Inhoudsopgave
Je hebt altijd baas boven baas. De zes miljoen euro die in het coalitieakkoord van de stad worden uitgetrokken voor meer woonwagenstandplaatsen is nu al een kroon op het werk van CDA-raadslid en woonwagenbewoner Willem Schneider. Maar CDA-voorzitter Mark Peutz heeft helemaal de jackpot in zijn schoot geworpen gekregen. Hij ziet dat voor 'zijn' Brightlands-campus - waarvan hij de investeringsdirecteur is - opnieuw tientallen miljoenen euro's worden uitgetrokken.
ANALYSE
De voorzitter van het CDA Maastricht is Murk Peutz. Peutz is in het dagelijks leven CEO Brightland Life Sciences Ventures in Maastricht, zeg maar de investeringsdirecteur. Hij zal het coalitieakkoord 'Aon de geng!' op zijn bureaublad bewaren en het zeker niet meteen in de onderste la stoppen.
In het coalitie-akkoord wordt om te beginnen 20 miljoen euro extra uitgetrokken voor een investeringsfonds Brightlands. Dat is nieuw geld, bovenop de al in de vorige raadsperiode ingeruimde 20 miljoen euro voor Brightlands en bovenop de nieuwe afslag van de A2 naar de campus die bijna 40 miljoen euro gaat kosten. En dat is nog niet alles: met name het zeer enthousiast omarmen van de groeiambitie om naar meer dan 140.000 inwoners in 2040 te streven, zal maandagmorgen leiden tot koffie met vlaai van Bakkerij Hermans op het kantoor van Peutz.
Van Peutz is al lang bekend hoe hij denkt over de groei van de stad. Volgens hem kan de stad makkelijk groeien naar 140.000 inwoners in Randwyck: daar ligt niet alleen de ruimte om Brightlands serieus te ontwikkelen, daar kan zelfs een nieuw dynamisch stadsdeel ontstaan, een kleiner tweede stadshart. De universiteit is de grote motor.
Waar Schneider in rap tempo is uitgegroeid tot een BM'er, een bekende Maastrichtenaar, werkt Peutz toch wat meer op de achtergrond. Hij is wel zeer actief voor het lokale CDA. Hoe groot zijn invloed exact is, is in nevelen gehuld.
Waar komt die ambitie in het coalitieakkoord om naar 140.000 inwoners te groeien ineens vandaan? Het is met afstand de meest prominente rode lijn in het hele akkoord, samen met het aanpakken van de tweedeling en achterstanden in de stad.
Het getal 140.000 inwoners is genoemd in het Omgevingsvisie 2040 als een mogelijk scenario, maar daarbij is meteen de kanttekening gemaakt dat de stad net zo goed kan blijven steken op de huidige 125.000 inwoners of zelfs zou kunnen krimpen. Wethouder Frans Bastiaens sprak enkele keren in de raad over de noodzakelijke groei van het inwonertal, zonder maar in de buurt te komen van een opmerking dat dat méér dan 140.000 inwoners in 2040 zouden moeten zijn.
In de aanloop naar de verkiezingsdag betoogden nagenoeg alle partijen vol vuur dat er dringend iets gedaan moet worden aan de nu al lang bestaande woningnood in Maastricht. Allemaal vanuit hun eigen perspectief. D66 wilde "bouwen, bouwen bouwen, tien woontorens!" Het CDA wilde onder meer het bouwen van mantelzorgwoningen in stadstuinen toestaan, de VVD wilde het liefst in een groene wei een nieuwe wijk bouwen. Woningnood was een van de grote thema's tijdens de verkiezingen.
Maastricht zou de actuele woningnood aanpakken door te bouwen langs het spoor, langs de Groene Loper richting Randwyck en in Limmel aan de Maas. Omdat huishoudens steeds kleiner worden - steeds meer mensen wonen alleen - zou er al stevig bijgebouwd moeten worden om aan die veranderende vraag te voldoen, zonder dat daardoor het inwoneraantal meteen fors mee zou stijgen. Maar geen van de politici repte erover dat de stad moest groeien naar 140.000 inwoners en dat om die reden fors bijgebouwd moet worden.
Let even op: als je nu in het coalitie-akkoord zegt dat je moet groeien naar 140.000 inwoners, dan vergroot je op het eerste oog de woningnood. Streven naar meer dan 15.000 meer inwoners in 14 jaar tijd: al die nieuwe inwoners zullen ook een dak boven hun hoofd willen hebben. Dat is een extra vraag, bovenop de bestaande vraag naar woonruimte. Niemand van links tot rechts zei voor de verkiezingen in maart: we moeten bouwen, want we moeten meer inwoners zien te krijgen.
In het coalitieakkoord worden oorzaak en gevolg - woningnood moet leiden tot het bouwen van meer woningen- nu omgedraaid. Nu is het: wil de stad niet vergrijzen, wil de stad haar economische levensvatbaarheid houden, dan moet het inwoneraantal juist wel fors groeien. Er wordt zelf een argument van stal gehaald dat van geen enkel bewijs wordt voorzien: "Dat doen we omdat we weten dat deze groei nodig is om de tweedeling te verkleinen." Dat kun je zo opschrijven, maar laat dan maar eens het causale verband zien tussen groei van het aantal inwoners van een stad en de afname van de tweedeling. Dat is wishfull thinking, wensdenken.
