Actievoerders Gaza: wegkijken totdat het fout gaat

Inhoudsopgave

7 oktober 2023. Vanuit Gaza vallen duizenden terroristen Israël binnen en richten een gruwelijk bloedbad aan. Eind september 2026. De Nieuwe Ster onthult dat Hussein trots claimt een van de daders te zijn. Hij verheerlijkt het geweld. Hussein is een van de vijf studenten uit Gaza die van de Universiteit Maastricht een studiebeurs heeft gekregen. "De UM is de mensen en organisaties dankbaar die bijdroegen en bijdragen aan de komst en het verblijf van de studenten. Wij hopen dat zij in alle rust een goed begin kunnen maken met hun studie."

In Maastricht is de Universiteit Maastricht zelf het broeinest van actievoerders voor Gaza. Dat geldt voor met name internationale studenten en ook honderden stafleden. Ze beschuldigen de UM van meewerken aan genocide. Aan de UM is er een virulent anti-semitische stroming onder een deel van de universitaire gemeenschap.

Ook op die andere internationale school United World College in Maastricht zijn er geregeld anti-joodse incidenten, zoals het schilderen van hakenkruizen op de toiletten.

Wie zich ook niet geheel onberoerd laat zijn diverse linkse politici die meelopen in anti-Israël protestmarsen door de stad. Wethouder Jeroen Hoenderkamp van GroenLinks gaf al eens acte de présence. Net als Jules Ortjens van Volt, Anne Lucas en Lex Vos (oud-raadslid) van GroenLinks, Ria Strik (oud-raadslid) van de Partij voor de Dieren en de meest fanatieke demonstrant Jack van Gelooven van de SP. Van de SP zijn meerdere leden regelmatig bij demonstraties. De politici lopen mee in demonstraties waarin steevast het omstreden "From the river to the sea, Palestine will be free", klinkt. Waarin bordjes worden gedragen die Gaza op één lijn stellen met Auschwitz, Mauthausen en Dachau. Voor de lokale politici is dat allemaal geen beletsel om zich aan te sluiten en mee te lopen.

Auschwitz en Gaza. Jack van Gelooven, Coen van der Gugten, Jules Ortjens, Anne Lucas en Jeroen Hoenderkamp op de foto's.

Niet alleen UM, UWC, en linkse politieke partijen herbergen veel sympathisanten die anti-Israël zijn, ook het openbaar ministerie in Maastricht legt de demonstranten geen strobreed in de weg. Dat gaat zelfs zo ver dat bij de eerste bezetting van een gebouw van de rechtenfaculteit de politie, gesteund door de ME bij de ontruiming, de demonstranten niet naar hun identiteit mag vragen. Agenten zijn totaal verbaasd. Justitie redeneert dat als de demonstranten naar hun identiteit wordt gevraagd, daarvan een 'chilling effect' uitgaat. Dan zouden ze een volgende keer misschien bevreesd zijn om van hun grondwettelijk demonstratierecht gebruik te maken. Bij de tweede bezetting van het Scannexus-gebouw doet justitie er nu al maanden over de vraag of de bezetters vervolgd moeten worden of niet.

Elke bijeenkomst die aandacht trekt, wordt ondertussen verstoord. Of dat nu de opening is van het academisch jaar (geen afdoende beveiliging), of dat nu de komst van de koning is bij gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de UM of de komst van Ursula von der Leyen naar het grote Europadebat in Maastricht.

De burgemeester van Maastricht, Wim Hillenaar, is een zachte heelmeester. Als er dit jaar in de stad tegelijkertijd een grote demonstratie is van extreem-rechts en van actievoerders voor de Gaza, maakt hij twee afspraken met beide kampen. Géén gezichtsbedekking en géén oversteek van de Maas. Zo blijven beide groepen aan weerszijden van het water gescheiden. Als de 'Gazanen' tóch hun gezicht bedekken en tóch de Maas oversteken, grijpt Hillenaar niet in. Zijn motivering is dat het de politie leek te lukken om de groepen toch uit elkaar te houden en dat wél ingrijpen juist tot escalatie zou kunnen leiden. Dat het achteraf rustig is verlopen, bewijst zijn gelijk, zo redeneert hij. De boodschap is natuurlijk ook dat een verbod niet altijd wordt gehandhaafd.

Optreden is er ook niet tegen de oneindige stroom graffiti op de panden in de binnenstad van Maastricht. Gebouwen van de UM, van McDonalds, Starbucks en van andere particulieren worden volgespoten. De stad maakt alles braaf schoon. Hoewel de stad vol camera's hangt is er nog nooit één iemand aangehouden voor dit politiek vandalisme.

Bij de UM is het een en al begrip wat de klok slaat. Op de Tapijnkazerne hebben de actievoerders, die zich dus ook tegen de universiteit keren, hun eigen vergaderhonk gekregen. Rianne Letschert staat niet pal voor de vrijheid van meningsuiting van iedereen. Als de joodse Harvardstudent Shabbos Kestenbaum een lezing wil houden, kan dat niet op de campus, maar moet die lezing ondergronds gehouden worden. Letschert grijpt niet vooraf in.

Aan de andere kant is er alle ruimte voor pro-Palestijnse sprekers om hun verhaal te doen in de universiteit. Ze worden vaak uitgenodigd door Studium Generale. Dan gaat het vaak over het leed dat de Gazanen wordt aangedaan. Wie aan de Palestijnse fotograaf die dat leed in beeld laat zien vraagt waar de foto's zijn van 7 oktober, toen de Gazanen op straat dansten van vreugde, kan rekenen op vijandige reacties. Als een college wordt verstoord geeft de docent de gemaskerde verstoorders tien minuten tijd om hun punt te maken.

