 2021 onderzocht in opdracht van de Regionale Driehoek de werklast van de Limburgse politiebasisteams en de verhouding tussen werklast en capaciteit. De uitkomst bracht volgens de gemeente opnieuw aan het licht dat Limburg als geheel onderbezet was. De lobby werd vervolgens ingezet om de 'koek' voor de hele provincie groter te krijgen. AEF staat voor Andersson Elffers Felix, een adviesbureau voor maatschappelijke vraagstukken.

Dat de grens extra werk oplevert, is niet alleen een bestuurlijke bewering. In 2023 erkende de minister dat er een disbalans kon bestaan bij internationale rechtshulpverzoeken. Volgens de vraag aan de minister kwam 44 procent van die landelijke verzoeken in Limburg terecht, terwijl de provincie 8 procent van de landelijke afhandelingscapaciteit had. In 2024 berichtte de NOS dat buitenlandse verzoeken Limburgse agenten kunnen weghalen bij het gewone politiewerk. De politie houdt bovendien niet specifiek bij hoeveel tijd die rechtshulp kost.

Cyrille Fijnaut was jurist en criminoloog en gold als een gezaghebbend deskundige op het gebied van politie, strafrecht en georganiseerde misdaad. In 2003 vroegen politie, Openbaar Ministerie en lokale bestuurders in de politieregio Limburg-Zuid hem en andere onderzoekers om de grensoverschrijdende criminaliteit in de Euregio Maas-Rijn en de samenwerking tussen de autoriteiten in Nederland, België en Duitsland te onderzoeken. Dat leidde in 2005 tot een omvangrijke studie. In 2010 volgde nieuw onderzoek naar de grensoverschrijdende dimensie van het politiewerk.

De bevindingen uit die onderzoeken zijn nog herkenbaar. De grens maakt opsporing ingewikkelder en vraagt om kennis, ervaring en capaciteit. Toch was die extra werkbelasting niet goed in beeld en niet voldoende vertaald naar de inzet van personeel. Fijnaut en zijn collega’s beschreven ook hoe samenwerking afhankelijk bleef van afspraken, prioriteiten en de bereidheid om over de grens tijd en mensen vrij te maken. Het is precies de kloof die nu opnieuw zichtbaar wordt: de noodzaak van samenwerking wordt breed erkend, maar daarmee zijn de praktische belemmeringen nog niet verdwenen.

Er bestaan al gezamenlijke patrouilles, overlegstructuren, informatiecentra en afspraken over rechtshulp. Maastricht meldde in 2025 bijvoorbeeld maandelijkse gezamenlijke patrouilles met Belgische politiezones. Toch kwam een Europees regionaal politiekorps er volgens het college voorlopig niet; daarvoor moeten eerst juridische en bureaucratische hindernissen worden aangepakt. In februari 2026 ondertekenden politiepartners uit Nederland, België en Duitsland een intentieverklaring voor een Euregionale Politiealliantie, met de ambitie om in 2030 structureel samen te werken. Dat is een nieuwe stap, maar ook een bevestiging dat alle barrières er nog steeds zijn.

De nieuwe lobbykoers kan kansen bieden, maar lost het tekort aan mensen niet vanzelf op. Als Limburgse agenten meer grensoverschrijdende onderzoeken, gezamenlijke acties en informatie-uitwisseling moeten verzorgen, moet duidelijk zijn wie daarvoor de capaciteit levert. Anders krijgt de regio meer ruimte om samen te werken, maar blijft dezelfde vraag onbeantwoord: met welke mensen?

De analyse van de totnogtoe mislukte lobby voor meer blauw en het verzoek om experimenteerruimte geeft aan dat het nog lang doorploeteren blijft. Voor de politie, niet voor de criminelen. Want alleen al experimenteerruimte juridisch regelen, dat gaat al jaren duren. Als Den Haag al de wil zou hebben om daarvoor wetgevingsjuristen aan het werk te zetten. Den Haag is drukker met zichzelf dan met het oplossen van de problemen in het land.

Elke zesde baan politie Maastricht niet ingevuld
De Politie Basisteam Maastricht heeft 141 medewerkers tegenover een formatie van 168 fte, aspiranten niet meegerekend. Het team komt daarmee 27 fte tekort: 16 procent van de formatie. Bovendien is een medewerker gemiddeld 9 procent van de tijd bezig met andere zaken, zoals opleiding, ME-inzet en ziekte. Dat blijkt
Effectief verbond politie en harde kern MVV waakt over 'Mestreech'
"We zijn maximaal voorbereid." Dat is het signaal dat burgemeester Wim Hillenaar vrijdag nadrukkelijk uitzond richting jongeren die dachten zaterdag in Maastricht te gaan rellen. De Angel Side had eenzelfde boodschap: "Kom niet aan Maastricht, we slaan je eruit". Beide boodschappen zetten de sfeer, al werden winkeliers en horeca-ondernemers
Politie druk met steeds dezelfde verdachten
De politie in Maastricht heeft nauwelijks tijd om aangiftes op te nemen en grote recherche-onderzoeken te starten. Waar de politie wel veel tijd mee kwijt is, is het telkens weer opnieuw oppakken van dezelfde verdachten.
Gratis nieuwsbrief, niks meer missen
Wilt u ook van maandag tot en met zaterdag vóór 6.00 uur het laatste nieuws over Maastricht in uw mailbox? Meld u dan gratis aan voor de nieuwbrief van De Nieuwe Ster. Meer dan 20.000 trouwe lezers gingen u al voor. Het enige wat wij van u vragen
★
Maak De Nieuwe Ster je Google-favoriet Zie ons lokale nieuws vaker terug in Google.
Maak favoriet →
Beste lezer,
Al ons nieuws is en blijft gratis, maar waardeert u ons werk, steun dan De Nieuwe Ster.

Laatste Nieuws

Ons nieuws is en blijft altijd gratis als je je inschrijft voor de gratis nieuwsbrief

Er is iets misgegaan. Probeer het later opnieuw

Bedankt voor uw aanmelding. Controleer uw e-mail om de inschrijving af te ronden