VVD lijkt verliezer, spreekt zelf van "mooie portefeuille"

Inhoudsopgave

De VVD lijkt de verliezer te zijn van het onderhandelingen die geleid hebben tot het nieuwe coalitieakkoord. Nog voordat de liberalen aan tafel mochten aanschuiven, moesten ze al een belangrijke en zwaarwegende concessie doen aan D66. Het afschaffen van de voorrangsregels voor statushouders bij het krijgen van een woning moesten ze op voorhand in de prullenbak gooien. Op straffe van uitsluiting.

Nu het coalitie-akkoord bekend is, kan gekeken worden wat de VVD wel en niet heeft binnengehaald.

Eerst maar eens kijken naar de portefeuille van Guiseppe Noteborn, die woensdag als opvolger van John Aarts tot wethouder wordt gekozen. Op volgorde van partijgrootte is hij de 5e loco-burgemeester. En in de verdeling van de wijken van de stad over de wethouders, heeft hij Maastricht Zuid-West als aandachtsgebied gekregen. Dat is allebei geen verdienste.

Laten we beginnen met het grote thema wonen. De VVD wilde een nieuwe woonwijk bouwen in het groen, voor gezinnen met kinderen, die dan hun auto voor de deur zouden kunnen parkeren. Die wens is terug te vinden in de woonparagraaf, maar wel pas als de stad zo explosief qua inwonertal gaat groeien (meer dan 140.000 inwoners) dat het echt niet meer anders kan dan in het groen bouwen. Wel wordt gekeken naar "kleinschalige inbreiding" in bijvoorbeeld Borgharen - waar Noteborn woont- , waardoor grote huizen vrij kunnen komen die naar gezinnen kunnen gaan. Noteborn wilde juist grootschalig aan de slag met bouwen op de voormalige voetbalvelden in Borgharen. Daar zou ruimte zijn voor 120 woningen.

Dan heeft hij Noteborn in zijn portefeuille het bevorderen van de "Mestreechter taol". Leuk, maar niet bepaald van groot politiek gewicht natuurlijk.

Het serieuze werk begint bij 'mobiliteit en infrastructuur' in Noteborns portefeuille.

In aanloop naar de verkiezingen liet de partij zich gelden als een autopartij. Gewoon vijftig kilometer blijven rijden op de stadswegen. Ruimte blijven maken voor parkeren en geen uitbreiding van betaald parkeren. Bij Hoofdstuk 6 - Mobiliteit - in het akkoord komt het woord auto één keer voor. We turven even waar het wel over gaat: Te voet, fiets, fietsparkeerplaatsen, fietsring, doorfietsroutes, openbaar vervoer, busvervoer, spoortreinverbindingen, treinverbinding, trein, autoluw centrum, autoluw Jekerkwartier en Wyck, P&R-locaties. Dat zijn de steekwoorden uit de ambitie in het coalitie-akkoord.

De inzet die op basis van die ambitie wordt beschreven: "Voor de bereikbaarheid van onze stad hanteren we het STOMP-principe. Eerst ruimte voor lopen, daarna fietsen, vervolgens openbaar vervoer en gedeelde vormen van vervoer en daarna de privéauto."

Dat is toch niet echt de taal van een autopartij. Ook de doorkijk naar de toekomst van de parkeergarage onder het Vrijthof, die eind 2031 weer terugkomt bij de gemeente, laat zien dat de auto steeds meer geweerd gaat worden. "In lijn met de Omgevingsvisie reserveren we op termijn (een deel van) de Vrijthofparkeergarage voor parkeergelegenheid voor bewoners, specifieke doelgroepen en/of voor fietsparkeren. We onderzoeken daartoe hoe we na afloop van de verhuurovereenkomst (eind 2031) permanent ruimte kunnen vrijmaken voor deze groepen."

Alleen de zin: "De garage houdt deze bestuursperiode de functie van bezoekersparkeren", is een succes voor de VVD. Het is overigens de vraag hoe het contract met Q-Park precies luidt: wellicht mag de gemeente het parkeerbedrijf tot einde contract helemaal geen beperkende maatregelen voor de bezetting nemen.

