Inhoudsopgave
Toch inmiddels ervaren wethouders als Johan Pas en zeker Hubert Mackus die binnen één maand tijd twee keer bakzeil moeten halen. Een positief advies van de experts van de Welstandscommissie dat werkelijk geen leek in de stad begrijpt. Hoe kon de uitbreiding van de OBS Binnenstad met drie leslokalen en een gymloods van 15 meter hoogte zo razendsnel zo ontsporen?
ANALYSE
Diverse ambtenaren zitten deze dinsdagavond met opengeklapte laptops op hun schoot op de publieke tribune van het domein Sociaal. Ze luisteren ingespannen en tikken zich suf. Ze staan allemaal in directe verbinding met de twee wethouders die een dikke meter voor hen zitten: Hubert Mackus en Johan Pas.
Elke politieke vraag die in het domein gesteld wordt, wordt door de ambtenaren meteen van een mogelijk antwoord voorzien. De wethouders gebruiken van hun kant ook de hotline als helplijn. Via de schermen wordt de verdediging gevoerd. Het mag echter niet meer baten.
De fracties in het domein hebben bloed geroken en laten niet meer los. Het voorstel is tot twee keer toe zo krakkemikkig naar de raad gestuurd, dat het ook niet te verdedigen is. Voor een gymzaal en drie lokalen 6,8 miljoen euro uittrekken terwijl er tot twee keer toe niet is gekeken naar alternatieven, dat gaat er niet in. Een peperdure gymzaal bouwen die 12 uur per week gebruikt moet gaan worden voor alleen de OBS Binnenstad, terwijl er een binnensportvoorziening moet komen voor álle basisonderwijs in het centrum van de stad. Hoe kun je 400.000 euro begroten en dan nu 6,8 miljoen euro vragen? En wie verzint het om zo'n gymloods tot grote hoogte te bouwen in het historische centrum?
Voeg daarbij dat de omwonenden in opstand zijn gekomen en daar zeer effectief in zijn. Ze alarmeren acuut de pers: kom kijken welk waanzinnig plan hier bedacht is! Ze roepen zoveel mogelijk politici op zelf te komen kijken. Ze vragen ondertussen een gerespecteerde aannemer een haalbaarheidsstudie te maken om de gymzaal of zelfs de hele school met gymzaal op de Tapijnkazerne te bouwen. Dat kan voor 7,3 miljoen euro, maar 500.000 euro meer dan de uitbreidingsplannen, en dan kun je de oude school nog herbestemmen ook. Die aanpak slaagt.
De wethouders hebben - bewust of in hun ogen ongetwijfeld noodgedwongen - gekozen voor wat een pure overvaltechniek is. De omwonenden hadden zes dagen de tijd na een informatie-avond om hun eerste insopraak-reactie voor de domeinvergadering voor te bereiden. De raads- en burgerraadsleden in die vergadering bleken eigenlijk net zo overvallen. Die zaten nog helemaal niet in dit dossier. Dat was voor hen net zo nieuw.
Het mag niet verbazen dat in het domein steeds meer vragen rezen. De belangrijkste: Waarom deze haast? Wat zit daar achter? Waarom zou de huidige eigenaar van de Molenhof instemmen met een gymzaal, als hij dat onroerend goed zo snel mogelijk wil doorverkopen, dat is toch niet logisch? Waarom kiezen voor zo'n gedrocht midden in de historische binnenstad? En: Waarom is helemaal niet gekeken naar alternatieve oplossingen? Kan de gymzaal op het terrein van de Tapijnkazerne worden gebouwd? Hoe zit het met de groei van leerlingenaantallen? Hoe kun je financieel nu al zo'n overschrijding van je budget hebben: wat betekent dat voor de andere bouwplannen voor scholen? Dat was allemaal in de eerste domeinvergadering. En deze week voegde Bennie van Est van 50PLUS toe: mag je eigenlijk ook extra leslokalen op korte afstand van de huidige school realiseren? En D66, CDA en ook andere partijen vroegen zich af of je de uitbreiding ook kunt opknippen: wel zo snel mogelijk leslokalen, maar eerst onderzoek naar de gymzaal?
Op al die vragen komen geen heldere antwoorden, zeker niet in de eerste domeinvergadering. Toen al werd duidelijk dat het raadsvoorstel zo niet naar de raad zou kunnen. De wethouders beloofden met een nieuwe brief naar de raad te komen om het allemaal beter uit te leggen. Maar ook in die brief kwamen geen afdoende antwoorden. Het grootste gemis: er is nog steeds niet gekeken naar alternatieven.
En dan gaat het mis afgelopen dinsdagavond. Illustratief is dit: als er discussie ontstaat over de vraag wat precies gezegd is tijdens de info-avond begin mei voor bewoners, blijkt dat het verslag van die avond nog niet eens is uitgeschreven. Hoe moeilijk kan dat zijn, terwijl het verslag zo nodig is? Tegenwoordig zijn er apps die al a la minute een woordelijk of naar keuze zelfs een samengevat verslag voor je maken, dat je vervolgens maar hoeft te controleren.
