Inhoudsopgave
God schiep de hemel en de aarde in zes dagen en op de zevende dag rustte hij uit. Maar goed dat de Welstandscommissie in Maastricht toen nog niet bestond, want anders was dat zeker niet gelukt. Geen bouwplan zo perfect of de Welstandscommissie heeft er wel een lading kritiek op. De leden gedragen zich als de hogepriesters in de Mayacultuur die als enigen weten hoe je de heilige geschriften zoals de Welstandsnota moet interpreteren en hoe je het Welstandsgeloof moet uitleggen.
De Welstandscommissie geeft die uitleg 'ex cathedra': vanaf de kansel, op een gezaghebbende en belerende toon. En erger nog, degene die de uitleg moet aanhoren, wordt ook nog belachelijk gemaakt.
Overdreven? Allerminst. Kijk naar de ingediende plannen voor een herontwerp van het Ronald McDonaldshuis. Tijdens een van de besprekingen zegt de voorzitter van de Welstandscommissie dat de architect "van een jongen een meisje maakt." Tijdens een vervolgbespreking deze week zegt Liesbeth Brink dat de architect van het gebouw "een clown heeft gemaakt". De stedebouwkundige van de gemeente schuift aan en zegt als eerste dat hij nog geen stukken heeft gezien.
Van wat ook respectloos is zijn er vele voorbeelden te noemen. Zoals deze: in voorgaande sessies is de architect door de Welstandscommissie gevraagd het linker- en het rechter bouwdeel van het Ronald McDonaldshuis "uit elkaar te trekken". Tijdens de bespreking deze week komt Liesbeth Brink van de commissie daarop terug. Ze vindt dat er juist veel meer verbinding moet zijn. "Kan de houten gevelbekleding niet over het middenstuk worden doorgetrokken en verbonden met bijvoorbeeld houten balken?" Zo neem je niet alleen jezelf niet serieus, maar heb je ook maling aan de architect, die je in vertwijfeling en verbijstering achterlaat.
Als een bestuurder van het Ronald McDonaldshuis vraagt naar het verdere verloop, krijgt die vooral het advies nog geen aanvraag voor een omgevingsvergunning te doen, gelet op de breed gedeelde kritiek van de welstandscommissie. Na vier sessies Welstand staat het Ronald McDonaldshuis nog niet eens aan de startlijn. Welke richting te kiezen: de naald van het kompas is volledig op hol geslagen door de houding van de Welstand.
Opmerkingen over "van een jongen een meisje maken" en "u maakt een clown van het gebouw" signaleren dat de welstandscommissie het respect verloren heeft voor de indieners van plannen. Sterker nog: die denigrerende en grievende opmerkingen worden gemaakt ook al volgen journalisten van De Limburger en De Nieuwe Ster de openbare bespreking. Er wordt geen schaamte gevoeld om architecten alle hoeken van de kamer te laten zien. Dát is de arrogantie van de macht.
Dezelfde arrogantie zorgt ook voor een angstcultuur onder architecten en initiatiefnemers. Off the record wordt van alles gevonden van de Welstandscommissie, maar architecten kijken wel uit om de commissie publiekelijk de maat te nemen. Want dat is commerciële zelfmoord in Maastricht. Initiatiefnemers voor bouwprojecten willen geen architecten die een moeizame relatie hebben met de Welstandscommissie. Want dat kan wel eens leiden tot veel vragen om verbeteringen, tot veel extra vertraging en dus tot heel veel extra kosten.
De Welstandscommissie is een onafhankelijke commissie die het stadsbestuur adviseert. De invloed is niettemin enorm. Maastricht heeft simpelweg niet het type wethouders dat adviezen van een gremium als de Welstand naast zich neerlegt. De stad kijkt toe hoe de eisen van Welstand in bijvoorbeeld het project Botermijn ertoe leiden dat de trein uit de rails loopt en dat een bedrijf dat zich hier wilde vestigen de stad de rug toekeert. Zo'n voorbeeld zou alle alarmbellen bij alles en iedereen in het stadhuis en in de raad moeten laten afgaan. Alleen Tiny Meese van PVM heeft er kritische vragen over gesteld.
Nu heeft de architect van het Ronald McDonaldshuis de noodklok geluid. Er is geen respect vanuit de Welstandscommissie. Er is geen dialoog. Plannen worden niet beter gemaakt door de Welstand. Er is geen discussie mogelijk, als je argumenten wil inbrengen word je afgekapt. Maastricht heeft een zeer complexe Welstand, die je nergens anders in Nederland en België tegenkomt.
De architect kan dat doen omdat hij geen commercieel belang meer heeft in Maastricht: hij heeft het Ronald McDonaldshuis beloofd het project af te maken en werkt nu gratis voor deze goede doelenstichting. Maar de architect hoef je in Maastricht niet meer te vragen iets te tekenen als je hier wil investeren.
Als je initiatiefnemers in de stad wil aanmoedigen, ondernemers wil steunen die iets van de stad willen maken, dan zou je als raad om een raadsenquête moeten vragen naar het functioneren van deze commissie. Het zwaarste middel dat de raad tot zijn beschikking heeft moet ingezet worden om de onderste steen boven te krijgen. Raadslid Jo Smeets van Maastricht van NU is de vergaderingen van de commissie gaan volgen. Dat zouden meer raadsleden eens moeten doen.
Maurice Ubags
Van onze redactie
