Kwartiermaker Bonbonnière: "Vriendschap opnieuw definiëren"

Inhoudsopgave

Het enthousiasme in de stad was enorm toen het college najaar 2025 bekendmaakte dertig miljoen euro te reserveren voor de renovatie van de Bonbonnière. De gemeente en de Universiteit Maastricht, die in 2026 haar 50-jarig jubileum zou vieren, lieten meteen bureau Hermon Heritage een eerste verkenning maken.

In de stad stonden de Vrienden van de Bonbonnière op. Vertegenwoordigers van de universiteit, het MECC, Maastricht Convention Bureau, Theater aan het Vrijthof, Elisabeth Strouven Fonds en vertegenwoordigers van volksculturele en horeca-initiatieven zaten meteen bij elkaar om het plan te bespreken.

De 'Vrienden van Bonbonnière' wilden van de leegstaande Bonbonnière een huis voor cultuur, wetenschap en samenleving maken. Iedereen was enthousiast. Met de gemeente en de universiteit als 'founding fathers' en zeker ook met de Vrienden zou er ook een serieuze bezetting en programmering in de Bonbonnière komen, basis van de exploitatie.

Om de aannames van Hermon Heritage te toetsen en uit te werken, werd kwartiermaakster Mirjam Flik ingevlogen. Zij gaf de lokale politiek woensdagavond een tussenstand getiteld 'Van romantiek naar echte liefde'.

Haar meest opmerkelijke uitspraak: "We moeten het begrip vriendschap opnieuw definiëren." Flik: "Per vriend moeten we kijken wat de mogelijkheden zijn. Dat kan gaan over afname van zalen, over de programmering, over het inbrengen van het netwerk in de stad en over het bereik in de stad van de vrienden."

Flik gaf aan dat wat de Vrienden inbrengen van belang is voor de businesscase van de stad, maar ze gaf ook aan dat er eigenlijk nog geen harde toezeggingen liggen.

Flik:"Ik zal heel eerlijk zijn. Harde afspraken met vrienden zijn er niet. Ik heb ze allemaal gesproken. Ze zijn super gecommitteerd, maar ze nemen geen zak geld mee. 'Maak je geen zorgen', zeggen ze tegen mij, 'ik zal die zalen best wel huren met horeca tegen een goede prijs'. Er zijn ook vrienden die zeggen: voor mij toch een andere rol. Ik heb een afspraak met de Vrienden in november. De uitkomst kunnen we voor december meenemen in de business case."

In een tweede termijn voegde ze daar nog aan toe: "In gesprekken met vrienden is het ook een beetje een kip-ei situatie. Een aantal vrienden heeft aangegeven: kom eerst maar eens met een plan."

Gabriëlle Heine gaf meteen aan dat een cirkelredenering dreigt. "Zonder de Vrienden was scenario-D waar we het nu over hebben er niet geweest. Dan waren wij daar nooit voor gegaan. "Er moet nu een begin worden gemaakt met harde afspraken met de 'Vrienden van'. Wanneer weten we nu wat ze afnemen, voor hoelang. Wanneer zijn die afspraken hard?" In scenario-D legt de gemeente jaarlijks vier ton bij aan de exploitatie, die op afstand wordt gezet in een stichting.

Lieke Smeijsters van GroenLinks vroeg zich af: "Hoe committed zijn die Vrienden eigenlijk? Wat als er na drie jaar toch geen vriendenclub blijkt te zijn. Dat zou zonde zijn na zo'n grote investering."

Heine vroeg zich ook af waarom in de presentatie de UM als 'founding father' werd opgevoerd met een prominente plek in de organisatie en bestuursstructuur. Heine: "De universiteit legt een paar jaar een paar ton in. Maar wij staan aan de lat als er straks tekorten zijn. Waarom is juist de universiteit 'founding father' geworden en welke rechten en verantwoordelijkheden zijn daaraan verbonden?"

Matthieu Vermin van de SPM wilde weten hoe voorkomen wordt dat het financieel risico van de Bonbonnière volledig bij de gemeente komt te liggen. FVD zat op dezelfde lijn: "De Bonbonnière moet geen subsidieslurper worden."

Mirjam Flik: "Het risico zal bij de gemeente liggen als eigenaar van het gebouw. Daarom werken we ook toe naar een zo realistisch mogelijk businesscase-scenario."

Wethouder Sabine Kern heeft gemengde gevoelens bij de Bonbonnière. Ze ziet aan de ene kant de droom, waarbij de keuze voor de Bonbonnière aangeeft wat voor een stad Maastricht wil zijn. Aan de andere kant ziet ze een risicovol project dat vraagt om een stevig fundament, strakke sturing en strikte deadlines. "We moeten goed kijken wat we afgesproken hebben."

De kwartiermaakster wil in 2027 en 2028 starten met pilots in de Bonbonnière. "De stad smacht naar het moment dat het weer opengaat. Maar het moet wel veilig kunnen en het moet technisch mogelijk en verantwoord zijn."

Tafels

Flik wil, net als ze in Leiden heeft gedaan, werken met een aantal 'Tafels'. Aan die 'Tafels' kunnen groepjes van ongeveer acht mensen uit de stad ideeën bedenken voor de Bonbonnière. Het is van belang dat van die tafels goed verslag wordt gedaan in woord en beeld zodat die tafels van elkaars inzichten kennis kunnen nemen. Ik zie daar een rol voor jonge makers, voor mensen uit de wijk. In Leiden schoof de plaatselijke slager aan."

Heine: "In Maastricht heb je bij zo'n aanpak wel veel usual suspects, mensen die altijd inspreken. Let daarop bij uitnodigingen."

Flik: "Bedankt voor de tip."