Geusselt-gate maakt wethouder sport bijna onhoudbaar

Inhoudsopgave

We gaan heel even terug naar 2013. Maastricht opent een zwembad waaraan een prijskaartje is komen te hangen van 25 miljoen euro. Dat is fors meer dan de aanvankelijke raming van dik 18 miljoen euro. Oorzaak: politieke wensen om van het nieuwe Geusseltbad het duurzaamste bad van Europa te maken. Ja, ja, aan ambitie geen gebrek bij de toen verantwoordelijke wethouders Gerdo van Grootheest (GroenLinks) en Luc Winants (CDA).

COMMENTAAR

Van 2013 even in fastforward naar 2026. Het enige dat duurzaam aan het zwembad is gebleken is dat het een aanhoudende poel van ellende is geworden. De oplevering en de tijd daarna stonden in het teken van juridische gevechten met de aannemer van het zwembad. Wie moest voor welke schade opdraaien? Dat was eigenlijk de terugkerende hamvraag.

Intussen is voor miljoenen euro's vertimmerd aan het zwembad. Recent, begin 2025, moest het bad weer drie maanden dicht voor groot onderhoud. Alle verenigingen, doelgroepen en recreanten moesten hun heil maar ergens anders zoeken. Ze klaagden steen en been.

In september van dat jaar ging het alweer mis. Terwijl alle omliggende baden nog open waren, had de leiding al besloten de buitenbaden leeg te laten lopen eind augustus. Reden die toen werd opgegeven: de coating van het buitenbad moest vervangen worden en daar was een zekere temperatuur voor nodig. Voor de leek klinkt dat aannemelijk. Maar niets was minder waar: in september werd helemaal niet begonnen met de coating. Dat gebeurde pas dit voorjaar en dan ook nog eens te laat en vervolgens kennelijk ook nog eens foutief. Dat het zwembad snel werd leeggelaten kwam de roostermakers ongetwijfeld heel goed uit.

Door pas in het voorjaar te beginnen wordt het Geusseltbad weer de risée van de zwembadwereld. Op 1 mei kan het bad niet open, terwijl alle omliggende baden toen al weer alles op orde hadden. Ook een bad als Jekerdal dat door vrijwilligers wordt gerund.

Over risée gesproken. Of beter gezegd totaal mismanagement. Pinkstermaandag liep de temperatuur op een volkomen zonnige dag op tot 30 graden. Ideaal zwemweer. Eindelijk kun je dan een faciliteit die al meer dan dertig miljoen euro heeft gekost gebruiken waarvoor dat dure gemeenschapsgeld is aangewend. Wederom gaat het mis in de Geusselt. Er is één onverwachte ziekmelding. Eén! En daarom konden er maar 650 mensen toegelaten worden en moest de rest huiswaarts gestuurd worden. Want die ene ziekmelding was niet meer op te vangen. Ga even na: Eén openbaar zwembad in een stad van 125.000 inwoners voor dik 25 miljoen euro neergezet. Eén onverwachte ziekmelding (die plan je meestal niet dagen van te voren) en het bad is voor de helft dicht.

Volgens de gemeente kunnen er maximaal 1200 mensen in het buitenbad. Volgens insiders is het aantal gasten altijd maximaal 2000 geweest. Enfin: in beide gevallen is er sprake van een enorme blamage. En het meest bizarre is: niemand die er zich druk over lijkt te maken. Niet in het management van het zwembad, niet in het college en ook niet in de raad.

Uiteindelijk is de wethouder sport, Hubert Mackus van het CDA, politiek verantwoordelijk voor zo’n debacle. In het bedrijfsleven zouden er hoe dan ook een of meerdere koppen rollen als één onverwachte ziekmelding niet gemanaged kan worden en zo’n schade kan veroorzaken. Niet alleen schade omdat veel mensen niet hebben kunnen zwemmen, maar ook nog de financiële schade. Als er 1350 zwemmers niet terecht konden, is dat al snel aan misgelopen entree en vertier een schadepost van tien mille. Op één dag. Maar dat is natuurlijk niet hoe de topambtenaren die verantwoordelijk zijn voor het zwembad redeneren. Dat zijn geen ondernemers. Ambtenaren kijken vooral naar de 25^e van de maand, als het salaris weer wordt bijgeschreven. Daar is altijd geld voor. Belastingbetalers wordt namelijk nooit de deur gewezen, hoe hoog het ziekteverzuim ook is.

Het zwembad is al lang out of control. In 13 jaar tijd maar liefst vijf directeuren. Onder hen directeuren die werkelijk geen sjoege hadden van hoe je een zwembad moet runnen. Dan moet je natuurlijk niet raar opkijken als het uiteindelijk een chaos wordt.