Het mobiliteitsbeleid waarvoor Noteborn verantwoordelijk wordt, zou zo geschreven kunnen zijn door GroenLinks. Lees de bijdragen van bijvoorbeeld de oud-raadsleden van GroenLinks Coen van der Gugten en Lex Vos er maar eens op na.

Bij het deel 'Infrastructuur' komt er wel 11,5 miljoen euro extra geld op tafel voor de komende vier jaar. Dat is eenmalig, geen structureel geld. Met dat geld moeten zogenoemde 'koppelkansen' worden benut: als we toch aan een weg gaan werken, wat kunnen we dan nog meer realiseren door werkzaamheden gelijktijdig uit te voeren. Zo moeten er bijvoorbeeld vijf 'Straten van de toekomst' komen. Kijken wat de buurt bijvoorbeeld wil met zo'n straat.

Infrastructuur kreeg de voorbije vier jaar als een impuls van 36 miljoen euro om achterstallig onderhoud aan te pakken. Dat was nodig, omdat Maastricht jarenlang had verzuimd daar genoeg geld aan te besteden.

Het deel infrastructuur is ook niet echt een portefeuille om politiek te kunnen shinen. Het is vooral zorgen dat de zaak op orde is. Noteborn wijst er graag op dat hij 11,5 miljoen euro bovenop de 36 miljoen heeft binnengehaald.

Dan heeft Noteborn ook 'Stadsbeheer en NIBOR' in zijn portefeuille, net als zijn voorganger John Aarts dat ook had. NIBOR staat voor Nota Integraal Beheer Openbare Ruimte. Dat gaat vaak over welke kwaliteit de openbare ruimte moet hebben. Hoe moeten de stoepen en wegen erbij liggen, wat is het gewenste niveau?

Dit deel is heel zichtbaar in de stad. Stoepen die schots en scheef liggen, lantaarnpalen die het niet doen, onkruid dat veel te hoog opschiet: dat houdt veel mensen bezig. Afval dat gedumpt wordt. Verkeersinstallaties die niet goed functioneren. De gemeente krijgt er tienduizenden meldingen per jaar over. Je kunt als wethouder laten zien wat je allemaal doet, maar of het een populaire portefeuille is om te hebben? Niet echt. Heel vaak moet je dealen met klachten. Het is net als infrastructuur ook meer een beheer-portefeuille: iemand moet het doen. Van de andere kant kun je zeggen: mooi dat Noteborn er niet voor wegloopt.

En dan is er nog een portefeuille-onderdeel dat weleens een politiek mijnenveld zou kunnen blijken te zijn. 'Water, natuur, landschap en dierenwelzijn'. Met name het stuk waterveiligheid zou wel eens de grote politieke discussie in de stad kunnen worden de komende jaren.

Om Maastricht te laten voldoen aan landelijke eisen, zijn er zeer ingrijpende maatregelen in het centrum van de stad nodig, omdat de Maas daar letterlijk op zijn smalst is. Dit gaat over de discussie die recent vanuit het project Zuidelijk Maasdal op de kaart is gezet. Kies maar: de Aw Brögk aanpassen of slopen, kademuren in Wyck fors verhogen, de spoorbrug weghalen, de Maas verbreden bij de Mediamarkt en bij Limmel aan de Maas en meer van dergelijke ingrepen. Dat gaat nog pijn doen in de stad. Elke maatregel die effectief is, gaat een hoop discussie in de stad en ook in de raad opleveren.

Noteborn ziet deze klus vooral als een uitdaging. Hij heeft ook zeven jaar als gekozen lid in het bestuur van het Waterschap gezeten. Hij weet dat het Waterschap Limburg betaalt voor noodzakelijke oplossingen, maar niet voor de beste of mooiste oplossingen. Daarin ziet Noteborn - terecht - een kans voor Maastricht. Stel dat de uitkomst zou zijn dat niet te ontkomen is aan een 'Nui Brögk', eentje zonder pijlers op de plaats van de 'Aw Brogk'? Om dan iets moois te maken zal Maastricht ook zelf de beurs moeten trekken.

Noteborn weet één ding zeker: als hij en het college de raad niet achter een serie ingrijpende maatregelen krijgen, gaat de minister ingrijpen. Waterveiligheid is in de delta die Nederland is wettelijk goed geregeld en verzekerd.