In de brief naar de raad is het advies van de Welstand bijgesloten als bijlage. Ter verdediging van hun raadsvoorstel wijzen de wethouders er nog op dat de Welstandscommissie positief tegenover de gymzaal staat. Kern van de redenering van de onafhankelijke adviesclub: het bouwvolume valt eigenlijk weg tegen de achtergrond van de Molenhof, wat ook een forse bouwmassa is. Met opmerkingen in de trant van: er moet wel nog naar "materialisering" gekeken worden. Het te gebruiken materiaal moet aansluiten bij de historische binnenstad.
Het is een advies dat omwonenden uiteraard niet begrijpen, maar wat ook door de raadsleden niet begrepen wordt. Sterker, ook de wethouders geven aan: "Qua stadssilhouet heeft dit dus nauwelijks gevolgen, wat niet wil zeggen dat het ruimtelijk op gespannen voet staat met de omliggende bebouwing die van veel eerdere datum is."
Het advies van Welstand lijkt te passen in de lijn dat als er een gemeentelijk belang in het geding is, de Welstandscommissie net iets eerder geneigd lijkt mee te denken. Als er tegen de regels in felverlichte witte kubussen aan het Dinghuis geschroefd worden mag dat van de Welstand omdat het "maatwerk" is. Het Dinghuis is feitelijk ook van de gemeente. En waar Welstand en de afdeling Cultureel Erfgoed vaak op één hoop worden gegooid kun je je ook afvragen hoe ambtenaren van Cultureel Erfgoed kunnen vallen over de vervanging van rotte houten kozijnen door identiek nagemaakte houten kozijnen, terwijl je als stadsbestuur midden in de binnenstad zo'n gymzaal wel prima vindt? Ook al kun je die kozijnen - en ook Balkgate - de Welstand dus niet aanrekenen, voor de buitenstaander die die zaken zo onderling beziet, is dit allemaal echt niet meer te begrijpen.
Waar de wethouders de bouw van de gymzaal voor de OBS wilden verkopen als een "unieke kans" waarvoor nu eenmaal haast geboden was, ging het mis. Dat hameren op die "unieke kans" die maar eenmaal voorbij komt, dat deed de wethouders lijken op verkopers van tweedehands auto's: "Morgen is hij zeker weg!" Het argument dat de OBS al acht jaar wacht op uitbreiding werkte ook al als een boomerang. Als het al zo lang duurt, dan kun je gevoelsmatig niet nu zoveel haast hebben dat het raadsvoorstel er in één maand tijd doorheen gejast moet worden.
Waarmee de vraag bleef hangen? Waarom? Wat zit hier toch achter? Waarom zou de huidige eigenaar net voor de verkoop zoiets doen? Die uitleg gaf Mackus dinsdagavond, veel te laat. De nieuwe gebruiker wordt Envida. Die gaat zorgappartementen maken in de Molenhof en zou het fijn vinden als ze ook een gymzaal kunnen gebruiken ter plekke. Er lag dus een deal met Envida, maar Mackus hield die kaart veel te lang tegen de borst.
Na een ingelaste pauze na de eerste termijn gaven de wethouders aan "goed geluisterd" te hebben naar de raad. Ze kondigden aan het voorstel in te trekken. Domeinvoorzitter Thomas Gardien moest het ze formeel nog een keer inwrijven door bij alle fracties op te halen of ze het raadsvoorstel besluitrijp vonden of niet. Waarom zo'n vijftien keer (M:OED was weer afwezig) het antwoord "niet besluitrijp" of de variant "niet rijp voor besluitvorming" klonk.
De raad nam zelf de regie dinsdagavond door de weg vooruit te wijzen. Wel haast maken met de uitbreiding van drie leslokalen, grondig onderzoek naar de beste plek voor de gymzaal voor álle basisonderwijs in het centrum of een veel forsere sportaccommodatie voor veel meer gebruikers. Kijk naar de Tapijn 23, kijk naar een plek op de Tapijnkazerne.
Het was een afgang voor de wethouders, daar was iedereen het na afloop van de vergadering wel over eens. Onbegrijpelijk hoe ze met dit dossier zo uit de bocht zijn gevlogen. Je komt niet óveral mee weg in de Maastrichtse politiek. Soortgelijk broddelwerk van voormalig wethouder Alain Garnier bij de herstructurering van de MTB ("dat wordt een sterfhuisconstructie") kostte hem uiteindelijk zijn politieke kop.
De raad liet zien dat ze wel degelijk bij de les zijn als dat hoognodig is. De omwonenden zullen, anders dan veel andere omwonenden bij andere bouwplannen die meestal wel gewoon doorgaan, wel een groot vertrouwen hebben gekregen in de politieke besluitvorming in de stad. Dat is allemaal winst.
Hub Brandts
Van onze redactie