Dat laatste argument - groeien naar 140.000 inwoners tegen de tweedeling - is helemaal discutabel als je bedenkt waar de groei vandaan moet komen: het aanjagen van de Brightlands-campus. Naast de succesvolle binnenstad moet dat de tweede economische motor van Maastricht worden. Een ecosysteem van hoogtechnologische en innovatieve bedrijven in de life-sciences. Daarvoor is het nodig om heel veel studenten en internationale talenten (expats) aan te trekken, die ieder op hun gebied tot de meest excellente wetenschappers en onderzoekers behoren. Dat is een Engelssprekende groep waarmee je toch niet meteen bruggen slaat van Randwyck naar Malberg en Malpertuis, naar Nazareth en Pottenberg.
Die opgave om na jaren van stagnatie die tweede motor Brightlands eindelijk aan de praat te krijgen is precies de opgave die Peutz als investeringsdirecteur Brightlands in Maastricht ook heeft. Hij moet investeerders vinden voor de campus. En daat gaat natuurlijk het best als zowel de gemeente, de universiteit, het MUMC+ en de provincie laten zien dat ze zich volledig committeren aan de ontwikkeling van de campus. En dat bewijs van commitment is onomstreden als je simpelweg tientallen miljoenen euro's in een apart investeringsfonds stopt. Daarmee kan Peutz investeerders overtuigen: hier rollen universiteit, academisch ziekenhuis, gemeente en provincie de rode loper voor je uit.
In het nieuwe coalitieakkoord wordt de hoogste troefkaart gezet op Brightlands. "Het versterken van onze kennisinfrastructuur is cruciaal. We zetten de ontwikkeling van Brightlands Maastricht Health Campus daarom krachtig door. Voor de campus creëren we een Investeringsfonds om actief mee te kunnen investeren met publieke én private partners."
Als een gemeente actief mee gaat investeren met private partners, dan moet je je hart vasthouden. Zolang het gaat om investeren in gebouwelijke faciliteiten, is het risico nog te overzien. Maar als het gaat om risicovollere investeringen, dan draagt de gemeente vrijwel zeker ook serieuze financiële risico's. In deze hooginnovatieve wereld start-ups en scale-ups financieren is een tak van sport waar de gemeente geen enkel verstand van heeft. Belastinggeld kan beter geen leergeld worden.
De redenering is dat de groei van de kenniseconomie kansen gaat bieden aan álle Maastrichtenaren. Want er zijn ook aannemers, schoonmakers, cateraars, beveiligers en andere vaklieden nodig. De gedachte is ook dat als de campus wel een succes wordt, studenten vaker in Maastricht kunnen blijven. Nu is het zo dat ze na hun studie nog massaal de stad verlaten.
Wethouder Hubert Mackus, van het CDA, wordt de komende vier jaarr verantwoordelijk voor de campus-ontwikkeling. Hij ziet in de kenniseconomie een voedingsbodem voor nieuwe maakindustrie.
Voor Maastricht is het van het grootste belang dat de Einstein Telescoop wordt toegewezen. Dan zou de stad een kennis-impuls krijgen die ongekend is. Een katalysator voor de hele Brightland-campus ook. Uiteraard gaat Maastricht die lobby voluit ondersteunen. Komt die Einstein-telescoop er niet, dan is bepaald niet gezegd dat je de campus-ontwikkeling kunt kopen. Geld is niet de enige voorwaarde voor succes.
Was geld de enige voorwaarde, dan was de campus al verder gewest. Geld is geen probleem meer in Maastricht. De stad heeft de afgelopen vier jaar 75 miljoen euro overgehouden omdat ze die letterlijk niet uitgegeven kreeg. Dat geld komt bovenop de al riant gevulde spaarpot van de stad. De nieuwe coalitie gaat dat geld nu gebruiken om al zijn ambities waar te maken. In de pot zit een slordige 120 miljoen euro. Voor een campus-ontwikkeling is die hele pot van 120 miljoen euro overigens nog steeds klein bier. Dat gaat om andere getallen.
En niet alleen met Brightlands maar ook met het bouwen van de benodigde woningen kun je wel veel van dat opgepotte geld inzetten: "Om woningbouw te stimuleren creëren we een ‘investeringsimpuls betaalbaar wonen’ van indicatief 20 miljoen euro. Als we in het hoge groeipad naar meer dan 140.000 inwoners in 2040 terecht komen gelden verder geen taboes. Dan kijken we ook met open vizier naar uitbreiding buiten de bestaande stad. Beperking van gemeentelijke regelgeving op het gebied van bouwen en wonen is nodig om de woningbouwopgave te realiseren."
Met andere woorden: alle remmen los. Brightlands, let's go! De naam van het station Randwyck is al veranderd.
Maurice Ubags
Maurice Ubags
Van onze redactie
Peter Eberson
Van onze redactie