Chaos die verder gevoed wordt door het al twee jaar slepende arbeidsconflict met de medewerkers van het zwembad. Het was een motie van Kitty Nuyts waar de raad in de zomer van 2024 achter ging staan: gelijke arbeidsvoorwaarden (gelijk met de gemeente-ambtenaren) voor de circa 30 zwembadmedewerkers. Let op: aan die motie was geen maximum geldbedrag gekoppeld wat het mocht kosten. Nee, de raad wilde de kwestie opgelost hebben.

Hubert Mackus ging met die opdracht aan de slag, maar wist de motie van de raad niet uit te voeren. De strijd met de lang stakende zwembadmedewerkers (weer was het bad dicht in de zomer!) verzandde in een loopgravenoorlog. Deze week, 3 juni, treffen partijen elkaar voor de rechter. Twee jaar later. De advocaat van de gemeente wordt betaald door ons. In de aanloop naar de zitting waren er de nodige pesterijen: medewerkers van het zwembad waren na jaren plots niet meer welkom bij het ambtenarencarnaval want het waren nu eenmaal geen ambtenaren. Dat kregen ze via een interne mail te horen. Zwembadmedewerkers als medewerkers of a lesser God.

Het Geusseltbad is al met al een droefenis die zijn gelijke niet kent.

Saillant: misschien komen al die problemen de gemeente niet slecht uit. Allemaal argumenten om te zeggen dat het beter is om het zwembad te privatiseren. Dan ben je ook af van die lastige medewerkers die allemaal ambtenaar willen worden. Een zwembad runnen is ook niks voor een gemeente, je hoort het de wethouder en de topambtenaren al zeggen. Core business van een gemeente is geen zwemwater maar beleid maken.

Privatiseren zou betekenen dat je teruggaat naar de situatie zoals die voorheen was met bijvoorbeeld Sportfondsen. Toen was de gemeente afhankelijk van een private partij en had ze weinig directe invloed op het zwembadbeleid. Nu heeft de gemeente het zwembad in handen en heeft dus wel de regie over het beleid en de uitvoering.

Het zou verkeerd om zijn om te zeggen dat je beter kunt privatiseren als je niet eerst zorgt dat het zwembad normaal geëxploiteerd wordt. Daar hoort bij als directie van de gemeente dat je niet accepteert dat bij één onverwachte ziekmelding honderden mensen niet meer kunnen zwemmen op een hete dag en dat er voor zo’n tien mille aan schade wordt geleden. Iemand zal toch wel kunnen bedenken dat je een of twee oproep-krachten standby houdt.

En als de directie dat al accepteert, dan moet het stadsbestuur ingrijpen. Ook al is Mackus met zijn collega-wethouders nu vooral druk met het verdelen van de wethoudersposten voor weer een periode van vier jaar op het pluche. En als het stadsbestuur niet ingrijpt, dan moet de raad een signaal afgeven.

Het is pijnlijk voor Mackus, maar zo’n signaal zou een motie van wantrouwen moeten zijn. Dat is hoe het werkt. De raad steekt 25 miljoen euro in een zwembad en de wethouder moet als dagelijks bestuurder zorgen dat zo'n faciliteit ook beschikbaar is voor het publiek. Want als je deze balans opmaakt, is deze casus al een motie waard. Voor een politieke weging komt het aan op de vraag hoeveel krediet Mackus dan nog heeft. Als je ziet dat wethouder Mackus bijvoorbeeld ook verantwoordelijk is voor 'Balkgate' en de loopgravenoorlog die daar is ontstaan met een ondernemer, dan is een stuk van dat krediet al verbruikt.

Voor Geusselt-gate is er een oplossing in de persoon van Bertil Kaanen. Deze Maastrichtenaar is net gepensioneerd als directeur van Mosaqua in Gulpen, dat hij met groot succes tientallen jaren heeft geleid. Een interimmer met zo'n bak aan ervaring aanstellen -net als bij de gemeentesecretaris nu is gebeurd- zou duidelijk maken wat de status van het Geusseltbad nu echt is. Het zou een signaal van vertrouwen zijn naar het personeel. Eindelijk iemand die snapt wat de waarde van zwemwater is, van verenigingen, van waterveiligheid, van bewegen. Iemand die kan rekenen, die verstand heeft van de exploitatie van een zwembad. Iemand die gewend is zaken te moeten doen op het snijvlak met de politiek.

Je zou het stadsbestuur bijna smeken: doe voor één keer gewoon eens wat gedaan moet worden. Stap een keer over je eigen schaduw heen.