Inhoudsopgave
In Maastricht heeft zich een richtingen-strijd afgetekend tussen aan de ene kant Pierre Rieu, het volk dat de kerstversiering bij Derlon prachtig vindt en inmiddels ook de twee grootste raadspartijen CDA en D66. Die twee willen met de casus Rieu in gedachten meer vrijheid voor individuele ondernemers om - binnen grenzen - hun panden uitbundiger te versieren met Kerst.
Aan de andere kant staat het Centrummanagement onder aanvoering van Astrid Verberne, die zich gesteund weet door veel ondernemersverenigingen en door nog steeds de Welstandscommissie, die bewaakt of verlichting voldoet aan de normen die de gemeenteraad ooit zelf heeft vastgesteld.
Als we jury-rechtspraak zouden hebben in Maastricht, zou het volk Rieu zonder meer steunen. Prachtig, mooie promotie voor de stad, de foto's gaan de hele wereld over. Wat is hier het probleem? De verwensingen aan het adres van de Welstandscommissie zijn legio. Helemaal niet te overdadig, die combinatie van lampjes én rode strik. Welstand is hier de kop van jut geworden.
Als Astrid Verberne in toga voor de jury zou staan met haar slotpleidooi, dan zal diezelfde jury zeker gaan twijfelen.
Haar betoog: Maastricht is gekend tijdens de Kerstperiode om zijn magische uitstraling. Die is te danken aan een uniek verlichtingsplan voor de hele stad. Aan die uniforme uitstraling is jaren en jaren gewerkt. Wie nu in het kielzog van Pierre Rieu allemaal nieuwe Rieu-tjes wil toestaan, die gooit juist de uniforme kracht van het concept, de sereniteit, de sjiek&sjoen-uitstraling en de rust overboord. Bij Verberne is bekend dat sommige ondernemers liever helemaal los willen gaan met het versieren van hun gevel tijdens de Kerstperiode.
Hun gevel?
Verberne vraagt zich af van wie de gevel is. Als je een monument hebt in de binnenstad mag je niet zomaar 'jouw' gevel naar eigen inzicht veranderen. Dan is Welstand aan zet. Jouw gevel is ieders gevel, is de gevel ook van toekomstige generaties. Verberne ziet een vergelijk met de Kerstverlichting. Die breng je aan in de openbare ruimte, waar iedereen ervan kan genieten maar ook ertegenaan kijkt. Dus waarom zou je dan toestaan dat iedereen naar eigen goeddunken gaat verlichten: dan krijg je hier Engeltjes, daar de Kerstman en om de hoek Rudolf met zijn arreslee. Met andere woorden: het wordt een ratjetoe, weg Magisch Maastricht.
Zo zwart-wit wordt het wat Gabriëlle Heine betreft zeker niet. Ze wil ondernemers wel meer ruimte geven voor eigen expressie, maar hen vooral stimuleren om samen met de buren en de straat iets moois in gezamenlijkheid te doen. Uiteindelijk zal er ook een toets zijn aan de eisen van welstand, die in de raad binnenkort opnieuw worden gedefinieerd. CDA en D66 hebben daarvoor een initiatiefvoorstel ingediend.
De tegenstelling in volle scherpte: ondernemersvrijheid versus afgedwongen solidariteit. Wat is wijsheid in Maastricht? Wie bepaalt uiteindelijk welke koers het wordt?
In de stad is het de gemeenteraad die de koers zou moeten bepalen. Met een initiatiefvoorstel van de twee grootste fracties uit de coalitie, ligt een meerderheid in de raad voor de visie van Heine/CDA en Mardge Pascaud/D66 voor de hand. Daarmee lijkt het een gelopen race.
In nieuwe raadsvragen twijfelen beide partijen of Centrummanagement wel onafhankelijk kan adviseren. Ze zouden een financieel belang hebben bij het verhuren van verlichting aan individuele ondernemers die meer willen. Dat zou gaan om een omzet van 70.000 euro. Centrummanagement zou bij de ondernemers doen overkomen alsof ze verplicht zijn bij die club zaken te doen en bij hen de vergunning aan te vragen.
Verberne ontkent dat financieel belang: "Wij sturen de offertes van de leverancier, Avontuur Blachere, één-op-één door naar de ondernemers. Daar zit geen winst op. Er is ook geen sprake van gedwongen winkelnering. Het Vrijthof heeft een keer de markt verkend omdat ze Avontuur Blachere te duur vonden. Na die verkenning zijn ze toch bij dat bedrijf terechtgekomen want de prijs was toch marktconform. Ondernemers worden volledig ontzorgd, ook door ons voor wat betreft de vergunningsaanvraag en door Avontuur Blachere voor de opslag van het materiaal. Juist omdat wij knokken voor die uniformiteit. Maar iedereen mag dat natuurlijk zelf doen."
Verberne zegt dat de rekensom rond die 70.000 euro overigens heel anders in elkaar steekt: "In totaal besteden we 307.000 euro per jaar aan Kerstversiering in de hele stad. 210.000 euro komt van de ondernemers, 97.000 euro is een subsidie van de gemeente. Van die 307.000 euro gaat 70.000 euro naar individuele panden en 237.000 euro naar de openbare ruimte. De ondernemers betalen dus netto fors mee aan de openbare ruimte. En dat is ook prima: ze verdienen ook aan de extra Kerstdrukte in de stad."
Waar het CDA en D66 vrezen dat het Centrummanagement financieel afhankelijk is van de particuliere bijdragen die ze ontvangen, ziet Verberne juist een ander financieel risico. "Als je iedereen toestaat zelf verlichting aan te brengen, dan beginnen eerst enkele ondernemers met het stopzetten van hun contributie en gaat uiteindelijk niemand meer betalen voor het collectief. Dat valt dan in elkaar. Als dat bij alle ondernemersverenigingen gebeurt, dan zijn we klaar."
Ook waar CDA en D66 vrezen dat Centrummanagement niet onafhankelijk adviseert richting de gemeente over hun adviesvoorstel, kan Verberne alleen haar pleidooi herhalen. "We hebben de twintig centrummanagers van Amsterdam hier in Maastricht op bezoek gehad. Die wilden maar één ding weten: hoe is het jullie gelukt om alle ondernemers achter jullie visie te krijgen, waar komt die saamhorigheid vandaan? Daar hebben we jaren voor geknokt en daar zijn we ontzettend trots op. Dat moeten we niet zomaar opgeven."
Jury-rechtspraak of toch kiezen voor professionele rechters? De gemeenteraad is straks aan zet.
Maurice Ubags
Maurice Ubags
Van onze redactie
Al ons nieuws is en blijft gratis, maar waardeert u ons werk, steun dan De Nieuwe Ster.
