Inhoudsopgave
OBSERVATIES
2026 - week 19
Kort na 4 en 5 mei fietste ik met gezwinde spoed door de stad. Ik had een missie te volbrengen en dreigde te laat te komen. Maar mijn ogen en oren staan altijd open, en niet enkel om veilig aan het verkeer deel te kunnen nemen, waardoor ik later alsnog veel had om over na te denken. Helaas, kan ik wel zeggen, liever was me bespaard gebleven wat nu volgt.
Vanaf de de Markt reed ik de Grote Gracht in. Een man of vijftien sterk kwam een club dikbuikige, kalende, blanke mannen met opvallend rode gezichten mij tegemoet gelopen.
De heren leken uit Café Hallo Mestreeg te komen; zeker weet ik dat dus niet, maar hier moet sprake zijn geweest van benevelde geesten. Er bleek namelijk iemand met een megafoon mee te lopen die vanuit het niets - voor mij onmiskenbaar - het Horst Wessellied liet horen. Vrij hard ook nog, daar waar de Grote Gracht het smalst is.
Anderen uit dezelfde groep gniffelden zichtbaar naar elkaar. Ze wisten duidelijk hoe fout dit lied - van 1933 tot 1945 onderdeel van het Duitse volkslied - is.
Mijn maag draaide zich om, die middag door wat ik gedurende een paar seconden hoorde en zag, en later nog een paar keer. Ik vroeg me af waarom precies eigenlijk. Dat bracht een tweetal herinneringen naar boven.
In de vierde klas van de lagere school - we waren dus negen of tien jaar oud - zat ik naast een jongen die een hakenkruis in zijn schift tekende. Niet omdat hij iets met het nationaalsocialisme had, maar omdat het hakenkruis qua vorm een speciaal symbool was, en voor hem dus het reproduceren waard. Na ontdekking door de juf werd mijn buurman onmiddellijk de klas uit gestuurd. Geen ‘Spielerei’ met hakenkruizen, dat was de norm en dat moest voor de hele klas duidelijk zijn.
Een aantal jaren later was mijn grootvader jarig. Hij kreeg van een ander familielid een cd met klassieke muziek cadeau. Op het oog was daar niets mis mee, maar beluistering van de cd leerde dat er een bijzonder werk van Joseph Haydn op stond. Het betrof de Kaiserhymne, aanvankelijk melodie van het Oostenrijkse en later ook van het Duitse volkslied. Immers, samen met het Horst Wessellied vormde dit werk het Deutschlandlied van de nazi’s. Voor mijn grootvader, die tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken heeft gezeten, was het reden om zachtgezegd niet zo blij met het geschenk te zijn.
Terug naar de vraag die ik mezelf stelde: waarom hield mijn ervaring op de fiets in de Grote Gracht me nog dagen zo bezig? Iedereen mag toch een politieke mening hebben en die vrijelijk uiten?
Zeker, en binnenkort is Maastricht aan de beurt om gastheer te zijn van een demonstratie door extreemrechts. Onze burgemeester zal die demonstratie faciliteren, opdat en zolang de openbare orde niet verstoord wordt, en hij mag zich niet met de inhoud ervan bemoeien. Extreemlinks en alles ertussenin mag evengoed demonstreren.
Hier werd echter grappig gedaan; de Tweede Wereldoorlog werd in zijn geheel tot iets gereduceerd waarom gelachen kan worden. Dit was geen meningsuiting. De mannen keken naar elkaar met een blik van: kijk ons eens. En: kijk hem met die megafoon eens, hij durft. Ze waren wat mij betreft fout ná de oorlog.
Sphinx
