Nostalgie in zwart-wit

Volgens de beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dateert de foto Grote Gracht 67 van mei 1962. Als die datering klopt, is de foto gemaakt kort na het faillissement van de radio- en televisiewinkel, helemaal links op de foto, op de hoek met de Statenstraat.

Eigenaar Petrus Theodorus Huntjens, die zijn zaak exploiteerde onder de naam ‘Radio Ultra’, werd op 12 april 1962 door de Arrondissementsrechtbank Maastricht failliet verklaard. Voordat Huntjens er zijn winkel vestigde, was op dit adres het tricotagehuis van de Joodse Victor Karels gevestigd.

Begin december 1944, nog geen drie maanden na de bevrijding van Maastricht, heropende Victor Karels zijn kleermakerij op de Grote Gracht 67. Tijdens de Duitse bezetting was zijn onderneming door de nazi’s geliquideerd. Enkele jaren na de heropening was de kleermakerij uitgegroeid tot een tricotagehuis. Een tricotagehuis was een winkel of werkplaats die gespecialiseerd was in gebreide kleding, zoals kousen, sokken, ondergoed en truien. Het woord is afgeleid van het Franse tricotage, dat verwijst naar het breien of vervaardigen van gebreide stoffen.

Victor Karels, die in 1895 in de Stokstraat werd geboren, verloor tijdens de Holocaust meerdere familieleden. Zijn broers Louis, Max en Herman werden vermoord in de vernietigingskampen Auschwitz en Sobibor.

In de tweede helft van de negentiende eeuw woonde schoenmaker Herman Joseph Frederix met zijn echtgenote Maria Margaretha Graulich en hun kinderen in dit pand. Op 28 september 1892, drie jaar voordat Victor Karels werd geboren, overleed Herman Joseph hier op tachtigjarige leeftijd. Decennialang had hij in dit huis lief en leed gedeeld met zijn vrouw en kinderen.

Vrijthof 15
Op 15 februari 1908 liet Bierbrouwerij Marres-Ceulen in de Capucijnenstraat een advertentie plaatsen in de Limburger Koerier. De brouwerij bood het café “de Struisvogel” te huur aan. De uitbaters waren op dat moment Laurent Hubertus Verheijde en zijn echtgenote Maria Catharina Heusschen, de grootouders van zanger Jef Verheijde. Twee maanden later verhuisde het echtpaar met hun kinderen van Vrijthof 15 naar Markt 36, waar tegenwoordig de horecazaak Stappato van Tim de Rouw is gevestigd.

Op 18 april 1908 liet de nieuwe uitbater, Hubertus Nicolaas Hoen, een advertentie plaatsen in de Limburger Koerier. Hij maakte bekend dat café-restaurant “de oude Struisvogel” zijn deuren opnieuw opende. De Maastrichtenaar woonde met zijn uit Houthem afkomstige echtgenote Maria Barbara Boosten en hun kinderen boven het café. Na vier jaar stopte het echtpaar met de exploitatie van het café. Er moest dus opnieuw een uitbater worden gezocht.

De geschiedenis van Vrijthof 15 gaat echter veel verder terug. Het pand heeft door de eeuwen heen verschillende eigenaren en bewoners gekend. Op 26 november 1720 verschenen Simon Nijpels en Petronella Boijen, weduwe van Melchior Partouns, voor notaris Dionisius Hupkens. Simon was de voogd van de minderjarige kinderen die Melchior uit zijn eerste huwelijk met Helena Loijens had. De kinderen waren de eigenaren van het huis “den Vogelstroes”. Als voogd verhuurde Simon het huis aan Petronella Boijen, de stiefmoeder van de kinderen. Petronella hoefde als weduwe haar woning dus niet te verlaten. De huurprijs bedroeg 200 gulden per jaar. Omdat was overeengekomen dat Petronella een van haar minderjarige stiefkinderen bij zich zou laten wonen en voor diens kost en inwoning zou zorgen, werd de jaarlijkse huurprijs met 100 gulden verlaagd zolang het kind bij haar woonde.