Schadeclaim Blender lijkt kansloos, maar raakt een zere plek

Inhoudsopgave

Mark Curvers wil bijna 876.000 euro schadevergoeding krijgen van de gemeente Maastricht. De onderbouwing lijkt juridisch kwetsbaar: een groot deel bestaat uit verwachte winst uit een project dat nooit van de grond kwam en waarvoor geen vergunning werd verleend.

Maar de claim legt wel een ongemakkelijke vraag bloot. Waarom moest Blender betalen voor Timmerfabriek Zuid, terwijl de gemeente andere gebruikers die ruimte straks gratis wil geven?

Blender werkte aan een plan voor horeca, retail en makers in de Timmerfabriek-Zuid.

Mark Curvers houdt de gemeente Maastricht aansprakelijk voor de mislukte ontwikkeling van Blender in Timmerfabriek Zuid. Hij vraagt namens zichzelf en BV Participatie 875.774,46 euro schadevergoeding. In de claim staan ruim 329.000 euro aan gederfde winst over 2022, 2023 en 2024 en ruim 546.000 euro aan projectkosten en financiële verplichtingen.

Dat zijn opgevoerde bedragen, geen vastgesteld verlies. De gemeente moet de claim nog beoordelen. Curvers vraagt haar ook om overleg over een mogelijke minnelijke oplossing.

Toch lijkt de schadeclaim op basis van de nu bekende stukken een kansloze missie. Een schadevergoeding vergt meer dan aantonen dat er kosten zijn gemaakt en dat een project is mislukt. Curvers zal moeten onderbouwen dat de gemeente onrechtmatig heeft gehandeld, dat juist daardoor de schade is ontstaan en dat de opgevoerde bedragen daadwerkelijk aan het project zijn toe te rekenen.

Daar zit een fors probleem. De definitieve huurovereenkomst uit 2023 was volgens de aangeleverde tijdlijn afhankelijk van een omgevingsvergunning. Die vergunning werd in oktober van dat jaar geweigerd. De claim zal dus moeten uitleggen waarom de gemeente desondanks verantwoordelijk is voor de verwachte winst uit een exploitatie die niet mocht doorgaan. Vooral toekomstige of gemiste winst is lastig hard te maken: daarvoor moet aannemelijk zijn dat die winst zonder het handelen van de gemeente werkelijk zou zijn behaald.

Dat maakt de claim nog niet inhoudelijk afgedaan. Curvers vraagt juist om onderzoek naar de afspraken, de informatie die de gemeente gaf en de behandeling van de aanvragen. Ook zegt hij dat Blender niet is betrokken bij de latere evaluatie van de verhuurprocedure en niet opnieuw een voorstel mocht doen. Dat zijn vragen die de gemeente afzonderlijk en controleerbaar moet beantwoorden.

De bredere kwestie is politiek gevoeliger dan de schadeclaim zelf. Blender werkte aan een plan voor horeca, retail en makers en ging daarbij uit van een jaarlijkse huur van 200.000 euro, staat in de tijdlijn bij de claim. Het project kwam niet tot uitvoering. Inmiddels heeft de gemeente voor de herhuisvesting van de gemeenschap rond het Landbouwbelang drie locaties op het oog: pand Bessems, het Kunstenfront en Timmerfabriek Zuid.

Voor die broed- en vrijplaatsen is vijf jaar lang geen huur voorzien. De gemeente trekt ongeveer een miljoen euro uit voor de huisvesting en de bijbehorende kosten. Gebruikers betalen in beginsel energie, maar kunnen daarvoor subsidie krijgen als ze die rekening niet zelf kunnen dragen.

De gemeente verdedigt die aanpak met het culturele en maatschappelijke doel van broed- en vrijplaatsen. Dat is een beleidskeuze. Maar voor verenigingen en ondernemers die wél huur moeten betalen, kan het verschil moeilijk uit te leggen zijn. In de gemeenteraad is die ongelijke behandeling al eerder benoemd. Een vertegenwoordiger van de carnavalsverenigingen vertelde dat zij uit de Muziekgieterij moesten vertrekken omdat de huur niet meer op te brengen was.

Curvers is dus niet de enige die kan vragen waarom de ene partij voor een gemeentelijk pand moet betalen, terwijl een andere partij er zonder huur terechtkan. De claim maakt die frustratie zichtbaar, ook als de kans op bijna 876.000 euro schadevergoeding gering lijkt.

Didam

Daar komt het Didam-arrest bij. De Hoge Raad heeft bepaald dat overheden bij het uitgeven van vastgoed in beginsel alle serieuze gegadigden een gelijke kans moeten geven. De gemeente moet daarvoor vooraf objectieve, toetsbare en redelijke criteria hanteren. Alleen als er op grond van zulke criteria maar één serieuze gegadigde is, kan een openbare selectie achterwege blijven.

Dat betekent niet automatisch dat Curvers recht heeft op schadevergoeding. De verhuurprocedure voor Blender en de latere plannen voor de broedplaatsen zijn verschillende trajecten, met mogelijk verschillende doelen en voorwaarden. Ook maakt het Didam-arrest een overeenkomst niet vanzelf ongeldig. De Hoge Raad heeft wel geoordeeld dat een overheid die een potentiële gegadigde ten onrechte geen gelijke kans geeft, onrechtmatig kan handelen en mogelijk schadeplichtig is.

De vraag is daarom niet alleen waarom Blender geen nieuwe kans kreeg. De gemeente zal ook moeten uitleggen hoe zij bij de huidige invulling heeft vastgesteld wie in aanmerking kwam, welke criteria daarbij golden en waarom andere partijen geen voorstel mochten indienen. Als Timmerfabriek Zuid gratis beschikbaar komt, is het redelijk om te vragen of ook andere maatschappelijke of culturele instellingen mee hadden kunnen dingen.

De claim zelf lijkt een steile klim. Maar de kwestie die eronder ligt, verdwijnt niet met een afwijzing: de stad vraagt sommige partijen huur te betalen en biedt anderen gemeentelijke ruimte gratis aan, met publieke steun voor een deel van de lasten. Juist daar zal Maastricht moeten laten zien dat de keuzes uitlegbaar en eerlijk zijn.