Tekenend voor de wijze waarop de universiteit opereert is misschien wel deze quote: "De bezetting van het UCM-gebouw op 10 juni en het besluit om die te laten beëindigen was, hoe vreselijk we het ook vonden om op die manier te moeten ingrijpen (curs. red.), een onvermijdelijke keuze in dat continue zoeken naar het juiste evenwicht." Het bestuur van de universiteit had de hele dag al geprobeerd de bezetters uit het gebouw te praten.

En dan zijn er nu vijf studenten uit de Gaza toegelaten. Ze krijgen een beurs van de universiteit. Dat past binnen het 'global engagement'-beleid. Dat één van hen nu claimt een van de daders van 7 oktober 2023 te zijn en de gruwelijkheden verheerlijkt, heeft de universiteit doen besluiten hem voor twee maanden te schorsen. Wat gebeurt daarna met hem? Een woordvoerder van de universiteit. "We moeten nu kijken of het veel te ver doorgeschoten stoerdoenerij is, of dat er echt meer aan de hand is. In dat laatste geval moeten we misschien aangifte doen."

Hoe het kan dat deze student door de screening is gekomen? De universiteit wijst verantwoordelijkheid af. "Wij toetsen alleen of iemand voldoende vooropleiding heeft om toegelaten te worden. De immigratie- en naturalisatiedienst IND doet de screening als het om veiligheid gaat. Wij zijn geen veiligheidsinstantie."

Wat opvalt tijdens de talrijke demonstraties voor Palestina is dat het steeds om dezelfde en relatief kleine groep gaat. Daar loopt ook steevast iemand bij als de bekende actievoerder Eduard Disch en enkele andere Maastrichtenaren. Dezelfde politici, dezelfde internationale studenten. Er is in Maastricht ook evenwel een hardere kern te vinden die veel meer uit is op de confrontatie. Dat was goed te zien op de dag dat ook extreem-rechts in de stad demonstreerde.

De veiligheidsdienst AIVD heeft inmiddels gerapporteerd dat uit onderzoek blijk dat er banden zijn tussen terreurbeweging Hamas en de pro-Palestijnse protesten. Hamas en Hezbollah, de door Iran gefinancierde terreurbewegingen, komen er rond voor uit dat ze het westen proberen te beïnvloeden.

In de stad staat nooit iemand te applaudiseren als weer een demonstratie voorbij trekt. De reacties uit het publiek zijn eerder afkeurend. Een enkeling neemt een foldertje aan. Het is steeds hetzelfde beeld. Ook afgelopen weekeinde.

Het publiek kijkt weg, ook de verantwoordelijke autoriteiten kijken vooralsnog weg. En dat roept de vraag op of de geschiedenis zich kan herhalen.

In het rapport Onvoltooid Verleden, dat in 2023 verscheen, kwam al naar voren dat in Nederland relatief meer Joden vermoord zijn dan in andere West-Europese landen. "Dat komt voor een belangrijk deel door de actieve medewerking van bestuurlijke instanties en het wegkijken van een groot deel van de bevolking van de catastrofe die hun Joodse medeburgers trof. In Maastricht was dat niet anders", schrijft de onderzoeker.

De lokale politiek roert zich deze maandag andermaal, nu een student in de stad claimt betrokken te zijn geweest bij het bloedbad van 7 ooktober. Met name de VVD en de kleinere partijen als SAB, Maastricht van NU, de PVV en de PVM willen opheldering van het stadsbestuur over wat er allemaal gebeurt in de stad en hoe het zit met de banden van de stad met de universiteit. Van de VVD is Siem Verkooijen het meest kritisch.

Raadslid Siem Verkooijen loopt mee in een pro-Israël demonstratie en probeert in gesprek te komen met actievoerders, die dat weigeren.

Gaza deelt ook de raad in twee stukken. Er is een groot collectief aan de linker- en progressieve kant dat anti-Israël is. Soms openlijk, anders wel stilzwijgend. Het electoraat op links, dat zijn immers ook de 25.000 studenten in de stad.

Waar de universiteit Hussein nu heeft geschorst voor twee maanden, wil ze de komende week uitzoeken wat er aan de hand is. "Die schorsing is geen straf. Die is bedoeld om te voorkomen dat er een gevoel van onveiligheid komt."

Geert Wilders van de PVV is er klaar mee. "Twee maanden schorsing. Slappe Hap. Weg met dat Hamas-tuig!"

Voor de betrokkene Hussein zijn de Israëlische veiligheidsdiensten gevaarlijker als hij sinds 7 oktober bloed aan zijn handen heeft. Die veiligheidsdiensten hebben gezworen dat alle daders en verantwoordelijken van 7 oktober uit de weg worden geruimd, waar ze zich ook ter wereld verstoppen en hoe lang het ook duurt. Het is een campagne waarvan dagelijks verslag wordt gedaan op social media.

Eenzelfde campagne zetten de Israëli's op na de aanslag op het olympisch team van Israël in München in 1972. Premier Golda Meïr tekende toen voor het elimineren van de Palestijnse terroristen en de plannenmakers die daarvoor verantwoordelijk waren.

Het zijn geen loze dreigementen, de Israëliërs houden woord.