Met name dit onderdeel van Noteborns portefeuille kan Noteborn kleur op de wangen gaan geven.

Kijken we niet naar Noteborns portefeuille maar naar wat de VVD in aanloop naar de verkiezingen zoal geroepen heeft, dan is duidelijk dat daar niet veel van terecht is gekomen. Het is kennelijk allemaal als wisselgeld weggegeven.

De VVD was een felle tegenstander van de Burgerbegroting. Het geld zou op een andere manier direct naar de verenigingen moeten gaan, niet via een systeem waarbij het gaat om de meeste stemmen. De Burgerbegroting komt gewoon weer terug en wordt zoals elk jaar gebeurt wel weer wat anders ingericht.

De VVD wil dat professionele cultuurinstellingen zoveel mogelijk financieel zelfstandig zijn. Subsidie moet volgens VVD vooral naar amateurs en verenigingen. Wie het akkoord leest ziet heel veel steun voor amateurs en verenigingen. De VVD heeft daar de helpende hand gekregen van met name het CDA. Maar in het akkoord staat dat de subsidies voor de professionele culturele infrastructuur in de stad op zijn minst allemaal moeten blijven. De harde VVD-campagnetaal tegen de zwaar gesubsidieerde cultuursector wordt bepaald niet gevolgd.

De VVD is ook altijd een partij van zuinig zijn op de centjes en zuinig zijn op de uitgaven voor het bestuur. Daar hebben de andere partijen overduidelijk geen enkele boodschap aan. Die kijken gretig naar de tientallen miljoenen euro's die de stad alle afgelopen jaren telkens overhield, om daarmee alle ambities te gaan betalen. Het akkoord trekt juist maximaal 81 miljoen euro uit voor investeringsreserves en 29,9 miljoen euro voor tijdelijke exploitatiebudgetten.

En waar de VVD de OZB-belasting alleen in het uiterste geval wilde verhogen, gaan de liberalen toch mee met een verhoging van de OZB met de inflatie-correctie. Die verhoging zou nodig zijn omdat het dan gaat om structurele inkomsten waar je structurele uitgaven mee kunt dekken. Met het vette spaarvarken van de stad mag je eigenlijk geen structurele uitgaven dekken. Komt nog bij dat ook de provincie vindt dat je als stad geen bank moet spelen door maar te blijven potten.

Veiligheid is ook een typisch VVD-issue. De VVD wilde vaste boa's per wijk, bodycams, wapenstok/pepperspray, gebiedsverboden, preventief fouilleren en hard optreden tegen misbruik van demonstratierecht. Het akkoord kiest wel voor meer veiligheidsgeld en mobiel cameratoezicht, maar veel VVD-maatregelen staan niet scherp in het akkoord. Conclusie: veiligheid deels binnen, maar VVD-taal is sterk afgezwakt.

Wat VVD wél binnenhaalt.

De VVD scoort op regels verminderen om sneller te kunnen bouwen, minder regels en meer aandacht voor het MKB, op investeren in de Brightlandcampus. Vooral bouwen en regels schrappen staan sterk in het akkoord. De VVD wil minder bureaucratie en snellere bouwprocedures. Dat komt terug in het akkoord met minder lokale regels en 20 miljoen euro voor betaalbaar wonen. Bij die minder regels en bij die bouwpot van 20 miljoen heeft de VVD het voordeel dat ook partijen als D66 en met name ook het CDA zich daar sterk voor hebben gemaakt.

De VVD heeft zijn hoofdprijs binnengehaald: deelname aan de coalitie/een wethouderspost voor Guiseppe Noteborn. Daarvoor heeft de VVD in de onderhandelingen veel moeten slikken. Aan de andere kant geldt: ze hebben 'maar' drie zetels. Daar past natuurlijk ook bescheidenheid bij.

Het is nu de komende vier jaar aan Noteborn en aan de VVD-fractie om te laten zien wat na de decennialange periode-Aarts de nieuwe koers van de VVD wordt. En dan is het over vier jaar aan de kiezer om een oordeel te vellen. Doet Noteborn het goed en wordt de VVD straks beloond, kan hij meer portefeuille-onderdelen opeisen waarmee hij zich veel beter kan profileren.

Noteborn spreekt in elk geval nu al van een "mooie portefeuille".