Inhoudsopgave
De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed schrijft letterlijk "Maastricht verdient beter" als het aankomt op de ontwikkeling en het in stand houden van de vele monumenten in de binnenstad. Aanleiding voor die opmerking is de kwestie Balkgate. Dat gaat over het plan om boven een winkel in de Kleine Staat vier woningen te realiseren, waarover een loopgravenoorlog is ontstaan tussen de initiatiefnemer Tom Schilderman de afdeling cultureel erfgoed van de gemeente.
Balkgate kruipt naar zijn einde, maar guerilla-tactieken worden nog niet geschuwd.
Maastricht verdient beter. Het is een les die nog niet echt ter harte wordt genomen in het stadhuis. Dat blijkt uit een kleine reconstructie van de wijze waarop Tom Schilderman deze week nu eindelijk de Omgevingsvergunning heeft gekregen.
We volgen even het spoor terug van die vergunning. Het college heeft de vergunning deze week verstrekt op basis van een positief advies van de Welstandscommissie. Die moest recent oordelen over die aangevraagde vergunning. De Welstand doet dat op basis van het voorliggende dossier en op basis nog van het horen van de initiatiefnemer en ook ambtenaren van bijvoorbeeld stedebouw en de afdeling cultureel erfgoed in een openbare zitting.
Bij die zitting, zo blijkt achteraf, hadden niet alle partijen hetzelfde dossier. de gemeente erkent dat. Een woordvoerder van de gemeente: "Het advies van Cultureel Erfgoed (CE) is daarbij ter informatie meegestuurd. Terugkijkend was het goed geweest als dat advies ook was meegestuurd naar de aanvrager (Tom Schilderman, red.) ter voorbereiding op de welstandsvergadering."
Het advies van Cultureel Erfgoed waar op gedoeld wordt is een advies dat de ambtenaar op eigen initiatief naar de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed stuurde. Dat advies wordt nagestuurd naar de Rijksdienst, eind april van dit jaar. Het hele advies is in de kern negatief over de gevraagde omgevingsvergunning. Saillant is de zienswijze over de voorgestelde vloerconstructie.
Schilderman heeft bedacht dat de vloeren komen te rusten op stalen balken die vastgeschroefd worden aan de houten balken in het pand. Schilderman dacht dat dat prima zou zijn, want dat was precies zo besproken tijdens een schouw in het pand in januari, waarbij de verantwoordelijke ambtenaren van de gemeente aanwezig waren. Schilderman: "Tijdens de schouw op 22 januari is in gezamenlijk overleg een aangepaste oplossing afgesproken. Op basis daarvan zijn de constructieberekeningen aangepast en is de vergunning aangevraagd."
Het advies van de Maastrichtse ambtenaar is nu boven water gekomen. Wat blijkt? In tegenspraak met die afspraak van januari tijdens de schouw wijst de ambtenaar de toen besproken oplossing alsnog af. 'Hierin speelt mee dat het voorstel voor de “koppeling” tussen nieuwe stalen balken en monumentale moerbalken niet omschreven kan worden als één functioneel geheel. Geadviseerd wordt om dit aspect op een traditionelere c.q. historisch meer verantwoordere manier aan te pakken c.q. trachten op te lossen, specifiek met als doel het verkorten van de overspanningslengte.'
Een woordvoerder van de gemeente zegt daar nu over: "Het klopt dat de afdeling Cultureel Erfgoed de gekozen oplossingsrichting in eerste instantie als denkbaar heeft ingeschat. Nadat de nadere uitwerking en uitvoeringsstukken waren ontvangen, kwam zij echter tot de conclusie dat er betere uitvoeringsmogelijkheden waren. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft vervolgens aangegeven de door de aanvrager gekozen oplossing positief te beoordelen. Op basis daarvan heeft de gemeente een ontwerpbesluit opgesteld dat aansluit bij de door de aanvrager voorgestelde oplossing."
De RCE passeerde het advies van de Maastrichtse ambtenaar, die aandrong op onderzoek om te kijken of Schilderman geen plattere stalen balken kon gebruiken. Ook de Welstandscommissie ging daar niet meer in mee.
Harde feiten tot nog toe: de Rijksdienst krijgt ongevraagd een rapport van een Maastrichtse ambtenaar. Het advies in dat rapport is tegenstrijdig met een afspraak die drie maanden daarvoor is gemaakt over de balken- en vloerenconstructie. Dat advies is wel in het bezit van de Welstandscommissie en de afdeling Cultureel Erfgoed in de vergadering waarin Balkgate aan de orde was, maar is op dat moment niet in het bezit van de andere partij: Tom Schilderman. Allemaal bevestigd door de gemeente.
Tom Schilderman: "Juist in een dossier dat al jaren onder een vergrootglas ligt, had de gemeente veel zorgvuldiger en transparanter moeten handelen."
In de affaire Balkgate moet nog een finale slag worden geleverd voor een definitief bestand bereikt wordt. Schilderman moet nog een vergunning voor de kozijnen aanvragen. De Welstandscommissie gaf al een schot voor de boeg: de doorvalbeveiliging moet kloppen. Het zal verder gaan over welk glas gebruikt moet worden, welk hout, welke indeling de kozijnen moeten krijgen. De afdeling cultureel erfgoed zal er weer over gaan adviseren.
Het college signaleert nu niettemin dat ze zelf ook genoeg heeft van deze loopgravenoorlog. Een woordvoerder: "Na afronding van deze vergunprocedure, zullen wij met de heer Schilderman in gesprek gaan over zijn zorg en afspraken maken over het vervolgproces."
En los van Balkgate, zegt het college dat wel degelijk gekeken wordt naar het bredere belang van de ontwikkeling van monumenten zoals nadrukkelijk aangegeven door de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Een woordvoerder: "Het advies van de RCE is een advies dat verder reikt dan enkel de casus van de heer Schilderman. We zullen dit advies betrekken in het bredere traject dat we zijn gestart, in dialoog met stakeholders, om te komen tot verdere verbeteringen van het vergunproces, die de duidelijkheid, voorspelbaarheid en snelheid positief kunnen beïnvloeden. Parallel daaraan actualiseren en optimaliseren we de lokale beleidskaders, die een rol spelen bij de beoordeling. De eerste stappen zijn hierin samen met de raad reeds gezet onder meer met de actualisatie van de restauratierichtlijnen."
Schilderman ziet in die uitlatingen een lichtpuntje: "Positief is wel dat de gemeente heeft aangegeven de vergunning voor de kozijnen in goed overleg met mij te willen voorbereiden. Ik ga ervan uit dat dit ook daadwerkelijk de nieuwe manier van samenwerken wordt."
Maurice Ubags
