Preuvenemint als zegekar

OBSERVATIES
2026 - week 36

Toen ik vorige week over het Vrijthof liep, viel mijn oog als vanzelf op twee goedverzorgde dames. Wulps drapeerden de vrouwen zich om een varkenskop, die onwerkelijk schoon en gladgeschoren was. De kop werd op een kar voortgeduwd door een mansfiguur in Sligro-trui.

Romp en poten zaten er nog aan. Aan de varkenskop, bedoel ik. Later zou het me pas duidelijk worden dat restaurant Noon met het stilleven op de kar aandacht wilde vragen voor het Livar-varken. Anders dan veel opgehokte (Brabantse?) soortgenoten heeft het Livar-varken immers een geweldig leven, en dat proef je als het eenmaal geslacht is.

Het lijdend voorwerp op de kar zou dan ook, nadat het aan het ganse Vrijthof getoond was, opgesneden en aan de gasten opgediend worden. Dat is maar goed ook, want dan heeft het varken een betere bestemming gekregen dan - enkel uit goedkoop effectbejag - te kijk te worden gezet.

Want natuurlijk zijn de mensen gechoqueerd als er een varkenskop geparadeerd wordt. De burleske dames en het vuurwerk veranderen niets aan. Het tafereel - een show - deed mij denken aan de tot slaaf gemaakten die, met de polsen geboeid, aan de zegekar van een Romeinse keizer voortsjokten. Of aan de Britse piloten die ten tijde van de Golfoorlog na gevangenname met een gekneusd gezicht voor de Irakese camera’s moesten verschijnen.

Het was respectloos, en daar zit de kern. Dieren verdienen ons respect, zelfs na de dood. Voor wie dat vergeten is, raad ik aan om het De Wereld Draait Door-college van topchef Robert Kranenborg terug te kijken.
Dat programma is een ode aan de Nederlandse koe, maar uiteindelijk wordt de uitverkorene wel degelijk geslacht, bereid en opgediend.

Misschien is restaurant Noon op zijn tijd vooruit. Tijden veranderen immers wel degelijk, net als smaken en voorkeuren, ook op het Preuvenemint.

Wie dat ontgaan is, zou de foto’s van een jaar of veertig geleden eens terug moeten kijken. De koks van destijds hadden nog smetteloze witte buizen aan en hoge mutsen op het hoofd. Maar ook de gasten zien er tegenwoordig totaal anders uit.

Dat laatste was goed zichtbaar op de speciale fotopagina van De Nieuwe Ster Maastricht. Ik heb de foto’s er nog eens op nageslagen, maar ik zag dit jaar niet één stropdas meer. Mannen in pak zijn - zelfs zonder das - eerder uitzondering dan regel.

Ook de dames kleden zich op het oog steeds minder Preuvenemintwaardig, zou je kunnen stellen. Joyeuze uitzonderingen zijn er gelukkig nog, meer dan bij de mannen, en die dames mogen zich van mijn waardering verzekerd weten.

Maar wat betekent dit voor Maastricht als Bourgondische hoofdstad van Nederland? Zijn we die officieuze titel nog waardig? Doen we het nog beter dan Den Bosch, Breda of Amsterdam? Is het nog zo dat je aan de kleding kunt zien dat je in Maastricht bent, en niet noordelijker?

Ik vrees van niet, maar ik denk dat het tij nog te keren valt. We moeten gewoon een beetje meer bereid zijn ons best te doen voor onze stad. Net zoals voor een echtgenoot of partner, voor wie we ook ons beste beentje voorzetten als het erom gaat. Als je niet meer bereid bent af en toe je best te doen voor hem of haar, gaat het verder met de relatie bergafwaarts, zo simpel is het.

Maar als het gaat om het behoud van de eigenheid van onze stad, zetten we graag een tandje bij.

Dat zien we bijvoorbeeld bij de Heiligdomsvaart, die mogelijk wordt gemaakt door vrijwilligers uit alle hoeken van de stad. Is het niet door het leveren van hand en spandiensten, dan wel door mee te lopen in de optocht. Ieder jaar is het ook carnaval in Maastricht uniek, en tijdens dit Maastrichtjaar 2026 blijkt nog eens extra hoe graag we de geschiedenis van onze stad bezingen.

Dus volgend jaar draagt op het Preuvenemint minimaal tien procent van de heren weer een stropdas, stel ik voor, en ieder jaar komt daar tien procent bij, om er gaandeweg weer echt een sjiek feest van te maken. Onze heren wethouders gaan voorop, hoop ik. De burgemeester vertrouw ik het wel toe om gestrikt op het plein te verschijnen. En dames, dames wethouders en anderen, graag alles navenant.

Trouwens, weet u hoe het buffet van de Bourgondiërs uit de late middeleeuwen eruit zag? Daar presenteerden de koks aan hun gasten complete dieren, die na het villen en bakken weer in hun eigen omhulsel genaaid werden. Pauw en reebok werden dus gebakken maar met eigen verentooi respectievelijk vacht opgediend, om vervolgens alsnog ontdaan van ‘huid en haar’ opgepeuzeld te worden.

Tijden veranderen? Gelukkig maar.